قازاق تىلى ۇبت-دان الىنىپ تاستالدى. نەگە?

1033
0
بولىسۋ:

ۇلتتىق تەست ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى رامازان الىمقۇلوۆ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن «قازاق تىلى» پانىنىڭ جوق ەكەنىن رەسمي تۇردە مالىم ەتتى.

وسىلايشا, رامازان الىمقۇلوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ رەسمي بەكىتىلگەن جاڭا فورماتىندا «ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق», «وقۋ ساۋاتتىلىعى» جانە «قازاقستان تاريحى» اتتى ۇش پان مىندەتتى پان بولىپ قالعان جانە 2 بەيىندىك پان قوسىلعان.

ونىڭ ايتۋىنشا, «قازاق تىلىنىڭ» سۇراقتارى «وقۋ ساۋاتتىلىعى» دەگەن پاننىڭ ىشىندە ىشىنارا كەزدەسەدى. ال, انا تىلى مەكتەپتەگى قورىتىندى اتتەستاتسييادا قالعان.

ەسكە سالا كەتەيىك, بلوگەرلەرگە ارنالعان جيىنعا بىر دە بىر بۇقارالىق اقپارات قۇرالى شاقىرىلماعان بولاتىن. «قازاقپارات» اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى وسىنداي ماڭىزدى تاقىرىپ تالقىلاناتىن جيىن تۋرالى ەستىگەن سوڭ, ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنا بارعان ەدى.

«مەن ورىس مەكتەبىندە وقيمىن دەلىك. سوندا, ەندى ماعان ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدە قازاق تىلىن تاپسىرۋ مىندەتتى ەمەس پە?» دەگەن جۋرناليستىڭ سۇراعىنا بىلىم مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى «مىندەتتى ەمەس» دەپ جاۋاپ بەردى.

«بۇرىن ورىس مەكتەبىندە وقيتىندار قازاق تىلىن تاپسىرعانىمەن, ونىڭ بالى وقۋعا تۇسەردە سانالمايتىن. مەن سىزدەرگە ايتايىن, قازاق تىلى بۇرىن دا فورمالدى تۇردە عانا تاپسىرىلدى. ەندى قازىر مۇلدە الىپ تاستادىق. قازاق تىلى مەكتەپ دەڭگەيىندەگى ەمتيحاندا قالدى»,-دەدى بىلىم مينيسترلىگى جوعارى جانە جوعارعى وقۋ ورنىنان كەيىنگى بىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى دارحان احمەتزاكيەۆ.

«قازىر ورىس مەكتەبىندە قازاق تىلى, قازاق مەكتەبىندە ورىس تىلى وقىتىلادى. قورىتىندى اتتەستاتسييادا بۇل ەكى پان دە قالدى. قورىتىندى اتتەستاتسييادا ورىس تىلىندە وقىعاندار قازاق تىلىنەن ەسسە جازادى. بۇرىن دا بىرىڭعاي ۇلتتىق تەستىلەۋدە قازاق تىلىنىڭ بالى سانالمايتىن. ەندى جاڭا فورماتتا قازاق تىلى اتتەستات الۋعا تاپسىرىلاتىن بەس ەمتيحاننىڭ ىشىندە بار. ەسسەنى ۇش ساعات جازادى. ورىس تىلىندە وقىسا – ورىس تىلىندە, قازاق مەكتەبىندە وقىسا – قازاق تىلىندە جازادى»,-دەيدى بىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا بىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى جاڭىل جونتاەۆا.

«قازاق تىلىن نەگە ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە مىندەتتى پان ەتىپ ەنگىزبەيمىز? مىسالى, انگلييانىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسۋ ۇشىن «IELTS», اقش-تىڭ وقۋ ورنىنا تۇسۋ ۇشىن «TOEFL», فرانتسييانىڭ وقۋ ورنىنا تۇسۋ ۇشىن «Delta» تاپسىرماساق, ياعني, سول ەلدىڭ تىلىن تەكسەرەتىن تەست تاپسىرماساڭىز, ول ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسە المايسىز. سوندا, بىزدىڭ ەلدە قالاي?»,-دەگەن سۇراق تا قويىلدى.

بۇعان جاڭىل جونتاەۆا: «قازىر بىزدىڭ مەملەكەتىمىزدە 82 پايىزدان استامى قازاق مەكتەپتەرى. تىپتى ورىس مەكتەپتەرى جوق ايماقتار بار. سونى دۇرىس تۇسىنىڭىزدەر. اتتەستاتتا قالدىردىق قوي, ونىڭ ورتاشا باعاسى دا ىقپال ەتەدى… وقۋ ساۋاتتىلىعىن تاپسىرادى…»,-دەپ قىسقا قايىرا جاۋاپ بەردى.

ال, «سىزدەر سوندا قازاق تىلىن ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋگە مىندەتتى پان رەتىندە قوسىلعانىن قالايسىزدار ما? جارايدى, قازىر بىز قازاق تىلىن تەستكە مىندەتتى پان ەتىپ ەنگىزەيىك. سوندا, ول قازاق تىلىنىڭ ساپاسىنا اسەر ەتەدى دەپ ويلايسىزدار ما? اسەر ەپتەيدى. ەگەر بىز قازاق تىلىن ەمتيحانعا كىرگىزسەك, ول اسەر ەتەدى دەپ ۇمىتتەنەتىن شىعارسىزدار, بىراق, ول اسەر ەتپەيدى. يدەولوگييانى دۇرىستاۋ كەرەك مەكتەپتە وقىعان جىلدار بويى قازاق تىلىن دۇرىستاپ وقۋ كەرەك. ەگەر بەسىنشى كلاستا وقيتىن بالا قازاق تىلىن بىلمەسە, 11 سىنىپتا تەست كىرگىزۋ ارقىلى قازاق تىلىنىڭ ساپاسىن ارتتىرامىز دەگەندەرىڭىز سايكەس كەلمەيدى»,-دەدى دارحان احمەتزاكيەۆ.

ايتا كەتەيىك, بۇل جاڭا فورمات 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ەنگىزىلدى.

قازاقپارات.

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*