اڭىزعا اينالعان «ايگۇل» انسامبلىنە – 50 جىل

357
0
بولىسۋ:

وزىندىك ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىمەن, ەرەكشە تالعامپازدىعىمەن تانىلعان قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ايگۇل» ۆوكالدى-اسپاپتار انسامبلىنە 50 جىل تولدى.

ونەر ۇجىمى 1968 جىلعى 8-ناۋرىزدا قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ جانىنان اشىلدى. كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى وزبەكالى جانىبەكوۆ انسامبل رەپەرتۋارىمەن تانىسىپ, العاشقى كۆارتەتكە ات قويۋ كەرەك ەكەنىن العا تارتادى. سول تۇستا بۇل كۆارتەتتىڭ ورىنداۋىندا «الاقاي», «ساتۋشى قىز», «ستۋدەنتتەردىڭ قوشتاسۋ انى» سىندى ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ جانە اسەت بەيسەۋوۆتىڭ اندەرى تىڭدارماندارعا ۇسىنىلىپ جۇرگەن بولاتىن. توپتىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىنە تانتى بولعان و. جانىبەكوۆ «وزى ايداي جارقىراپ, گۇلدەي جايناسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولماس پا?» دەپ ونەر ۇجىمىنا «ايگۇل» اتاۋىن بەرگەن.

ونەر ۇجىمى كەيىننەن مارات بالتاباەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن «ايگۇل» ۆوكالدىق-اسپاپتىق انسامبلى بولىپ قايتا جانداندى. العاشقى قادامىنان-اق حالىق سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەن توپتىڭ ۇلت ونەرىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ۇشان-تەڭىز. انشى-سازگەر ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن قۇرىلعان كۆارتەت دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان بولاتىن. بۇل – «ايگۇلدىڭ» «التىن داۋىرى» ەدى. وسى ساتتەن ونەر ۇجىمىنىڭ شىعارما­شىلىق شارىقتاۋى مەن دۇنيەجۇزىلىك گاسترولى باستالعان بولاتىن. انسامبل لەنين كومسومولى سىيلىعىنا يە بولىپ, «حالىقتىڭ شىعارماشىل ۇجىمى» اتاعىنا يە بولدى جانە «اللو, بىز تالانتتاردى ىزدەيمىز» بۇكىلوداقتىق تەلەارنا بايقاۋىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى.

70-شى جىلدارى «ايگۇلدىڭ» ارۋلارىنىڭ ەسىمى كەڭەس وداعىنا كەڭىنەن تارالدى. دومبىرا, قوبىز, اساتاياق, شەرتەردى باس, ريتم, سولو گيتارا سىندى اسپاپتارعا قوسۋىمەن ەرەكشەلەنگەن توپ گدر, يۋگوسلاۆييا, پولشا, فرانتسييا, جاپونييا, ەگيپەت, موڭعولييا سىندى ەلدەردىڭ ساحنالارىندا ونەر كورسەتەدى.
«ايگۇل» ۆوكالدى-اسپاپتىق كۆارتەتىنىڭ قۇرامىندا العاشىندا اعايشا يساعۇلوۆا, قۇرماناي وماروۆا, مارفۋعا جۇنىسوۆا, گۇلنار بەگاليەۆا, دينا ەرعاليەۆا, جىبەك وسپانوۆا ونەر كورسەتسە, ۆوكالدى-اسپاپتىق انسامبلىندە ساقىپجامال ۇزاقباەۆا, مەڭسۇلۋ جەكسەمبەكوۆا, اقمارال ارتىكوۆا, زاۋرەش الىبەكوۆا, گۇلزادا بەحتەولوۆا, ايگەرىم دايىرباەۆا, قارلىعاش نۇرتازينا, روزا ەرنازاروۆا-اليسوۆا جانە گالينا قارامولداەۆا سىندى ونەرپازدار بولدى. انسامبل مۇشەلەرىنىڭ بارلىعىنا قر مادەنيەت قايراتكەرى اتاعى بەرىلدى. ارقايسىسى قازىر ارداقتى انا, اياۋلى جار, اسىل اجەگە اينالعان.

قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا تارتۋ رەتىندە «ايگۇل» ۆوكالدى-اسپاپتىق انسامبلىنىڭ «قازاقتىڭ ارۋ قىزدارى» اتتى ان جيناعى جارىق كوردى. وعان انسامبل رەپەرتۋارىنداعى قازاق كومپوزيتورلارىنىڭ 9 انى كىرگەن. ولاردىڭ قاتارىندا  «قازاقتىڭ ارۋ قىزدارى», «ۇشقوڭىر», «تەك قانا قىزدار», «ارداقتى ۇستاز», «تولاعاي», «سۋ تاسۋشى قىز», «جەتىسۋ» جانە «وز ەلىم» سىندى تانىمال اندەر مەن نۇرتۋعاننىڭ «قانەكي, تىلىم سويلەشى» اتتى تەرمەسى بار.

انسامبل 2009 جىلى «التىن داۋىس» فەستيۆالىنىڭ, 2010 جىلى تۇركييانىڭ ادانا قالاسىندا وتكەن «تۇركى الەمى» فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى اتانسا, 2011 جىلى «التىن ميكروفون» كونكۋرسىنىڭ جانە «Nauryz jam» جاستار فەستيۆالىنىڭ جۇلدەگەرى اتاندى.

قازىرگى كۇندە «ايگۇل» ۆوكالدى-اسپاپتار انسامبلىنىڭ قۇرامى قايتا جاڭارتىلىپ,  رەپەرتۋارى جاڭا اندەرمەن تولىقتىرىلدى. ۇلتتىق سارىندى ساقتاي وتىرىپ, زامانعا لايىق دۇنيە جاساۋ – بۇگىنگى «ايگۇلدىكتەردىڭ» باستى ماقساتى.  جاڭا قۇرام ەكى جىل ىشىندە قازاق, تۇرىك, اعىلشىن تىلىندەگى جاڭا اندەردى رەپەرتۋارىنا ەڭگىزدى. بيىلعى جىلدىڭ قازان ايىندا حالىقارالىق تۇركى الەمى زەرتتەۋلەرى سيمپوزيۋمى اياسىندا وتكەن «تۇركى الەمى» فەستيۆالىندە جاندى داۋىستا ان شىرقاپ, جيىن قاتىسۋشىلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى گاۋحار الدامبەرگەنوۆا جارتى عاسىرلىق تاريحى بار ۇجىمعا اردايىم قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.

– جاڭا اقپاراتتىق قوعامنىڭ وركەنيەتتى, پروگرەسشىل باعىتىنا ساي, تەرەڭ بىلىمدى, وزگەرىستى جاعدايعا تەز بەيىمدەلگىش, وزگە ەلدەردەگى زامانداستارىمەن تەڭ دارەجەدە باسەكەلەسە الاتىن بيىك ورەلى ۇرپاقتى تاربيەلەۋ – بۇگىنگى قوعامنىڭ تالابى. وسى ورايدا «ايگۇل» ۆوكالدى-اسپاپتار انسامبلى دە باسەكەگە قابىلەتتى, زامان تالابىنا ساي ۇجىمداردىڭ بىرى دەپ ايتۋعا بولادى. ويتكەنى ەلۋ جىل حالىق جادىندا جۇرگەن ۇجىمنىڭ حالىققا, جاستارعا بەرەرى الى دە كوپ. قىزداردىڭ مۋزىكاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى, اسپاپتاردا شەبەر ويناۋى, قازاق ونەرىنە دەگەن ماحابباتى ەرەكشە. دايىندىق بارىسىندا ولاردىڭ قۇلشىنىسىنا قاراپ, وزىم جەتەكشىلىك ەتەتىنىمە قۋانامىن. ارۋلارىمىز وتە بييازى, يناباتتى, سىپايى. بۇل – بىر جاعىنان  قىزداردىڭ وتباسىندا كورگەن تاربيەلەرى بولسا, ەكىنشى جاعىنان قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قىز تاربيەسىنە ەرەكشە كوڭىل بولەتىندىگىنىڭ دالەلى, – دەيدى انسامبلدىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى تالعات تەمىرعاليەۆ.

ييا, اسەم ان مانەرىمەن, ساحناداعى وزىندىك بىتىم-بولمىسىمەن, ەرەكشە داۋىسىمەن كوزگە تۇسكەن «ايگۇل» انسامبلى جاستاردى ونەرگە, جان-جاقتىلىققا, سۇلۋلىققا, مۋزىكانى سۇيۋگە تاربيەلەيتىنى سوزسىز. توپتىڭ جەكە انشىسى اقتوتى تولەۋعاليەۆا ونەر جانە مادەنيەت فاكۋلتەتىنىڭ بەلسەندى ستۋدەنتى. ول وز ويىن بىلايشا ساباقتايدى: «اتى اڭىزعا اينالعان انسامبلدىڭ بۇگىنگى مۇشەسى رەتىندە, ۇجىمنىڭ وشاعىن سوندىرمەي, كەرىسىنشە جانداندىرىپ, جاڭاشا قىرىنان كورسەتۋدى ماقسات تۇتامىن. مۇنداي تاريحى تەرەڭ ۇجىمنىڭ مۇشەسى بولۋدىڭ وزى ۇلكەن جەتىستىك. سوندىقتان دا ۇجىمدا ونەر كورسەتۋ مەن ۇشىن ۇلكەن ماڭىزعا يە». ال گيتاراشى مەرۋەرت قازىرگى تاڭدا ۋنيۆەرسيتەتتە ماگيستراتۋرادا بىلىمىن جالعاستىرۋدا.

– مەن توپ قۇرامىنا 2014 جىلى كاستينگ ارقىلى قابىلداندىم. «ايگۇل» انسامبلىمەن بىرگە ۇلكەن بەلەستەردى باعىندىرعىم كەلەدى. ۇجىم قۇرامىندا ونەر كورسەتە تۇسۋ ۇشىن ماگيستراتۋرادا بىلىمىمدى جالعاستىرۋدامىن. ويتكەنى, مەن ۇشىن «ايگۇل» ۇلكەن ماڭىزعا يە, – دەپ وز ويىمەن بولىستى مەرۋەرت.

انسامبلدىڭ سينتەزاتور اسپابىندا وينايتىن باقىت انسامبلدىڭ وركەندەۋىنە وز ۇلەسىن قوسقىسى كەلەتىنىن العا تارتادى.

– ەسىمدەرى «ايگۇلدىڭ» تاريحىندا قالعان گالينا قارامولداەۆا, ساقىپجامال ۇزاقباەۆا اپالارىمىز سيياقتى مەن دە انسامبل تاريحىندا قالعانىمدى قالايمىن. ەكىنشى كۋرستا وقىپ جۇرسەم دە, انسامبلدىڭ دايىندىعىنا بارۋ, كونتسەرتتەرگە قاتىسۋ ەش قيىندىق تۋدىرمايدى, – دەيدى باقىت.

ۋاقىت تالابىنا ساي جاندانىپ وزىندىك ورنەگىن قالىپتاستىرىپ كەلە جاتقان «ايگۇل» ۆوكالدى-اسپاپتى انسامبلىنە بيىل 50 جىل تولىپ وتىر. بۇل وتكەنگە كوز تاستاپ, تاريحتى زەردەلەيتىن ۋاقىت. ونەر ۇجىمىنىڭ جارتى عاسىرلىق مەرەيتويىنا جانە قىزدار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 75-جىلدىعىنا وراي انسامبل ارمان بەكسۇلتاننىڭ  «قازاقتىڭ ارۋ قىزدارى» اتتى انىنە بەينەبايان تۇسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇگىندە «ايگۇلدىكتەر» اتالعان اۋقىمدى شارالاردى جوعارى دەڭگەيدە اتاپ وتۋ ۇشىن قىزۋ دايىندىق ۇستىندە.

جاندار اسان,
قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى

بولىسۋ:

پىكىر جازۋ


*