ار وتىنىش پەن ۇسىنىس – پارتييا نازارىندا

185
0
بولىسۋ:

حالىققا قولداۋ كورسەتىپ, كومەك قولىن سوزۋ – «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ باسىم باعىتى. سوندىقتان دا وعان وز وتىنىشتەرىن ايتىپ كەلەتىن ازاماتتاردىڭ قاتارى قالىڭ. ارقايسىسىن جەكە قابىلداپ, ماسەلەسىنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال جاساپ كەلە جاتقان پارتييا وكىلدەرى كوپتەگەن يگى ىسكە مۇرىندىق بولدى. وسىعان وراي كەشە «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە پارتييا توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ازاماتتاردى قابىلدادى. ىس-شارا بارىسىندا ول زييالى قاۋىم وكىلدەرىمەن, قوعام قايراتكەرلەرىمەن, جاس ونەرتاپقىشتارمەن جانە تۋعان جەرىنىڭ ەرتەڭىنە بەي-جاي قارامايتىن بىرقاتار ازاماتتارمەن كەزدەستى. سونداي-اق بەينەبايلانىس جانە ونلاين-پورتال ارقىلى ەلىمىزدىڭ ار وڭىرىندەگى تۇرعىندار دا پارتييا توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارىنا وز وتىنىش-تىلەكتەرىن تىكەلەي جەتكىزۋگە مۇمكىندىك الدى.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ قابىلداۋىنا كەلگەن زييالى قاۋىم وكىلدەرى ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى جاڭا باعدارلامالىق ماقالاسىنا قاتىستى وز ويلارىن بىلدىردى. اتاپ ايتقاندا, بەلگىلى عالىم, تۇركىتانۋشى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پرو­فەسسور قارجاۋباي سارتقوجاۇلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلت رۋحانيياتىن جاڭعىرتۋعا قاتىس­تى تىڭ باستامالارىن تولىق قولدايتىنىن جەتكىزىپ, بۇل تاريحي جوبانى تيىمدى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى وز ۇسىنىستارىن ايتتى.
باعدارلامالىق ماقالانىڭ ەل پاتريوتتارىنا ەرەكشە قۋانىش سىيلاپ, سانا-سەزىمىن دۇر سىلكىندىرگەنىن ايتقان پروفەسسور: «بۇل بىر كۇندە, بىر مەزەتتە تۋعان دۇنيە ەمەس. ونى جارييالاۋ ۇشىن ەلباسىمىز 25 جىل بويى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, ابدەن تولعاعى جەتكەن كەزدە حالىققا ۇسى­نىپ وتىر. ارينە, رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىن ۇسىنۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەكەنى بەلگىلى. تاۋەل­سىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا وعان ارتۇرلى كەدەر­گىلەر دە بولدى. ماسەلەن, كەڭەستىك يدەولوگييامەن سۋسىنداعان حالىقتىڭ ساياسي تانىمىن, تۇيسىگىن وزگەرتۋ, جاڭا نارىقتىق ەكونوميكاعا بەيىمدەي وتىرىپ, ساياسي يدەولوگييانى ەڭگىزۋ وڭاي شارۋا ەمەس. كەڭەستىك رەجيمنىڭ ۇرەيىنەن ارىلۋ ۇشىن دە ۋاقىت قاجەت بولدى. ونىڭ ۇستىنە وداق كۇيرەگەننەن كەيىن ەل ەكونوميكاسى ابدەن تۇرالاپ قالدى. سوندىقتان ەلباسى بىرىنشى كەزەككە ەكونوميكانى شىعارىپ, شيرەك عاسىر بويى بۇل سالاعا باسىمدىق بەرىپ كەلدى. ناتيجەسىندە, بۇگىندە ەكونوميكالىق تۇرعىدا ەتەك-جەڭى تۇزەلگەن, ەڭسەسى تىكتەلگەن ەلگە اينالدىق. الەم­­­نىڭ بارلىق الپاۋىت ەلمەن جانە كور­شىلە­رىمىزبەن تاتۋ قارىم-قاتىناس ورناتۋ ارقىلى سەنىم­گە يە بولدىق. سونىڭ ارقاسىندا ادامي كاپي­تالدىڭ ساپاسى دا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى», – دەدى.
مەملەكەت باسشىسى وزىنىڭ بەس ينستيتۋتسيونال­دىق رەفورماسىندا: «رەفورمالاردىڭ مانى – ۇلتتى جاڭعىرتۋدا», – دەگەن بولاتىن. وسى باستاماعا ەرەكشە نازار اۋدارعان قارجاۋباي سارتقوجاۇلى ەلباسى سول كەزدە ايتقان فيلوسوفييالىق تۇجى­رىمىن جاڭا باعدارلامالىق ماقالاسىندا تەرەڭ­دەتىپ, ونى جۇزەگە اسىراتىن نەگىزگى تەتىكتەردى كورسەتىپ بەرگەنىن اتاپ وتتى. سونداي-اق ماقالانىڭ تۇپكى ماقساتى قازاقستان حالقىن بىرتۇتاس ۇلت رەتىندە قالىپتاستىرۋ, قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ جانە ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ەكەنىنە توقتالعان تۇركىتانۋشى عالىم وسى باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى وز ۇسىنىستارىن بىلدىردى.
«ماقالادا ۇلتتىق كودتى ساقتاۋ تۋرالى ناقتى ايتىلعان. بۇل ۇعىمدى تىل, دىل, دىن, تاريح جانە مادەنيەت سيياقتى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىز قۇرايدى. وسىلار ارقىلى قازاقستان حالقىنىڭ بەت-بەينەسى ايقىندالادى. بۇل ەرەكشەلىكتەر بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ ماقتانىشى بولۋى تيىس. سوندا عانا بۇقارالىق سانا وزگەرەدى. سوندا عانا ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسى جاڭعىرادى, جاقسارادى. سوندا عانا بىز بىرتۇتاس ۇلت بولامىز. وسى رەتتە پرەزيدەنتىمىز ايتقان لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ دە ماڭىزى زور. سەبەبى, الىپبي دەگەنىمىز – اسا قۋاتتى, كۇردەلى ساياسات. كەزىندە كوك تۇرىك يمپەريياسى بىر عانا بىتىگ (رۋنا) الىپبيىمەن بۇتىن ۇلىستى بىر تۋدىڭ استىنا ۇيىستىرعان. سول الىپ يمپەرييانىڭ قۋاتى, رۋحى تۇركى حالىقتارىن XXI عاسىرعا امان-ەسەن الىپ كەلدى. دەمەك, بىز قولدانعالى وتىرعان حالىقارالىق لاتىن الىپبيى قازاقستان حالىقتارىن ۇيىستىراتىن بىردەن بىر قارۋ جانە قۋاتتى ساياسات بولماق», – دەگەن ق.سارتقوجاۇلى وتاندىق عالىم­داردىڭ اتالعان باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا وز ۇلەستەرىن قوسۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
سونىمەن قاتار عالىم ۇلتتى ۇيىستىراتىن ۇيىتقىلاردىڭ قاتارىندا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن بۇقارالىق دەڭگەيگە شىعارۋ, ۇلتتىق كيىمدەرىمىزگە ەرەكشە مان بەرۋ, ۇلتتىق ەتيكالىق وزىق عۇرىپتارىمىزدى بۇكىل حالىقتىق دارەجەگە كوتەرۋ سيياقتى ماڭىزدى ماسەلەلەر بار ەكەنىن ايتتى. وسىلايشا, تاريحي تامىرىمىزدان نار الىپ, ۇلت بولمىسىن دارالاۋعا بولاتىنىنا ايرىقشا نازار اۋداردى. ودان بولەك, ۇلتقا بايلانىستى كەڭەستىك كەزەڭدە قالىپتاسقان كەيبىر عىلىمي تەرميندەردى قايتا قاراۋدى ۇسىنعان پروفەسسور رۋ-تايپالىق جۇيگە قاتىستى تەرىس ۇعىمداردى وزگەرتەتىن كەز جەتكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
قابىلداۋعا كەلگەن عالىمداردىڭ بىرى, ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق قاتىناستار فاكۋلتەتى شىعىستانۋ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تۇرسىنحان زاكەنۇلى ەلباسىنىڭ ماقالاسىندا ايتىلعان باستامالاردى تولىق قولدايتىنىن ايتىپ: «ۇلتتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىندا بىز جا­پونييا مەن كورەيانىڭ تاجىري­بەسىن ۇلگى تۇتۋىمىز كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ماقالادا مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىڭ كەجەگەسىن كەيىن تارتاتىن, توزىعى جەتكەن ادەت-عۇرىپتاردان ارىلاتىن كەز كەلگەنىن ايتتى. مەنىڭشە, بۇل رەتتە ىسىراپشىلىق, اسىرە­تويلاۋشىلىق, رۋشىلدىق پەن جەرشىلدىك سيياقتى پايداسىنان زييانى كوپ دۇنيەلەر ايتىلعان», – دەدى.
لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى ماسەلەگە
ت.زاكەنۇلى بايىپپەن قاراۋدى ۇسىندى. بۇل جونىندە ول: «ەلباسىمىز جاڭا الىپبيدى جاراتۋدا جازۋدىڭ كوركەمدىگىنە, ارىپتەردىڭ مۇمكىندىگىنشە كوزگە قا­نىق بولۋىنا جانە 26 ارىپتەن تۇراتىن كلاۆياتۋرانى نەگىزگە الۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. بۇل تا­لاپتاردى تولىق قولدايمىن. ۇشىنشى ولشەمگە قاتىستى نەمىستەردىڭ تاجىريبەسىن پاي­دالانۋدى ۇسىنامىن. سونداي-اق لاتىنعا كوشپەس بۇرىن ەڭ سوڭعى ۇش نۇسقانى حالىقتىڭ تالقىسىنا ۇسىنىپ, سولاردىڭ ىشىنەن قولايلىسىن بەكىتسە دەگەن وتىنىشىم بار», – دەدى.
پرەزيدەنت ماقالاسىنداعى «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافيياسى» اتتى جوبا تۋرالى وز ويىن بىلدىرگەن ت.زاكەنۇلى بۇل تۇرعىدا الدى­مەن التاي مەن جەتىسۋدى ساباقتاستىراتىن, كونە تۇركىلىك قۇندىلىقتارىمىزدى ورنىق­تىراتىن باستاما رەتىندە وسكەمەندە كۇلتەگىن اللەياسىن, ال جامبىل وبلىسىندا باتىس تۇركى قاعاناتىنىڭ قاعانى ىستەمي قاعاننىڭ كونە ورداسىن قايتا جاڭعىرتىپ, تاريحي ەسكەرتكىشتەر انسامبلىن قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. سونداي-اق استانا مەن الماتىدا, تاراز بەن وسكەمەندە تۇركى داۋىرىنىڭ داڭقتى قاعاندارى مەن باتىرلارىنا, قولباسشىلارىنا ارنالعان اللەيالار اشىلىپ, وندا ولاردىڭ مۇسىندەرى سومدالىپ, ورحون رۋنيكالىق ماتىندەرىنىڭ پراگ­مەنتتەرى قاشالىپ جازىلۋى كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى. وسىعان قاتىستى ول: «بۇل بىزدىڭ تۇركى ەل­دەرىنىڭ اراسىن­داعى, تىپتى بۇكىل الەمدەگى بەدەلىمىزدى كوتەرىپ, قازاقستاننىڭ كونە تۇركى قاعاناتىنىڭ زاڭدى مۇراگەرى ەكەنىن ايقىنداي تۇسەدى جانە قازاق­ستانداعى پاراساتتى تۋريزمدى دامىتۋعا دا وز سەپ­تىگىن تيگىزەدى», – دەدى.
پرەزيدەنتتىڭ الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك 100 وقۋلىعىن قازاق تىلىنە اۋدارۋ جونىندەگى باستاماسىنا ەرەكشە نازار اۋدارعان شىعىستانۋشى عالىم: «بۇل ىستە قىتاي, اقش, ۇلىبريتانييا, فرانتسييا, جاپونييا جانە مالايزييا سيياقتى ەلدەردىڭ تاجىريبەلەرىن نەگىزگە العان ورىندى. اسىرەسە, تۇرمىس سالتى مەن ومىرلىك ۇستانىمى ۇلتىمىزعا جاقىن شىعىس حالىقتارىنىڭ وقۋلىقتارىنا كوبىرەك مان بەرىلۋى كەرەك. ماقالانى وقۋ ارقىلى پرەزيدەنتتىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا گۋمانيتارلىق عىلىمدار كافەدرالارىن قايتا قۇرۋ ماسەلەسىنە دە ايرىقشا كوڭىل بولىپ وتىرعانىن بايقايمىز. بۇل دا كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماڭىزدى ماسەلە. وسىعان ورايلاس مادەني مۇرا باعىتىنداعى جوبالاردى دا جالعاستىرۋىمىز كەرەك», – دەدى.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ قابىلداۋىندا بولعان بەلگىلى جۋرناليست, ەلىمىزدەگى وقىرمانى كوپ قازاق تىلدى سايتتاردىڭ بىرى Abai.kz اقپاراتتىق پورتالىنىڭ ديرەكتورى داۋرەن قۋات تا ەلباسىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسى يدەولوگييالىق دۇنيە­تانىمدى قامتىعان فيلوسو­فييالىق تۋىندى ەكەنىن ايتتى.
«بۇل ماقالا ەل اراسىندا ەرەكشە سەرپىن تۋدىرىپ, حالىق ونى يدەولوگييامىزدى بەكىتىپ بەرگەن باستى قۇجات رەتىندە قابىلدادى. دەگەنمەن قوعام بولعاننان كەيىن تۇرلى كوزقاراستار, پىكىرلەردىڭ قاراما-قايشىلىعى دا بولماي تۇرمايدى. ماسەلەن, ماقالاداعى كەيبىر باستامالارعا قاتىستى توقسانىنشى جىلداردا ايتىلىپ, بۇگىندە ابدەن تاپتاۋرىن بولعان تاقىرىپتاردى قايتا قوپسىتىپ, وزدەرىنىڭ سىني پىكىرلەرىن اشىق بىلدىرىپ جاتقاندار دا كەزدەسەدى. سوندىقتان اقپارات مايدانىندا ونداي ماقالالارعا جەدەل جاۋاپ بەرەتىن جۇمىستاردى جۇيەلەۋدى ۇسىنامىن. بۇل تۇرعىدا الەمگە ايگىلى اقپارات قۇرالدارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋىمىز كەرەك دەپ سانايمىن. وز كەزەگىمىزدە بىزدىڭ پورتال تۇركييا, گەرمانييا سيياقتى ەلدەردەگى ارىپتەستەرىمىزبەن ۇنەمى بايلانىسىپ وتىراتىنىن جەتكىزگىم كەلەدى», – دەگەن د.قۋات ەلباسىنىڭ ماقالاسىن حالىققا تۇسىندىرۋدە ينتەرنەت كەڭىستىگىندە, سونىڭ ىشىندە بەلگىلى الەۋمەتتىك جەلىلەردە اقپاراتتىق جۇ­مىستاردى كۇشەيتۋدى ۇسىندى. سەبەبى, ينتەرنەت – جاس بۋىنمەن بايلانىستىڭ باستى قۇرالى. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋى مەن جاڭا ماقالاسى دا نەگىزىنەن ەل جاستارىنا ارنالعانى بەلگىلى.
«نۇر وتان» پارتيياسى توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى زييالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ ۇسىنىستارىن تولىق قولداپ, قوعامدىق سانانىڭ جاڭعىرۋى ەلباسى باستاعان اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق قايتا قۇرۋدىڭ نەگىزگى وزەگى ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ول قازاقتىلدى ينتەرنەت پورتالدارىن ۇدايى باقىلاپ وتىراتىنىن قاپەرگە الىپ, وسى سالادا تەر توگىپ جۇرگەن جاستاردىڭ جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى. سوز اراسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسييانىڭ قۇرىلعانى دا نازاردان تىس قالمادى. وسى رەتتە اتالعان كوميسسييانىڭ قۇرامىندا مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ دە بار ەكەنىن اتاپ وتكەن جون. سوندىقتان پارتييا قايراتكەرى قابىلداۋدا ايتىلعان ۇسىنىس تىلەكتەردىڭ بارلىعى جاڭا ورگاننىڭ قاراۋىنا جولداناتىنىن جەتكىزدى.
«مەملەكەت باسشىسى دامۋدىڭ جاڭا داۋىرىندە جاڭعىرۋ مەن تىڭ يدەيالار ارقىلى وز جارقىن بولاشاعىمىزدى قالىپتاستىرۋعا تاريحي مۇمكىندىك تۋعانىن ايتتى. حالىقتىڭ ەلباسى ماقالاسىنىڭ ماڭىزىن سەزىنىپ, ونداعى وڭ باستامالارعا قولداۋ بىلدىرگەنى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى», – دەدى پارتييا توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى.
قوعامدىق قابىلداۋدا قازىرگى تاڭداعى وزەكتى ماسەلەلەر دە قوزعالدى. اتاپ ايتقاندا, «ارقالىق جىلۋەنەرگەتيكالىق كومپانيياسى» ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اسقار كەتەباەۆ قوستاناي وبلىسىنىڭ بىرقاتار اۋىلىندا قوردالانعان اۋىزسۋ ماسەلەسىن وڭ شەشىپ بەرۋگە كومەك سۇرادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وبلىستاعى جالعىزتال, ماتروسوۆ جانە تسەليننىي اۋىلدارىندا بۇل ماسەلە وزەكتى بولىپ وتىر. سەبەبى, جەرگىلىكتى حالىق اۋىز سۋدىڭ بىر كۋبىن 4 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الۋدا.
وز كەزەگىندە جاس تا بولسا ەلدىڭ قامىن ويلاعان جامبىل وبلىسى قورداي اۋداندىق ماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ايبەك تاۋتەن نۇروتاندىقتاردى اتالعان اۋدان ورتالىعىندا سالىنىپ جاتقان جابىق سپورت كەشەنىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن باقىلاۋعا الۋعا شاقىردى. سولتۇستىكقازاقستاندىق كاسىپكەر سەرگەي تيموفەەۆ تە قۇرىلىس جۇمىستارىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ونى اتالعان سالادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن, الايدا ەش تاجىريبەسى جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جوق بىركۇن­دىك كومپانييالاردىڭ سالعىرتتىعى الاڭداتادى. قابىلداۋ بارىسىندا وسىنداي ماسەلەنى كوتەرگەن جاس ونەرتاپقىش, مەنەدجەر استانالىق تيمۋر اليەۆ تە «نۇر وتان» پارتيياسى توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارىنا بۇل تۇيتكىلدى شەشۋدىڭ جولىن ايتىپ بەردى. اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ۇشىن ول «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا قۇرىلىس نىساندارىنا ونلاين-مونيتورينگ جۇرگىزۋدى ۇسىندى.
ەستۋ قابىلەتى ناشار جانداردىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەتىن «ۇنسىز الەم» قوعامدىق قورى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى لاززات تولەپبەرگەنوۆا مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتەن تۇركىستان قالاسىندا قولدان جاسالعان ۇلتتىق كادەسىيلاردىڭ سا­تىلىمىن ۇيىمداستىرۋعا قولداۋ كورسەتۋدى سۇرادى. ونىڭ اي­تۋىنشا, بۇل يگى ىس قورعا وز وندىرىسىن ايتارلىقتاي كەڭەيتۋگە جاعداي تۋعىزىپ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى مىڭنان استام ادامدى تۇراقتى ايلىقپەن قامتاماسىز ەتپەك.
جالپى بۇل قوعامدىق قورعا «كەدەرگىسىز كەلەشەك» پارتييالىق جوباسى جانە پارتييانىڭ اقتاۋ قالالىق فيليالى ارقىلى قولداۋ كورسەتىلگەنىن ايتا كەتەيىك. ياعني, قورعا اقتاۋ قالاسىنان وز كادەسىيلارىن دايىنداۋعا ارنايى ورىن بولىنگەن.
اقمولا وبلىسىنداعى مۇ­گەدەكتەر ەرىكتى قوعامىنىڭ توراعاسى سەرىك اكىمباەۆ وز وتباسى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى. ول بالالار ۇيىنەن 39 بۇلدىرشىن مەن جاسوسپىرىمدى پاتروناتتىق تاربيەگە العان. جۇرەگى كەڭ ازامات جەتىمدەردىڭ بارلىعىنا تولىققاندى وتباسىلىق جاعداي تۋعىزۋ ۇشىن وز تاجىريبەسىن رەس­پۋبليكالىق دەڭگەيدە قولدانۋدى ۇسىندى.
وسى رەتتە س.اكىمباەۆتىڭ قامقورلىعىنا العان بالالارى توعىز ۇلتتىڭ وكىلدەرى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن جون. ولاردان بولەك, وزىنىڭ تۋعان بەس بالاسى جانە بار. اقمولا وبلىسىنىڭ ماكينسك قالاسىندا تۇراتىن ول بالالارىنىڭ بارلىعىن قازاق تىلدى مەكتەپكە بەرگەن, سەرىك قۇرماشۇلى وزگە ۇلتتان بولسا دا بالالاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدى ەركىن مەڭگەرگەنىن ماقتانىشپەن ايتادى. «بالالارىم ۇيدە تەك قازاق تىلىندە سويلەيدى. تىپتى كەيبىرى مەملەكەتتىك تىلدەن وتكەن اۋداندىق, وبلىستىق وليمپيادالاردا جۇلدەلى ورىنداردان كورىنىپ جۇر. اراسىندا ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن, سونىڭ ىشىندە قازاق كۇرەسىنەن وتكەن تۋرنيرلەردە توپ جارىپ, سپورت شەبەرلىگىنە ۇمىتكەر اتانعاندارى دا بار. قازاق اندەرىنەن وتەتىن بايقاۋلارعا قاتىسىپ جۇرگەن ۇل-قىزدارىم دا جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتۋدە», – دەگەن ازامات ەلىمىزدە جەتىمدەر ۇيى ازايسا, ولاردىڭ ورنىن وسىنداي وتباسىلىق ۇلگىدەگى ۇيلەر باسسا دەگەن ۇسىنىسىن جەتكىزدى.
قوعامدىق قابىلداۋ كەزىندە بەينەكونفەرەنتسييا ارقىلى بايلانىسقا شىققان پاۆلودارلىق كىتاپحاناتانۋ ماگيسترى ناتاليا كولودينا ەلىمىزدە, اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە كىتاپحانا ماسەلەسىنىڭ وزەكتى ەكەنىن ايتتى. «نۇر وتان» پارتيياسى توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارىنان وسى ىستە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قولداۋ كورسەتۋدى سۇرادى. ول قازاقستاندىقتاردىڭ قوعامدىق سانا-سەزىمىنىڭ سەرپىن الۋىنا جانە رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ بىرى بولىپ تابىلاتىن ۇلتتىق كودتى ساقتاۋعا كىتاپ وقۋدىڭ كوپ كومەگى تيەتىنىن ايتتى.
جامبىل وبلىسىنداعى مۇگەدەكتەردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى وداقتىڭ باسشىسى رۋسلان تولەگەنوۆ تە بەينەبايلانىس ارقىلى سوز الىپ, پارتييا توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارىنا كوزى ناشار كورەتىن مەكتەپكە دەيىنگى بالالاردىڭ مەملەكەتتىك ساۋىقتىرۋ باعدارلاماسىمەن قامتىلماي قالعانىن, سونداي بالدىرعاندار ۇشىن ارنايى ورتالىقتار اشۋ كەرەكتىگىن مالىمدەپ, وسىعان پارتييا تاراپىنان قولداۋ بولسا دەگەن ۇسىنىسىن بىلدىردى.
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ سىرىم اۋدانىنا قاراستى جىمپيتى اۋىلىنىڭ جاس تۇرعىنى «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ اۋىل مەكتەپتەرىن جوعارى جىلدامدىقتاعى ينتەرنەت-بايلانىسىمەن قام­تاماسىز ەتۋگە ىقپال جاساۋىن سۇرادى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ زىريانوۆ اۋدانىنا قاراستى زۋبوۆسك كەنتىنىڭ تۇرعىنى گۇلميرا تولماچەۆا اۋدانداعى جولداردىڭ ناشار ەكەنىنە شاعىمداندى. ايتا كەتەيىك, اتالعان اۋداندا قازىرگى تاڭدا سۋ ەلەكتر ستانساسى سالىنۋدا. سوندىقتان بۇل وڭىردە جول ماسەلەسىنىڭ وزەكتى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل ماسەلەنى نازارىندا ۇستايتىنىن جەتكىزگەن مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ەلىمىزدە «نۇرلى جول» پرەزيدەنتتىك باعدارلاماسى بويىنشا جولداردىڭ قۇرىلىسى مەن جوندەۋ جۇمىستارىنا وتە ۇلكەن كولەمدە قارجى بولىنگەنىن, ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندە, سونىڭ ىشىندە شىعىس قازاقستان وبلىسىندا دا قارقىندى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى.
ونلاين-پورتال ارقىلى بايلانىسقا شىق­قانداردىڭ بىرى قوستاناي وبلىسى ليساكوۆ قالاسىنىڭ تۇرعىنى, «ۇلان» اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبىنىڭ جەتەكشىسى بوريس قۋانوۆ. ول وڭىر جاستارىن وسى باعىتتا تاربيەلەۋگە ارنالعان جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن پارتييادان كومەك سۇرادى. ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى تەحنيكالىق عىلىمدار فاكۋلتەتى دەكانىنىڭ ورىنباسارى وتەگەن ساريەۆ قارا سۇيمەن وندىرۋگە باعىتتالعان يننوۆاتسييالىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن شاعىن زاۋىت اشۋعا قولداۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
جامبىل وبلىسى بايزاق اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, «قايرات» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى قايرات شارتىقباەۆ «اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتۋ» پارتييالىق جوباسى اياسىندا 6 ملن تەڭگە نەسيە الىپ, مال شارۋاشىلىعىن قولعا العان. پارتييا توراعاسى بىرىنشى ورىنباسارىنا ينتەرنەت ارقىلى حابار­لاسقان ول اتالعان جوبانىڭ ەلىمىزدىڭ تەك بەس وڭىرىندە عانا جۇرگىزىلگەنىن ايتىپ, الداعى ۋاقىتتا بۇل يگى باستاما بارلىق ايماقتا جۇزەگە اسىرىلسا دەگەن ۇسىنىسىن جەتكىزدى.
قوعامدىق قابىلداۋ كەزىندە وز وتىنىشتەرىمەن عانا ەمەس, پارتيياعا العىس ايتۋ ۇشىن دە حابار­لاسقاندار بار. سولاردىڭ بىرى – كوكشەتاۋلىق سەرىك جامشيتوۆ. ول بۇعان دەيىن پارتييانىڭ اقمولا وبلىستىق فيليالىندا وتكەن قابىلداۋ كەزىندە ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە مايدانعا اتتانىپ, حابارسىز كەتكەن اتاسى جامشيت اتۋمباەۆتىڭ جەرلەنگەن جەرىن بىلىپ بەرۋدى سۇراعان بولاتىن. ناتيجەسىندە پارتييانىڭ ارقاسىندا ج.اتۋمباەۆتىڭ رەسەيدىڭ ۆورونەج وبلىسىنداعى №118 باۋىرلاستار بەيىتىنە جەرلەنگەنى بەلگىلى بولدى. سول ۇشىن پارتييا باسشى­لىعىنا العىسىن بىلدىرگەن س.جامشيتوۆ بارشا نۇروتاندىقتاردىڭ جۇمىسىنا تابىس تىلەدى.
«نۇر وتان» پارتيياسى توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى قابىلداۋعا كەلگەندەردىڭ ارقايسى­سىنىڭ تالاپ-تىلەكتەرىن مۇقييات تىڭداپ, ولاردىڭ بىردە بىرەۋى نازاردان تىس قالمايتىنىن ايتتى. ودان بولەك, مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پارتييا تاراپىنا جاسالعان بارلىق وتىنىش مىندەتتى تۇردە بىرىڭعاي ەلەكتروندى جۇيەگە تىركەلەتىنىن, بۇل وز كەزەگىندە ازاماتتاردىڭ تالاپ-تىلەكتەرىنىڭ ورىندالۋ بارىسى مەن وزەكتى ماسەلەلەردىڭ وڭ شەشىلۋىن قاتاڭ قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن نازارعا الدى. سونداي-اق ورتالىق اپپارات باسشىسىنا كەشە قابىلداۋىنا كەلگەن بارلىق ازاماتتىڭ وتىنىشى بويىنشا تيىستى مينيسترلىكتەرگە حات جولداۋدى تاپسىرىپ, پارتييانىڭ وبلىستىق فيليال باس­شىلارىنا دا تيىستى مىندەتتەر جۇكتەدى جانە ار تالاپ-تىلەكتىڭ ورىندالۋ بارىسىن وزى تىكەلەي باقىلاۋعا الاتىنىن جەتكىزدى.
سونداي-اق مۇحتار ابرارۇلى قوعامدىق قابىلداۋ ارقىلى حالىققا قول ۇشىن سوزۋ پارتييا جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بىرى بولىپ تابىلاتىنىن ايتتى. سوڭعى 15 ايدا «نۇر وتان» پارتيياسىنا حالىقتان كەلىپ تۇسكەن 283 مىڭ وتىنىشتىڭ 92 پايىزى وڭ شەشىمىن تاپقان. قالعان 8 پايىزى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە جانە ولار پارتييانىڭ ۇدايى باقىلاۋىندا.
جالپى پارتييادان كومەك سۇراپ كەلگەندەردىڭ ماسەلەسى وڭ شەشىمىن تابۋى قالىپتى جاعدايعا اينالدى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. وعان كوپتەگەن مىسالدار دا كەلتىرۋگە بولادى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, وقۋىن جالعاستىرۋعا كومەك سۇراعان ى توپتاعى مۇگەدەك, استانالىق اركاديي گۋبارەۆ بۇگىندە قازاق تەحنولوگييا جانە بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى كوللەدجدىڭ 3-كۋرسىندا تەگىن بىلىم الۋدا. تىپتى پارتييانىڭ قولداۋىمەن شەتەلدىڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىندا بىلىم الىپ جۇرگەن جاستار دا بار. قىزىلوردا قالاسىنداعى «اتامەكەن» وتباسى ۇلگىسىندەگى بالالار اۋىلىنىڭ تۇلەگى مەدەت دالى سولاردىڭ قاتارىندا. اتالعان بالالار اۋىلىنىڭ ديرەكتورى ليزا سقاقوۆا دا وتكەن جىلى پارتييا توراعاسى بىرىنشى ورىنباسارىنىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, شاكىرتىنە قولداۋ كورسەتۋدى سۇراعان بولاتىن. ناتيجەسىندە, بۇگىندە م.دالى ماسكەۋدەگى بولات جانە قۇرىش قورىتۋ ينستيتۋتىندا بىلىم الۋدا.
بۇل پارتييا كومەك قولىن سوزعان يگى ىستەردىڭ بىر پاراسى عانا. سوڭعى ۇمىتىن پارتيياعا ارتىپ, كومەك سۇراپ كەلەتىندەردىڭ دە سانى ۋاقىت وتكەن سايىن وسىپ وتىر. تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە حالىقتان كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەر ۇشتەن بىرگە ارتقان. پارتييا توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى بۇل كورسەتكىش ەل اراسىندا پارتييا بەدەلىنىڭ ارتقانىن بىلدىرەتىنىنە نازار اۋداردى. سونداي-اق ول ەلەكتروندى قوعامدىق قابىلداۋ, پارتييا سايتى, «جەدەل جەلى», Skype باعدارلاماسى مەن WhatsApp موبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى بايلانىسقانداردىڭ سانى دا ايتارلىقتاي وسكەنىن اتاپ وتتى.

ەلامان قوڭىر,
سۋرەتتى تۇسىرگەن
رۋستام امانتاي

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*