NURINTECH: يننوۆاتسييانىڭ قاينار بۇلاعى

383
0
بولىسۋ:

ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن «نۇر وتان» پارتيياسى جاس ونەرتاپقىش­تاردى قولداۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق NURINTECH يننوۆاتسييالىق جوبالار بايقاۋىن وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىردى. بيىل قاتارى­نان ۇشىنشى رەت ۇيىمداستى­رىل­عان ىس-شارانىڭ جەڭىم­پازدارى بەلگىلى بولدى. سوعان وراي Astana Hub حالىقارالىق ىت-ستارتاپتار تەحنوپاركىندە بايقاۋ جەڭىمپازدارى سالتاناتتى تۇردە ماراپات­تالدى. وعان پارتييا توراعا­سىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ, پارلامەنت دەپۋتاتتارى جانە يننوۆاتسييا سالاسىنداعى ماماندار قاتىستى.

بيىل بايقاۋعا قاتىسۋعا ەلى­مىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن 1000-نان استام وتىنىم كەلىپ تۇسكەن. كوميسسييا مۇشەلەرى فينالعا وتكەن 30 جۇمىستىڭ ىشىنەن ەكولوگييا, روبوت تەحنيكاسى, جاساندى ينتەل­لەكت, بالاما قۋات كوزدەرى, جاسىل ەنەرگە­تيكا, ونەركاسىپ, IT, مەدي­تسينا, حيمييا, بيولوگييا, فارماتسەۆ­تيكا, جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىز­دىگى سالالارىنداعى ەڭ ۇزدىك جو­بالاردى تاڭداپ, ۇزدىك دەپ تانىدى.
جاس عالىمداردى جەڭىستەرىمەن قۇتتىقتاعان پارتييا توراعاسىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى ولاردىڭ عى­لىمي جۇمىستارى لايىقتى جال­عاسىن تاۋىپ, ەل دامۋىنا وز ۇلەسىن قوساتىنىنا سەنىم بىلدىردى. سون­داي-اق ماۋلەن اشىمباەۆ تورتىن­شى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسييا جاعدا­يىندا تسيفر­لاندىرۋدىڭ, يننو­ۆاتسييانىڭ جانە جاڭا تەحنولو­گييانىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن, ەلباسى وسى سالاعا ەرەكشە كوڭىل بولىپ, ونىڭ جان-جاقتى دامۋىنا بارلىق جاعدايدى جاساپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى.
– بايقاۋ – ەلباسى, «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرما­سىمەن قولعا الىنعان جوبا. ونىڭ باستى ماقسا­تى – تالانتتى, بولاشاعىنان ۇمىت كۇتتىرەتىن, عىلىم مەن يننو­ۆاتسييادا تىڭ يدەيالاردى قولعا الىپ, جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جاستارىمىزدى قولداۋ جانە ولاردىڭ وز باستا­مالارىن تابىستى جۇزەگە اسى­رۋىنا جاعداي تۋعىزۋ, – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونداي-اق ول ماراپاتتاۋ سال­تاناتىنىڭ Astana Hub ىت-ستارتاپتار تەحنوپاركىندە وتۋى دە تەگىن ەمەس ەكە­نىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەل­باسى اشقان بۇل ورتالىق ەلىمىزدەگى يننوۆاتسييا سالاسىنىڭ ماماندارىن بىر ارناعا توعىستىرىپ, ولارعا جۇ­يەلى تۇردە قولداۋ كورسەتەتىن جانە ستارتاپتارىن جۇزەگە اسىرۋعا جول اشىپ بەرەتىن الاڭ. اشىلعانىنا كوپ ۋاقىت وتپەسە دە Astana Hub وزىنىڭ تيىم­دىلىگىن دا­لەل­دەپ ۇلگەرگەن. بۇگىندە مۇندا 150-گە جۋىق ستارتاپ جۇزەگە اسىرىلۋدا.
– NURINTECH بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋدى وسى جەردە وتكىزۋ ارقىلى جاس نوۆاتور­لارعا Astana Hub الاڭىن كورسەتىپ, ونىڭ مۇمكىندىگىمەن تانىستىرۋدى ماقسات تۇتتىق. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا جاستارىمىز وز جوبالارىن وسى الاڭدا ارى قاراي دامىتىپ, كەڭەيتىپ, كەشەندى تۇردە ىسكە اسى­رادى دەپ سەنەمىز, – دەگەن ماۋلەن اشىمباەۆ جىل سايىن بايقاۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ قاتارى وسىپ كەلە جاتقانىن دا جەتكىزدى.
ودان بولەك, «نۇر وتان» پارتيياسى توراعا­سىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى بايقاۋعا قاتىسقان جۇمىستاردىڭ بارلىعى ەلىمىز ۇشىن ماڭىزى زور جوبالار ەكەنىن دە اتاپ وتتى. سوندىقتان ول كەلەشەكتە اتال­عان جوبالاردىڭ تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, الەمنىڭ وزگە ەلدەرىندە دە تانىمال بولاتىن عىلىمي جاڭا­لىقتار مەن يننوۆاتسييالىق جەتىس­تىكتەرگە اينالۋىنا تىلەكتەستىگىن بىلدىردى.
سونىمەن قاتار ماۋلەن اشىم­باەۆ مۇنداي باستامالاردىڭ ەلىمىز ۇشىن بەرەرى مول ەكەنىن ايتىپ وتتى.
– بۇگىندە ەلىمىزدە ەلباسى­مىز­دىڭ باستاما­سىمەن قازاقستاننىڭ ۇشىنشى جاڭعىرۋى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل كەشەندى باعدارلامانىڭ نەگىزىندە ەلىمىزدىڭ تەحنولوگييالىق, يننوۆاتسييا­لىق جانە ۇدەمەلى دامۋى كوزدەلگەن. تەحنولو­گييالىق دامۋدىڭ نەگىزگى كىلتى عىلىمي جاڭالىقتار مەن يننوۆاتسييا. سوندىقتان قازىرگى تاڭدا وسى باعىتتاعى باستامالاردى, ستارتاپتاردى, عىلىمي جانە ىت جو­بالاردى كەڭىنەن قولداۋىمىز كەرەك. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, پارتييا­مىزدىڭ NURINTECH بايقاۋىنىڭ ماڭىزى زور, – دەدى پارتييا تور­اعا­سىنىڭ بىرىنشى ورىنباسارى.
ماۋلەن اشىمباەۆ جاستارعا وز كۇشتەرىنە سەنىپ, ويلارى مەن يدەيا­لارىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا تابان­دىلىق تانىتىپ, ارمانىنا جەتۋ ۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتۋ كەرەك ەكەنىن دە ايتتى.
– بىز قازىر Google, Amazon, Apple, Microsoft, Tesla, AliBaba سيياق­تى ىرى يننوۆاتسييالىق كومپا­نييا­لاردىڭ ونىمدەرىن قولدانامىز. ولار دا ارمان مەن ماقساتتىڭ جانە تاباندى ەڭبەك پەن قاجىر-قايراتتىڭ جەمىسى. ولاردىڭ نەگىزىن قالاۋشىلار ەڭ باسىندا قولىندا مۇمكىندىك بولماسا دا وز جوبا­لارىنىڭ جەمىس بەرەتىنىنە سەنىپ, ەڭبەكتەنە بىلدى. سوندىقتان بۇ­گىنگىدەي تابىسقا جەتىپ وتىر. سول سەبەپتى, سىزدەر دە وز مۇمكىندىك­تەرىڭىزگە سەنىپ, ەڭبەك ەتۋلەرىڭىز كەرەك. سىزدەرگە ەلباسى دا ۇلكەن سەنىم ارتىپ, Astana Hub سيياقتى ستارتاپتار الاڭىن اشىپ بەردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىر­ماسىمەن NURINTECH سيياقتى بايقاۋلار دا كوپتەپ ۇيىمداستى­رىلىپ جاتىر. ەندى قازاقستاندىق جاستار ەلباسىنىڭ وسى سەنىمىن اقتاپ, يننوۆاتسييا جولىندا ايانباي جۇمىس ىستەۋلەرى كەرەك, – دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن بىرگە, جاس ونەرتاپ­قىشتاردى ماجىلىس دەپۋتاتتارى البەرت راۋ مەن گەنناديي شي­پوۆ­سكيح, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترى نۇرجان التاەۆ, Astana Hub حا­لىقارالىق ىت-ستارتاپتار تەحنو­پاركىنىڭ ديرەك­تورى ادىلەت نۇر­عوجين, ۇلتتىق بيوتەحنولوگييالىق ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى ەرلان رامانقۇلوۆ جانە تاعى باسقا ازاماتتار قۇتتىقتاپ, يگى تىلەكتەرىن جەتكىزدى.
«جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن وتكىزىلگەن باي­قاۋدىڭ ناتيجەسىندە, ۇش اتالىم بويىنشا جەڭىمپازدار مەن جۇلدە­گەرلەر انىقتالدى. اتاپ ايتقاندا, «الەۋمەتتىك ماڭىزدى يننوۆا­تسييا­لار» اتالىمى بويىنشا قىزىلور­دالىق نۇرسۇلتان پىرىمبەتوۆ جە­ڭىمپاز دەپ تانىلدى. ول بايقاۋعا قالاداعى كەپتەلىستى ازايتۋ ۇشىن كولىكتى جالعا الۋعا ارنالعان مو­بيلدى قوسىمشاسىن ۇسىنعان. بۇل اتالىمدا مۇگەدەكتەر ارباسىن اۆتو­ماتتاندىرۋ قوندىرعىسىن ويلاپ تاپقان استانالىق دۋلات امىرجان 2-ورىن السا, ۇزدىك ۇشتىكتى كوزى ناشار كورەتىندەر ۇشىن روبوتتان­دىرىلعان ارنايى تاياق جاساپ شىققان پاۆلودارلىق اليحان راحمەتوۆ تۇيىندەدى.
ال د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شى­عىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاس عالىم­دارى تانتالدان جاسالعان وتاندىق مەديتسينالىق يمپلانتتاردىڭ ۇلگىسىن ويلاپ تاۋىپ, «ۇزدىك جاس عالىم» اتالىمىندا جەڭىسكە جەتتى. ولاردىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىر ۇلگى كلينيكاعا دەيىنگى سىناقتان وتۋدە. ەگەر سىناق ناتيجەلەرى ساتتى بولسا, بۇل قۇرىلعىلار قازاقستان عانا ەمەس رەسەيدىڭ دە نارىعىندا سۇرانىسقا يە بولماق.
بۇل اتالىمدا وزدىگىنەن رەتتەلىپ, جىلىناتىن كابەل دايىنداپ شىققان الماتىلىق نۇرقادىر مانسۇروۆ 2-ورىن الدى. ال توزعان جانە تۇزدالعان جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان بيومە­ليو­رانت ويلاپ تاپقان جامبىل وبلىسىنىڭ تۋماسى داۋلەت ەگەمبەرديەۆ 3-ورىنعا تابان تىرەدى.
بىلتىرعى بايقاۋدا جەڭىسكە جەتىپ, روبوت تەحنيكاسىنان حالىق­ارالىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازى اتانعان مەكتەپ وقۋشىسى, الما­تىلىق ليۋبوۆ دۋدچەنكونىڭ تۋ­ريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان joARney موبيلدى قوسىمشاسى «جاس­تاردىڭ يننوۆاتسييالىق جوباسى» نوميناتسيياسى بويىنشا توپ جاردى. اتالعان قوسىمشا ارقىلى الماتى قالاسىنداعى تاۋلى ايماقتىڭ مودەلىن تولىققاندى شىنايىلىق (augmented reality) فورماتىندا كورۋگە بولادى.
كولىك جاقىنداعاندا قۇلاق­قاپتىڭ دىبىس دەڭگەيىن وزى تومەن­دەتەتىن قوسىمشا جاساپ شىققان الماتىلىق جاڭگىر سيرانوۆ اتالعان نوميناتسييا بويىنشا 2-ورىن السا, جارىقتىڭ كومەگى ارقىلى دەرەك­تەردى بەرۋ جوباسىمەن بايقاۋعا قاتىسقان اتىراۋلىق ارسەنيي كان ۇشىنشى ورىننان كورىندى.
بارلىق جەڭىمپازدار مەن جۇل­دەگەرلەرگە قارجىلاي سىيلىقتار تابىس ەتىلدى. ناقتى ­ايت­­قاندا, 1-ورىن العان جاس عالىمدارعا 1 ميل­لي­ون تەڭگە سىياقى تاعايىندالسا, 2-ورىن يەگەر­لەرىنە – 500 مىڭ, ال 3-ورىن العان ونەر­تاپ­قىشتارعا 250 مىڭ تەڭگەدەن بەرىلدى. باي­قاۋ­دىڭ جالپى جۇلدە قورى 5 ميلليون تەڭ­گەنى قۇ­رادى. ودان بولەك, قوستا­ناي­لىق 11-سىنىپ وقۋ­شىسى پەتر شي­لوۆ بايقاۋدىڭ ارنايى جۇلدەسى – حالىق­ارالىق اقپاراتتىق تەحنولو­گييالار ۋنيۆەرسي­تەتىنىڭ گرانتىن ۇتىپ العانىن دا اتاپ وتكەن جون.

ادىلەت نۇرعوجين,
Astana Hub حالىقارالىق
ىت-ستارتاپتار تەحنوپاركىنىڭ ديرەكتورى:


– NURINTECH – جاس نوۆاتورلاردى قولداۋعا ارنالعان بىرەگەي جوبا. سوندىقتان وسىنداي يگى باستامانى قولعا العان «نۇر وتان» پارتيياسىنا سالا مامانى رەتىندە وز ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. ال بايقاۋعا قاتىسقان بارلىق جاس عالىمعا Astana Hub الاڭىنىڭ ەسىگى اردايىم اشىق دەگىم كەلەدى. سەبەبى, ەلباسىمىز وسى الاڭدى ىسكە قوسقان ساتتە تالانتتى جاندارعا قولداۋ كورسەتىپ, تۇرلى يننوۆاتسييالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جاعداي جاساۋدى كوزدەگەنى بەلگىلى. سوندىقتان ەلباسىنىڭ سول ماقساتىن بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋ ۇشىن بارشا قازاقستاندىق جاس ونەرتاپقىشتاردى Astana Hub ىت-ستارتاپتار الاڭىندا بىرگە جۇمىس ىستەۋگە شاقىرامىن. وز باسىم, بۇگىنگى جەڭىمپازداردىڭ اراسىنان ەرتەڭ ەلىمىزدى الەمگە تانىتاتىن مىقتى عالىمدار مەن ىرى كومپانييالاردىڭ جەتەكشىلەرى شىعاتىنىنا كامىل سەنەمىن.

ەرلان رامانقۇلوۆ,
ۇلتتىق بيوتەحنولوگييالىق ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى:


– دال قازىر قازاقستان ۇشىن وسىنداي بايقاۋلار اۋاداي قاجەت. سەبەبى, بۇل بىر جاعىنان, جاس عالىمدارعا شابىت بەرسە, ەكىنشىدەن, ولاردىڭ كرەاتيۆ, باسەكەگە قابىلەتتى جوبالاردى دايىنداۋىنا جول اشادى. سەبەبى, بايقاۋ بولعاننان كەيىن ار ادام جەڭىسكە ۇمتىلاتىنى انىق. ال جەڭىسكە ۇمتىلعان جاننىڭ كوپتەگەن تىڭ يدەيالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قاۋقارلى بولاتىنى سوزسىز. مەنى قۋانتقان تاعى بىر جايت رەتىندە جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوپتىگىن ايتقىم كەلەدى. كوميسسييا وتىرىسى كەزىندە دە وتە قىزىقتى ارى قوعامعا قاجەتتى جوبالاردى كوردىك. وسى رەتتە جاستارعا مۇنداي بايقاۋلارداعى جەڭىستەر مەن العان جۇلدەلەرگە توقمەيىلسىمەي, ودان ارى بەلسەندى جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن جەتكىزگىم كەلەدى. جۇلدەلەر مەن سىيلىقتاردىڭ كوللەكتسيونەرى بولۋدان قاشۋ كەرەك. قولعا العان جوبالار جۇلدە ۇشىن ەمەس, كوزدەگەن ماقسات­تارعا جەتۋ ۇشىن جۇزەگە اسىرىلسا, قازاق عالىمدارىنىڭ بيىكتەن كورىنەتىنى انىق. سول جولدا بارشا نوۆاتورلارعا تابىس تىلەيمىن.

نۇرسۇلتان پىرىمبەتوۆ,
NURINTECH يننوۆاتسييالىق جوبالار بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى:


– ماسكەۋ گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇرگەنىمدە الەمگە تانىمال ىرى يننوۆاتسييالىق كومپانييا­لاردا پروگرامميست بولىپ جۇمىس ىستەدىم. سول كەزدە ەلباسىمەن كەزدەسۋدىڭ دە ساتى تۇسكەن ەدى. مەملەكەت باسشىسى العان بىلىم مەن جيناعان تاجىريبەنى تۋعان ەلىمىزدىڭ دامۋىنا جۇمساۋ كەرەگىن ايتتى. ناتيجە­سىندە, قازاقستانعا كەلىپ, ىرى كومپانييانىڭ قىزمەتكەرى اتاندىم. مەن ۇشىن ەلىمىزدە ىت سالاسىنىڭ وتە جەدەل دامىپ كەلە جاتقانى, بۇل باعىتتاعى جوبالارعا تۇراقتى قولداۋ كورسەتىلەتىنى قۋانىشتى جايت. سونى ەسكەرىپ, كولىكتەردى مينۋتتاپ جالعا الۋعا ارنالعان جوبانى دايىنداپ شىقتىم. جالپى ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, كەز كەلگەن قالا تۇرعىنى بارلىق ۋاقىتىنىڭ 4 پايىزىن عانا جەكە كولىگىمەن جۇرۋگە ارنايدى ەكەن. دەمەك, قالعان ۋاقىتتا كولىكتەرى قاڭتارىلىپ تۇرادى دەگەن سوز.

داۋلەت ەگەمبەرديەۆ,
NURINTECH يننوۆاتسييالىق جوبالار بايقاۋىنىڭ جۇلدەگەرى:


– قازاقتىڭ ەڭ باستى بايلىقتارىنىڭ بىرى – اتادان ميراس بولعان وسىناۋ ۇلان-بايتاق جەرىمىز. بىز وسى كەڭ جەردى تيىمدى پايدالانىپ, ونىڭ قۇنارلىعىن ارتتى­رۋدى باستى ماقساتىمىز دەپ تانۋىمىز كەرەك. وسى ىستە سۋارمالى جەرلەردىڭ ما­ڭى­زى زور. ەلباسىمىز دا وزىنىڭ 2017 جىل­عى جولداۋىندا سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋماعىن 2 ميلليون گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. سوندىقتان وسى ىسكە دەن قويىپ, عىلىمي جوبا دايىندادىم. ونى جۇزەگە اسىرۋ ارزان ارى تيىمدى. سول جۇمىسىمدى باعالاپ, ىنتالاندىرىپ, ماراپاتقا لايىق دەپ تاپقانى ۇشىن NURINTECH بايقاۋىن ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىم شەكسىز. شىن مانىندە, وسىنداي بايقاۋلار ارقىلى جاڭا بيىكتەرگە ۇمتىلىپ, تىڭ ىستەردى قولعا الامىز. الداعى ۋاقىتتا جوبامدى جەتىلدىرىپ, ەلدىڭ يگىلىگىنە جاراتۋ جولىندا جۇمىس ىستەيمىن.

ەلامان قوڭىر

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*