روبوتوتەحنيكاعا باۋلۋ بالا جاستان

665
0
بولىسۋ:

ححى عاسىر – اقپارات پەن جاڭا تەحنولوگييالار زامانى.  سوندىقتان روبوتوتەحنيكاعا دەگەن قىزىعۋشىلىق جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. راسىندا, بۇلدىرشىندەردى روبوتوتەحنيكاعا  باۋلۋ, جاستايىنان بۇل ىلىمنىڭ نەگىزدەرىن ۇيرەتۋ جاعى الى دە كەمشىن تۇسىپ كەلە جاتقانى جاسىرىن ەمەس.  وسى جايتتى ەسكەرگەن جاس ورەن  داستان راحاتوۆ  BOZBALA اتاۋىمەن روبوتوتەحنيكانى وقىتۋعا ارنالعان  وقۋ قۇرالى مەن قۇرال-جابدىقتارى بىرىكتىرىلگەن ارنايى جيناعىن دايىندادى. جاڭا جوبا الماتىدا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وتكەن Zhastar Innovation – 2017 ستارتاپ جوبالار بايقاۋىندا ۇزدىك اتانعان بولاتىن.  بۇلدىرشىندەر ۇشىن بەرەرى مول دۇنيەمەن تانىسىپ, ونەرتاپقىشپەن تىلدەسكەن ەدىك.

– روبوتوتەحنيكاعا ۇيرەتۋ جينا­عى قانداي بولشەكتەردەن تۇرادى? يدەيا قايدان كەلدى?
– راسىندا, بۇگىنگى زاماندا روبوت جاساپ, بۇل سالانىڭ قىر-سى­رىن بىلگىسى كەلەتىن بۇلدىرشىن­دە­رى­­مىز از ەمەس. وعان قاتىستى ارنا­يى كۋرس­تاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ۋني­ۆەر­سيتەت ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان نەمەسە مەكتەپ وقۋشىلارىنا قول­جە­تىمدى ەمەس. سونداي-اق كەي­بىر تالاپ­تى جاستار ينتەرنەت ارقىلى وز بەتىن­شە ۇيرەنىپ جۇرگەنىن باي­قا­دىق. دەگەن­مەن ينتەرنەتتەگى بەي­­نەجازبا­لار ارقىلى بۇل سالانى تو­لىق ارى جان-جاقتى ۇيرەنە ال­ماي­دى. وسى­نىڭ بارىن ەسكەرىپ, بالانىڭ وز بەتىنشە وقىپ, روبوت جاساپ ۇيرەتەتىن تەورييا­لىق ىلىمى مەن تاجىريبەسى جۇيەلەنگەن ادىس­تە­مە­لىكتىڭ اسا قاجەت ەكەنىن ۇعىن­دىم. ۋنيۆەرسيتەتتە ساباق بەرگەن ۇس­تازىم بەيبىت امىرعاليەۆ دەگەن كىسى بۇل باستامامدى قولداپ, جۇ­مىس­­تى وتكەن جىلى بىرگە باستاپ كەتتىك.
بىزدىڭ جيناق ادىستەمەلىك وقۋ قۇرالىنان جانە 100-دەن استام سەنسورلاردان, راديوەلەكتروندى بولشەكتەردەن تۇرادى. وقۋ قۇرالى 3 بولىمگە تەورييا, تاجىريبە جانە جوبالار بولىپ جىكتەلگەن. تەورييا بولى­مىندە وقۋشىلار قاراپايىم في­زيكالىق زاڭدىلىقتارمەن تا­نىس بولادى. بۇل زاڭدىلىقتاردى قالاي ومىردە قولدانۋعا بولاتىنى تۇسىن­دى­رىل­گەن. 12 نەگىزگى تەورييالىق تاقى­رىپ­تار قامتىلدى. ەكىنشى بولىم 12 تاجىريبەلىك جۇمىسقا ارنالعان. بالا جيناققا كىرەتىن 100-دەن استام سەنسورلاردىڭ ارقاي­سىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن انىق­تاپ, تانىس بولادى. مىسالى, جا­رىقديودى تاقىرىبى بولسا, ونى وز قولىمەن ۇستاپ كورىپ, كى­تاپ­تان قالاي, قاي جاعدايدا پايدالانۋعا بولاتىنىن وقىپ, ۇيرەنەدى. ۇشىنشى جوبالار بولىمىندە بالالار العان بىلىمدەرىن ناقتى ىس جۇزىندە كورسەتەدى. 17 جوبا جاساۋ تاپسىرماسى بەرىلەدى. ەڭ قاراپايىم تاپسىرمالار بىرتە-بىرتە كۇردەلەنە بەرەدى. ماسەلەن, ەڭ العاش­قى جوبادا بالالار باع­دار­شام جاساۋى كەرەك. ول ۇشىن ۇش تۇستى جارىقديودتار تاڭدالىپ, ولار­دىڭ كەزەك-كەزەك جانۋىن جا­ساۋى قاجەت. بۇدان كەيىن پيانينو جاساۋ تاپسىر­ماسى بار. مۇندا بالا 7 تۇرلى باس­تىر­ما تاڭداپ الىپ, ديناميكتى الا­دى. سول ديناميك ارقىلى ارتۇرلى نوتالاردىڭ دى­بى­سىن شىعارۋعا بولادى. پيا­ني­نو­عا ۇقساتۋ ۇشىن ار باستىرماعا ار نوتانى كود ارقىلى بايلانىستىرۋ كەرەك. جيناقتىڭ ەرەكشەلىگى – بالا تەورييالىق بىلىمى مەن تاجىريبەنى ۇشتاستىرادى.
– بۇل جيناقتى مەكتەپ وقۋشىسى ۇشىن لايىقتى ەتىپ جاساۋ قيىندىق تۋعىزعان جوق پا?
– جالپى, بۇل جيناقتى 2016 جىلدىڭ كوكتەمىنەن باستاپ, تۇرلى سۇرىپتاۋ, تەكسەرۋ جۇمىستارىنان وتكىزدىك. جاساعان دۇنيەمىزدىڭ بالا ۇشىن قىزىقتى ارى تيىمدى بولعانى ماڭىزدى ەدى. American Corner ۇيىمىندا روبوتوتەحنيكا بويىنشا تەگىن كۋرستار وتكىزىپ, سىناق جاسا­دىق. كۋرس بارىسىندا كىتاپ تىلى­نىڭ, اقپاراتتى جەتكىزۋ فورماسى­نىڭ بالا ۇشىن قانشا­لىق­تى كۇردەلى ەكەنىن انىقتادىق. ناتيجەسىندە, كەيبىر تاقىرىپ­تار­دى وقۋشىلارعا تۇسىنىكتى بولۋ ۇشىن وزگەرتىپ, تولىق­تىردىق. بالالارعا جاساعان دۇنيەمىز قىزىق ەكەنىن ۇعىنعان سوڭ عانا جيناقتى جارىققا شىعاردىق.
BOZBALA دەپ اتاۋىمىز دا بەكەر ەمەس. جيناق 12-14 جاس ارا­لى­عىنداعى بالالارعا ارنالعان. دال وسى جاستا ولار مەكتەپتە فيزي­كا پانىن وقي باستايدى. بىزدىڭ جيناق ارقىلى بىلىمىن جەتىلدىرىپ قانا قويماي, راديوەلەكترونيكا, باع­دارلامالاۋ سالاسىنداعى بىلى­مىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. بىر جيناق­پەن ارتۇرلى سالالاردى قام­تى­دىق. بۇعان قوسا, بالاعا ارنايى لوگين مەن پارول بەرىلەدى. بالا سايتىمىز­عا كىرىپ, قوسىمشا بەي­نە­­جازبالارمەن تانىسا الادى. ساي­تىمىزدا جيناقتان بولەك, 50-دەن استام تەورييالىق تاقىرىپتار, تا­جى­­ريبەلىك تاپسىرما­لار مەن 100-دەن استام جاڭا جوبالار ۇسىنىلا­دى.
– جيناق مەكتەپتەر مەن وقىتۋ ورتالىقتارىندا پايدالانىلا باستا­دى ما?
– قازىر بىز ەكى وقۋ ورتالىعىمەن سەرىكتەستىك ورناتىپ, جۇمىس ىستەۋ­دە­مىز. روبوتوتەحنيكا كۋرسى بويىن­شا دا­رىس وقيمىز, جينا­عى­مىز­­دى قول­دا­نا­­مىز. بۇل وقۋ ورتالىقتارى ۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشىلىپ وتىرعانى انىق. جاڭا سالاعا بەت بۇرىپ كەلىپ جاتقان جاستارىمىز از ەمەس. جۋىردا و.جاۋتىكوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكا­لىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىن­دە روبوتوتەحنيكا كابينەتىن جيناق­تارىمىزبەن قامتىدىق. سونى­مەن قوسا, مۇندا ارنايى كۋرس­تار دا وتكىزەمىز.
جوبامىزدى باستاعان كەزدە بىزگە شەۆرون كومپانيياسى دەمەۋ­شى­لىك كورسەتتى. ىت-ۋنيۆەرسيتەت ار­نايى كابينەت بولىپ, قولدادى. جۋىق­تا ستارتاپ جوبالار باي­قا­ۋىن­دا Qadam intech قوعامدىق قورى گرانتىن ۇتىپ الدىق. بۇل – بىزدىڭ جوبامىزدى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە ىقپال ەتەتىنى سوزسىز. ەل بولاشاعى بىلىم مەن عى­لىم­دا دە­سەك, بىز وتاندىق عىلىمي الە­ۋەت­تى كوتەرۋگە وز ۇلەسىمىزدى تيگىزۋدى ماقسات ەتەمىز.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

سۇحباتتاسقان
اقبوتا يسلامبەك

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*