«Big Date» ‒ قانداي ماماندىق?

258
0
بولىسۋ:

جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ قازىرگى كەزدەگى تالابى قانداي? تۇلەكتەر جۇمىسقا ورنالاساردا نەنى بىلمەيدى? بەدەلدى جوعارعى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەندەر دە جۇمىسسىز قالىپ جاتادى, نەلىكتەن? بۇل تۋرالى AlmaU ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اكادەمييالىق دامۋ جونىندەگى پرورەكتورى, ەكونوميست-ساراپشى گۇلميرا قورعانباەۆامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.    

‒ وقۋ ورنىن بىتىرگەن تۇلەكتەر جۇمىسقا ورنالاساتىن كەزدە الدىنان قانداي قيىندىق كەزدەسەدى? ولار نەنى بىلۋى تيىس?

‒ جالپى, الدىمەن بىلىكتىلىكتىڭ نە ەكەنىن تۇسىنۋى كەرەك. قانداي دا بىر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ نەمەسە «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن وقىپ كەلگەن تۇلەك بولسىن, كوبى ماماندىق الىپ شىعۋ جاقسى جۇمىس ورنىن تابۋ ۇشىن جەتكىلىكتى دەپ قاتەلەسەدى. بۇل جەتكىلىكسىز. ول كاسىبي بىلىمىنەن بولەك, باسقا دا قابىلەتتەرگە يە بولۋى تيىس. بىرىنشى كەزەكتە جەكە باس بىلىكتىلىگى. ولكەز كەلگەن كۇيزەلىسكە توزىمدى بولۋى قاجەت. سەبەبى, سال قيىندىق تۋسا, كوبى مورت سىنىپ جاتادى, توزىمدىلىكتىڭ وسىنداي جاعدايدا رولى ۇلكەن. سونداي-اق, كوبىسى جۇمىسقا قابىلدايتىن كەزدەگى اڭگىمەلەسۋگە ۋاقىتىندا كەلمەيدى: بىرى كەشىگەدى, ەكىنشىسى سوزىپ جۇرىپ الادى. بۇل جەردە تايم  -مەنەدجمەنت, ياعني جۇمىس ۋاقىتىڭدى تيىمدى جوسپارلاۋ كەرەك. كوشباسشىلىق, كۇيزەلىسكە توزىمدىلىك, تايم-مەنەدجمەنت, سونىمەن قاتار ادامنىڭ كوپشىلىك الدىنا شىعىپ سويلەي الۋى, وزىن دۇرىس تانىستىرا بىلۋى, دۇرىس كوممۋنيكاتسييا ورناتۋ قابىلەتى جوعارى باعالانادى جانە كوماندامەن جۇمىس ىستەي بىلۋى وتە ماڭىزدى. سەبەبى, بىزگە كەلەتىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وزى «بولاشاق مامانداردى كوماندامەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتىڭدەرشى» دەپ وتىنىش جاساپ جاتادى.

‒ ال كوماندامەن جۇمىس ىستەي الماۋدىڭ سەبەبى نەدە?

‒ قازىرگى ۇرپاق بىر-بىرىمەن بەتپە-بەت ەمەس, تەلەفون, ينتەرنەت ارقىلى سويلەسۋگە ۇيرەنىپ قالعان. مىسالى, بىر كوماندا بولارلىق 5-6 ادامنىڭ باسى قوسىلا قالسا دا, بارى تەلەفوندارىنا ۇڭىلىپ وتىرادى. ال ورتاق اڭگىمە ايتا بىلۋ, وي-ورىسىڭنىڭ كەڭ بولۋى ‒ جەكە باس بىلىكتىلىگى. بىر فورۋمعا قاتىسقانىمدا, قازىرگى جاستاردان بايقاعانىم, ارقايسىسى سەلفي سۋرەتكە تۇسۋگە, وز بلوگىنا اقپارات سالۋعا كوشتى. بىراق سولاردىڭ بىردە-بىرەۋى سول جەردەگىلەرمەن ارالاسپادى. كەشكى اس كەزىندە بىر-بىرىمەن اڭگىمەلەسىپ تۇرعان 3-4 ادام عانا بولسا, ونىڭ وزى بۇرىنعى زاماننىڭ ادامدارى. سوندىقتان قازىرگى ۇرپاق ونلاين -كومپانييا ەمەس, شىنايى كومپانيياعا جۇمىسقا بارىپ تۇرعانىن, ول جەردە ادامدارمەن ارالاسىپ, وزىن سۇحباتتا دۇرىس تانىستىرا بىلۋى تيىس ەكەنىن تۇسىنۋى قاجەت. ەكىنشىدەن, تاعى بىر ماڭىزدى نارسە, قانداي دا بىر قيىن جاعدايدا ەرەكشە, كرەاتيۆتى شەشىم قابىلداي الۋ قاجەت. بۇل دا جەكە باس بىلىكتىلىگىنە جاتادى. ۇشىنشى بلوك ‒ باسقارۋ. تەحنولوگييانى, وندىرىستى بىلگەنى جەتكىلىكتى سانالعان ينجەنەردىڭ وزىنە قازىر باسقارا بىلۋ قابىلەتى قاجەت ەتىلەدى. وي ورىسى شەكتەلىپ قالماۋ كەرەك, بارلىق پروتسەستەردى كورە الىپ, ونى بىر-بىرىمەن قيىستىرا بىلگەنى دۇرىس. تورتىنشىسى ‒ الىستان كورە الۋ. «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن وقىپ كەلگەندەردىڭ ىشىندە دە 4-5 جىل وزىن-وزى تاپپاي جۇرگەندەر بار. نەلىكتەن? وزدەرى جاقسى ماماندىق مەڭگەرگەندەرىن ايتادى, بىراق ولاردا الدىن الا كورە الۋ قابىلەتى بولماي جاتادى. كەيبىرى ناقتى ماقسات قويا المايدى. الايدا الىستان كورە الۋ, بالكىم, كەيبىرىنە بەلگىلى بىر ۋاقىتتان كەيىن, تاجىريبە جيعان سوڭ بىر-اق كەلەتىن شىعار. تورتىنشى كريتەريي – الەۋمەتتىك بايلانىستار. قازىر بىز الەۋمەتتىك بايلانىستار زامانىندا ومىر سۇرىپ جاتىرمىز. سوندىقتان كومپانييالارمەن الەۋمەتتىك بايلانىس قالىپتاستىرىپ, جوبامەن جۇمىس ىستەپ, وزىڭنىڭ جوباڭدى ۇسىنا الۋىڭ كەرەك. سونداي-اق, يدەيا مەن كرەاتيۆتىلىكتىڭ ماڭىزى زور. تۇلەكتەر وسىنى تۇسىنۋلەرى تيىس. مىسالى بىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تۇلەكتەرى نەسىمەن ەرەكشەلەنەتىنىنە كەلسەك, ولار وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن قاتەلىكتەرگە دە ۇرىنۋى مۇمكىن, بىراق وزدىگىنەن بىر ىستى  ۇيىمداستىرادى نەمەسە جوبا جاسايدى.

‒ ولاردىڭ سوعان قالاي بەيىمدەيسىزدەر?

‒ كاسىبي قابىلەتتىلىك, ماماندىعىڭنان بولەك, كوشباسشىلىق قىرلارىن دامىتامىز. ۋنيۆەرسيتەت نەگىزىن قالاۋشى اسىلبەك كوجاحمەتوۆ كوشباسشىلىققا قاتىستى دارىس وتكىزەدى, ستۋدەنتتەرمەن تاۋعا شىعادى, يوگامەن اينالىسادى. دەمەك, باستاماشىلدىق, باتىلدىق, وزىڭە جاۋاپكەرشىلىك الا بىلۋ قابىلەتتەرىنە يە بولۋىڭ كەرەك. بىزدە «قوعامعا قىزمەت ەتۋ» دەگەن ساباق بار. ستۋدەنتتەرىمىز بالالار ۇيىنە, مۇگەدەكتەر قوعامىنا جانە باسقا دا ۇيىمدارعا بارىپ, كومەكتەسىپ تۇرادى. بۇل ادامگەرشىلىك قاسيەتتى دامىتپاق.

‒ الىستان كورە الۋ قابىلەتىن قالاي قالىپتاستىرۋعا بولادى?

‒ وعان دا جاتتىعۋىڭ كەرەك. بىز ەڭ بىرىنشى, ستۋدەنتتەرگە وزىنىڭ كەلەشەگىن كورە الۋىنا ۇيرەتەمىز. ياعني, وزىن 3-5 جىلدان كەيىن كورە الۋى تيىس. مىسالى, 10 شاقتى جىلدان كەيىن باسقا ەنەرگييا كوزدەرىنە كوشەتىن بولامىز.  سايكەسىنشە, جاڭا ماماندىقتار قاجەت. قانداي باعىتتا, قالاي جۇرەتىنىمىزدى ەرتەرەك كورىپ, بىز «Big Date» دەگەن ماماندىق اشتىق. بۇل – كوپتەگەن ماعلۇماتتار لەگىن باسقارۋ. باسقارۋمەن قاتار, ونى ساراپتاۋدى ۇيرەتەمىز.

‒ كەيدە تۇلەكتەردىڭ كۇتكەنى ويلاعانىنداي بولماي جاتادى. وسىنداي توسىن جاعدايعا تۇسپەس ۇشىن نە ىستەۋ كەرەك?

‒ كىم-كىمنىڭ دە ۇمىتى زور بولۋى مۇمكىن, بىراق بىرىنشى رەت داعدارىسقا تاپ بولعاندا, قايتا تۇرا بىلۋ ماڭىزدى. كوبى كۇتكەنى ورىندالماي قالسا, پروبلەماعا كيلىكسە, ومىردەن باز كەشىپ, كۇيزەلىسكە تۇسىپ كەتەدى. ادامنىڭ قيىن جاعدايدان شىعا بىلۋىنە, اربىر قاتەلىككە مويىماي, ەڭسەسىن كوتەرە الۋىنا ۇيرەنگەنى دۇرىس.

‒ كۇيزەلىسكە توزىمدىلىك تانىتۋ باستى ۇستانىمداردىڭ بىرى مە?

‒ ارينە. بايقاساڭىز, قازىرگى كومپانييالاردا مامان ەكى جاعدايدى باستان وتكەرەدى: بىرى – جۇمىسىڭدى ۋاقىتىندا تاپسىرۋ. ياعني, ماماننىڭ الدىندا دەدلاين تۇرادى. جۇمىس ۋاقىتىلى عانا ەمەس, ارى ساپالى جاسالۋى تيىس. بۇل دا كۇيزەلتۋى مۇمكىن. وز ۋاقىتىڭدى باسقارا الۋىڭ كەرەك, الايدا بۇل بارىنىڭ بىردەي قولىنان كەلە بەرمەيدى. ەكىنشىسى – كوپتەگەن مالىمەتتەردى وڭدەۋىڭ كەرەك. وز باسىم بىر ايدا 30-40 جوبانى قولعا الامىن. مىسالى, بۇل دا كۇيزەلىسكە اكەلەدى. وعان قوسا, جۇمىس پەن جەكە ومىرىڭ اراسىندا دا تەڭگەرىمدى ساقتاۋىڭ كەرەك.

‒ وزىڭىز قالاي ۇلگىرىپ جاتاسىز?

‒ بىرىنشىدەن, باسىمدىقتى دۇرىس قويا بىلگەن جون. قانشاما جۇمىسىڭنىڭ ىشىنەن باسىمدىق بەرەتىنىن بىرىنشى ورىنداعان دۇرىس. مىسالى, 40 جوبانىڭ ىشىنەن ەڭ نەگىزگى 3-4-ىنە باسىمدىق بەرۋىڭ تيىس ارى تايم-مەنەدجمەنتتى ۇمىتپاۋىڭ قاجەت. وزىم بىر كۇنىمنىڭ كەستەسىن كۇندە كەشكىسىن دايىنداپ قويامىن. سوسىن جۇمىسىمدى سول بويىنشا تىندىرامىن. سونداي-اق, جوسپاردان تىس شىعىپ قالاتىن شارۋالاردى دا ەسكەرۋ مىندەتتى. اربىر ساعاتىڭدى, مينۋتىڭدى قالاي جۇمسايتىنىڭدى جازىپ وتىرماي, ۋاقىتىڭدى باسقارۋ مۇمكىن ەمەس.

‒ كەلەسى كۇننىڭ كەستەسىن جازۋدى ۇمىتىپ كەتەتىن كەزىڭىز بولا ما?

‒ جوق. جۇمىس پەن جاۋاپكەرشىلىگىڭىز ارتقان سايىن, ۋاقىتتى جوسپارلاپ وتىرۋ كەرەك. مۇنىڭ بارى اربىر ادامعا قاتىستى دۇنيە.

سۇحباتتاسقان نۇرسۇلۋ مىرزاحمەت

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*