«ساتتى ساپار» – تاسىمالداۋشىلارعا ىڭعايلى جۇيە

1108
0
بولىسۋ:

ەلباسى بيىلعى «قازاقستاننىڭ ۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىندا جۇكتەردىڭ ەركىن ترانزيتىن, كولىك دالىزدەرىن قۇرۋ مەن ولاردى جاڭعىرتۋ ىسىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, كولىك ينفراقۇرىلىمىن تيىمدى باسقارۋ, قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ جونىندە مىندەتتەر جۇكتەگەنى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى قر ينۆەستيتسييالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كولىك كوميتەتى «ساتتى ساپار» اتتى اقپاراتتىق جۇيەسىن پيلوتتىق رەجيمدە ىسكە قوستى. بۇل جونىندە وسى كوميتەت توراعاسى اسەت اساباەۆ گازەتىمىزگە بەرگەن سۇحباتىندا ايتىپ بەردى.

– اسەت اسانۇلى, اڭگىمەمىزدى بەيسەنبى كۇننەن باستاپ پيلوتتىق جوبا رەتىندە ىسكە قوسىلعان «ساتتى ساپار» اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرىنەن باستاساق…
– وزدەرىڭىز جاقسى بىلەسىزدەر, بيىلعى جولداۋىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ كولىك جانە ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋعا بايلانىستى بىرقاتار تاپسىرما جۇكتەدى. وسى ايتىلعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماق­ساتىندا «ساتتى ساپار» اقپاراتتىق جۇيەسىن پيلوتتىق رەجيمدە ىسكە قوسىپ وتىرمىز. ونىڭ ماقساتى – ەلىمىز ارقىلى وتەتىن اۆتوكولىكتەرگە ىڭعايلى جاعداي جاساپ, جۇكتەردى جەتكىزۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ, ترانزيتتىك تاسىمالداۋشىلار ۇشىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويىپ, جول بويىن­داعى تەكسەرىستەردى ازايتۋ.
قازىرگى تاڭدا قازاقستان ارقىلى شامامەن 80 مىڭ ترانزيتتىك اۆتوكولىك قۇرالدارى جۇرىپ وتەدى. ولاردىڭ نەگىزگى باعىتتارى – قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسى, ەۋرازييالىق ەكو­­نوميكالىق وداقتىڭ مەم­لەكەتتەرى, رەسەي, تۇركييا, قىر­عىزستان, وزبەكستان جانە ەۋروپا ەلدەرىنەن كەلە جاتقان ترانزيتتى جۇكتەر. مىسالى, قىتايعا بارۋ ۇشىن ترانزيتتىك كو­لىك ەلىمىزدىڭ كەمى جەتى ايما­عىن باسىپ وتەدى. سولاردىڭ بارى بولماسا دا تەڭ جارتىسى جۇرگىزۋشىنى توقتاتىپ, تيىستى رۇقسات قۇجاتتارىن تەكسەرەدى. اربىر بەكەتتە جۇرگىزۋشىلەر از دەگەندە 10-15 مينۋت ايالدايدى. بۇل كولىكتەردىڭ تيىستى باعىتىنا ۋاقىتىلى جەتۋىنە كەدەرگى كەل­تىرەدى. ارى تەكسەرىس كەزىندە كەي جاعدايدا جەمقورلىققا جول بەرىلىپ جاتاتىن دەرەكتەر دە كەزدەسىپ جاتادى. مىنە, وسىنداي ارەكەتتەردىڭ جولىن كەسىپ, تاسى­مالداۋشىلاردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەپ, ولارعا قولايلى جاعداي جاساۋ ۇشىن «ساتتى ساپار» جۇيەسىن قولعا الىپ وتىرمىز.
– «ساتتى ساپار» اقپاراتتىق جۇيەسى قالاي جۇمىس ىستەيدى? وعان ترانزيتتىك كولىكتەردىڭ بارى تىركەلۋى مىندەتتى مە?
– پيلوتتىق رەجيمدە ەنگىزىلىپ وتىرعان اقپاراتتىق جۇيەسىنە تىركەلۋدى ەشكىمگە مىندەتتەمەيمىز. جۇيەمىزگە تىركەلۋ-تىركەلمەۋدى ترانزيتتىك كولىك جۇرگىزۋشىلەرى وزدەرى شەشەدى. بىراق تۇبىندە ەلىمىز ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك كولىكتەردىڭ بارى جۇيەمىزگە تىركەلەتىنى سوزسىز. ويتكەنى جۇيەگە تىركەلگەن اۆتوكولىك ەشقانداي كەدەرگىسىز جانە تەكسەرۋسىز جۇرىپ وتەدى. ول ۇشىن تاسىمالداۋشى sattisapar.gov.kz ۆەب-پورتالىنا تىركەلىپ, وزى تۋرالى دەرەكتەردى, رۇقساتتاما نومىرىن جانە اۆتوكولىك قۇرالى تۋرالى مالىمەتتەردى ەنگىزۋى كەرەك جانە جۇرىپ وتەتىن جولىن, باعىتىن, قايدا باعىت الىپ بارا جاتقانىن كورسەتۋى تيىس. جۇيە دەرەكتەردى تەكسەرەدى دە جۇرگىزۋشىگە بىرەگەي نومىر مەنشىكتەپ بەرەدى. ەلەكتروندى تۇردە مالىمەتتەر تىركەلىپ بولعاننان كەيىن كولىك يەسىنە تىركەلگەنى تۋرالى تيىستى قاعاز جىبەرىلەدى. تاسىمالداۋشى بۇل قۇجاتتى باسىپ شىعارىپ, جولداعى كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرىنە كورسەتسە جەتكىلىكتى, ارى قاراي كەدەرگىسىز وتەدى.
بىز قازىر ەلىمىزدەگى بارلىق كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە وسى جۇيە تۋرالى مالىمەتتەر تاراتىپ, تىركەلگەن كولىكتەردى توقتاتپاۋ جونىندە نۇسقاما بەرىپ جاتىرمىز. بۇگىندە شەتەلدىك بولسىن, قازاقستاندىق بولسىن, ترانزيتتىك كولىكتەردىڭ ەلەكتروندى تىركەلۋى جونىندە ينسپەكتورلاردىڭ بارى قۇ­لاقتاندى. ولار ەلەكتروندى تىركەۋدەن وتكەن جۇرگىزۋشىلەردى تەكسەرمەيدى جانە رۇقسات قاعازىن تالاپ ەتپەيدى. وسى رەتتە, بەكەت­تەردەن وتەتىن كولىكتەردىڭ جۇيە­گە تىركەلگەن-تىركەلمەگەنىن مەم­لەكەتتىك نومىرى ارقىلى بىر­دەن انىقتاۋ ماقساتىندا قول­دانىستاعى بەينەباقىلاۋ كامە­رالارىنىڭ بارىن جاڭار­تۋ كوزدەلۋدە. بۇل الداعى ۋا­قىت­تا تىركەۋدەن وتكەن كولىك قۇرال­دارىنىڭ توقتاماي جۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق وتۋ پۋنكتتەرى جۇكتى اۆتوماتتى تۇردە ولشەيتىن قۇرىل­عىلارمەن جابدىقتالۋ ۇستىندە. وسىلايشا, بىز قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
قر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ارقىلى بارلىق شەتەلدىك ارىپ­تەستەرىمىزگە جۇيە تۋرالى اق­پاراتتار جەتكىزىلدى. ولار دا بىزدى قولداپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە رەسەي, بەلورۋس ەلدەرىنىڭ ترانزيتتىك كولىكتەرى جۇيەمىزگە تىركەلگەنى تۋرالى مالىمەت الدىق.
– سوندا بۇل جۇيەگە ازىرشە تەك ترانزيتتىك كولىكتەر عانا تىركەلە الا ما?
– بۇل – «ساتتى ساپار» جۇيە­سىنىڭ العاشقى كەزەڭى عانا. باستاپقىدا ترانزيتتىك اۆتو­كولىكتەردى ەلەكتروندى جۇيەگە كوشىرىپ الۋدى كوزدەپ وتىرمىز. سەبەبى, ولار حالىقارالىق تاسىمال جاساعان كەزدە زاڭسىزدىققا جول بەرمەيدى. جاقىندا جاسالعان ساراپتاما قورىتىندىسى بويىن­شا ترانزيتتىك كولىكتەر جۇك سالماعى جاعىنان دا حالىقارالىق نورمالاردى بارىنشا ساقتايتىنى انىقتالدى. ارى مۇنداي كولىكتەر قۇجاتتامالىق جاعىنان دا تىركەۋگە ىڭعايلى.
– «ساتتى ساپاردىڭ» باسقا قانداي كەزەڭدەرى بار?
– جۇيەنىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە ەكسپورتتى-يمپورتتىق تاسى­مالداۋدى جۇزەگە اسىراتىن تاسىمالداۋشىلاردى تىركەۋ جوسپارلانىپ وتىر. بىراق ول ۇشىن الدىمەن كەدەندىك باقىلاۋ جۇيەسىمەن بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ الۋىمىز كەرەك. بۇل بىراز ۋاقىتتى الادى. جۇيەنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ىسكە قوساتىن بولامىز.
ال جۇيەنىڭ ۇشىنشى كەزەڭىندە موبيلدىك قوسىمشا اشىپ, تاسى­مالداۋشىلارعا قاجەتتى رۇق­ساتتامانى ەلەكتروندىق نۇس­قا­دا راسىمدەۋ مۇمكىندىگىن ۇسىن­باق­شىمىز. مىسالى, رەسەيدە تاسى­مالداۋشى اۋىر جۇك الىپ جۇرە­تىن بولسا, وعان رۇقسات الۋ ۇشىن وتىنىشتى شامامەن 15 كۇن بۇرىن جازۋى كەرەك. بىزدە بۇل ماسەلە تورت كۇندە شەشىلەدى. بىراق ول ۇشىن رۇقساتتى مىندەتتى تۇردە قۇجات تۇرىندە بارىپ الۋ كەرەك. بولاشاقتا وسى رۇقسات قاعازىن دا ەلەكتروندى نۇسقاعا كوشىرۋدى ويلاستىرىپ وتىرمىز.
ارينە, ۇيالى تەلەفونعا تيىستى قوسىمشا ەنگىزۋ وڭاي شار­ۋا ەمەس. ونىڭ تەحنيكالىق جۇمىستارى مەن باعدارلامانىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتۋ بىرتالاي مەرزىمدە شەشىلەدى. سوندىقتان جوبانى كەلەر جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا جۇزەگە اسىر­ساق دەگەن ويىمىز بار.
قالاي دەگەنمەن دە «ساتتى ساپار» اقپاراتتىق پورتالى جۇيەسىنىڭ كولىك تاسىمالى سالاسىنداعى كەدەرگىلەردى جويۋ, ساپانى ارتتىرۋ جاعىنان پايداسى كوپ بولماق. بەكەتتەردە كولىكتەردى توقتاتقان ينسپەكتورلار مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋدىڭ قورىتىندىسى تۋرالى اقپاراتتى كومپيۋتەرگە ەنگىزەدى. بۇل رەتتە تاسىمالداۋشى كولىكتىك باقىلاۋ وتكىزىلگەن كۇنى مەن ۋاقىتىن, ەلەكتروندى بەلگىنى قويعان قىزمەتكەردىڭ دەرەگىن sattisapar.gov.kz ۆەب-پورتالى ارقىلى كورە الادى. سودان كەيىن تاسىمالداۋشىنىڭ ەلەكتروندى مەكەنجايىنا تەكسەرۋ كەزىندەگى ينسپەكتوردىڭ قارىم-قاتىناسى مەن قىزمەت كورسەتۋدەگى ساپاسىن باعالاۋ جونىندە ساۋالدار جولدانادى. جۇرگىزۋشى دە تەكسەرۋگە قاتىستى ۇسىنىستارىن, ارىز-شاعىمىن قالدىرۋعا مۇمكىندىك الادى جانە ولاردىڭ اتى-جونى قۇپييا ساقتالادى. ەگەر قانداي دا بىر قىزمەتكەرىمىزدىڭ ۇستىنەن ارىز-شاعىمدار كوپ تۇسسە, ولارعا تيىستى جازا قولدانىلماق. كەرىسىنشە, جۇمىسىن ادال اتقارىپ, ۇلگى كورسەتكەن قىزمەتكەرلەرىمىزگە سىياقى بەرۋ سەكىلدى ىنتالاندىرۋ شارالارىن قاراستىرىپ وتىرمىز.
كەيدە جۇرگىزۋشىلەر تاراپىنان دا كەمشىلىكتەر كەتىپ جاتادى. ولار جولدان مولىراق پايدا تابۋ ۇشىن «بەكەتتەردە پالەنباي اقشا تولەدىم» دەپ قىزمەتىمىزگە كىر كەلتىرەتىن سوزدەردى ايتىپ قالاتىنىن ەستىپ قالامىز. ەگەر جوعارىدا اتالعان كەرى بايلانىس جۇيەسىن تولىققاندى ىسكە قوسساق, وندا كولەڭكەدە جاتقان وسىنداي بىراز جايتتىڭ بەتى اشىلارى سوزسىز. قولعا الىنىپ جاتقان بۇل شارالار كولىك باقىلاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارى مەن اتىن ابىرويمەن قورعاۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى دەگەن سەنىمدەمىز.
ەگەر تاسىمالداۋشىلاردىڭ جۇيەگە قاتىستى ساۋالدارى بولسا, 8(7172)75-47-76 نومىرىنە حابارلاسۋعا بولادى. ال ۇسىنىستار e.yanabaev@mid.gov.kz ەلەكتروندىق مەكەنجايى ارقىلى قابىلدانادى.
– جاڭا سىز جۇيەگە تىركەلگەندەر تيىستى ەلەكتروندى قاعازىن كور­سەتسە بولدى كەدەرگىسىز, تەكسەرۋسىز بەكەتتەردەن وتە بەرەدى دەدىڭىز. وسى جۇيەنى وز مۇددەسىنە پايدالانىپ, زاڭسىز تاۋارلار تاسىمالدايتىندار كوبەيىپ كەتپەي مە?
– «قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كەدەن ىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» 2010 جىلعى 6 قاڭتارداعى قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى بويىنشا ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى ارقىلى اۆتوكولىك قۇرالدارىن وتكىزۋ پۋنكتتەرىندەگى كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ فۋنكتسييالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كەدەندىك ورگاندارىنا بەرىلگەن.
سونىمەن قاتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەلگەن جۇك كولىك تاسىمالداۋلارى كەدەندىك تازارتۋدان وتەدى. اتالعان ىس-شارا بارىسىندا مەملەكەتتىك كىرىستەر جانە كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارى مەن كەدەندىك تازارتۋ ورتالىقتارىندا قولدانىستاعى زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس تولىققاندى راسىمدەۋ شارالارى وتەتىنىن ەسكەرگەن جون. بۇل رەت­تە تاسىمالداۋشىلاردىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتاردى ساقتاماۋ دەرەكتەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك زاڭناماسىمەن قاراستىرىلعان تارتىپتە جاۋاپكەرشىلىك ارقا­لايتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, اتالعان جۇيەنى قولدانۋ بارىسىندا زاڭسىز تاۋارلاردى تاسىمالداۋشىلار كوبەيىپ كەتەدى دەۋگە ەشقانداي نەگىز جوق.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

سۇحباتتاسقان
قىمبات توقتامۇرات

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*