بىلىم بەرۋدىڭ جاڭا كوكجيەگى

574
0
بولىسۋ:

ۇلتتىق تاربيە مەن بىلىم بەرۋ – قاتار جۇرەتىن ەگىز ۇعىم. بۇگىنگى بىلىم سالاسىنىڭ ەڭ نەگىزگى ماسەلەسى ادام كاپيتالىن دامىتۋ دەسەك, سوسىنعىسى ينتەللەكتۋال ۇلت قالىپتاستىرۋ. جاسىراتىنى جوق, بىزدەگى بىلىم جۇيەسىندە شەشىلمەگەن ماسەلە بارشىلىق. ونى شەشۋ جولىندا ەلباسى جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك قامقورلىقتىڭ جاڭا شارالارى وتاندىق بىلىم بەرۋ سالاسىن دا كەڭىنەن قامتيتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسى Nur Otan پارتيياسىنىڭ حVىىى سەزىندە قازاقستان دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسقانىن اتاپ وتتى. الداعى ون جىل بۇل مەملەكەتىمىزدىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىندەگى شەشۋشى كەزەڭ بولماق. 

اتاپ ايتساق, ازاماتتاردىڭ لايىقتى ومىر سۇرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ مەن قازاقستاننىڭ الەۋ­مەت­تىك باعدارلانعان مەملە­كەت رەتىندە دامۋى نەگىزگى ۇش باعىت بويىنشا جۇزەگە اساتىن بولادى. ناقتى ماقساتتار مەن جوبالار بەلگىلەنگەن بۇل جوسپاردا بىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە.
ورتا بىلىم سالاسىنداعى رە­فور­مالاردى لوگيكالىق سوڭىنا جەتكىزۋ باعىتىندا بىرىنشىدەن, بارلىق بىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرىندەگى جاڭارتىلعان مازمۇن بويىنشا پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جالعاستىرىلادى. ۇش جىل مەرزىمدە مەكتەپ, كوللەدج جانە جوو-نىڭ 244 مىڭ پەداگو­گى كۋرستارمەن قامتىلماق.
بىلىم بەرۋ ماسەلەلەرىنە قا­تىس­تى العا قويىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋ بويىنشا بىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ىسكە كىرىستى. 2019-2021 جىلدار ارالىعىندا جاڭارتىلعان مازمۇن بويىنشا 144 مىڭ مۇعالىم, 82 مىڭ سىنىپ جەتەكشىلەرى مەن پسيحولوگتار, 15,5 مىڭ كوللەدج مامانى مەن 2,4 مىڭ جوو وقىتۋشىسى قايتا دايار­لاۋ كۋرستارىنان وتەتىن بولا­دى. بۇگىندە تىلدىك كۋرستاردان وتكەن 11 423 جاراتىلىستانۋ پان­دە­رىنىڭ مۇعالىمدەرى 764 مەك­تەپ­تە ساباق بەرىپ جۇر.
«2020 جىلدان باستاپ اتالعان كۋرستارعا قاراستىرىلعان قارجى جوعارى وقۋ ورىندارىندا اعىل­شىن تىلىندە ساباق بەرەتىن مۇعا­لىمدەر دايىنداۋعا جۇمسا­لا­تىن بولادى. بۇل ورايدا جوو-لار تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيى ەسكەرىلەدى. وسى جىلدان باستاپ مەكتەپتەرگە تىل مەڭگەرگەن جوو تۇلەكتەرى كەلە باستايدى» دەدى بىلىم جانە عىلىم مينيسترى كۇلاش شامشيدينوۆا.
مۇنداي مۇمكىندىكتەن سوڭ, وتاندىق بىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ساپاسى ارتا تۇسەتىنى سوزسىز. جىلدام وزگەرىستەر زامان تالابى دەسەك, جاڭارتىلعان جۇيەدە ادام ميسسيياسىنىڭ, ونىڭ بىلىمدىك جانە كاسىبي دايىندىعىنا جاڭا تالاپ قويۋدى قاجەت ەتەدى. زاما­ناۋي بىلىم بەرۋ جۇيەسىن رەفور­ما­لاۋ پەداگوگيكالىق كادرلارعا جاڭا تالاپتار قويادى. ەركىن دە بەلسەندى, قىزمەتىن جاقسى بىلەتىن مامان قاي كەزدە دە العا قويىلعان مىندەتتەردى شەشە الادى. بۇگىنگى تاڭدا جوعارى بىلىكتى, شىعار­ما­شىلىق جۇمىس جاسايتىن, الەۋ­مەتتىك بەلسەندى, باسەكەگە قابى­لەتتى, زاماناۋي الەمگە بەيىم­دەلگەن تۇلعا تاربيەلەۋگە وسىنداي پەدوگوگتارعا قاجەتتىلىك ارتىپ وتىر. شىنىنا كەلگەندە, ىزدە­نىمپاز ۇستاز, كاسىبىنە ادال مۇعا­لىم – ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىنە ۇلە­سىن قوسا الاتىن بىردەن-بىر مامان. بۇل ونىڭ كاسىپتىك دەڭگەيىنە تىكە­لەي بايلانىستى.
ەكىنشىدەن, جوعارى سىنىپ­تاردا جاراتىلىستانۋ-عىلىمي تسيكل (بيولوگييا, ينفورماتيكا, فيزيكا, حيمييا) پاندەرىن اعىل­شىن تىلىندە وقىتۋعا كوشۋ كادر­لاردىڭ جانە مەكتەپتەردىڭ دايىن­دىعىن ەسكەرە وتىرىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرى­لاتىن بولادى. مۇعالىمدەردىڭ تىل­دىك كۋرستارىنا كوزدەلگەن قار­جى 2020 جىلدان باستاپ جو­عارى وقۋ ورىندارىنا باعىتتالاتىن بولادى. 2020 جىلدان باستاپ مەكتەپتەرگە اعىلشىن تىلىندە دايار­لانعان 1 000-عا جۋىق جوو بىتىرۋشىلەرى كەلەتىن بولادى.
«جۇرتشىلىقپەن جانە جۇمىس بەرۋشىلەرمەن ىنتىماقتاسا وتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن كوللەدجدەر تىزىمى انىقتالىپ, ولاردىڭ بىلىم باعدارلامالارى ەكونوميكانىڭ تالاپتارىنا ساي وزەكتەندىرىلەدى. سونداي-اق كول­لەدجدەردىڭ وقىتۋشىلارى مەن وندىرىستىك وقىتۋ شەبەر­لە­رى­نىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ قاراس­تى­رى­لادى. وقۋ پروتسەسىنە شەتەلدىك ماماندار تارتىلادى», — دەپ مالىم­دەدى ك.شامشيدينوۆا.
قازىرگى زامانعى زەرتتەۋلەردى تالداپ وتىرساق, تابىستى پەداگو­گي­كالىق قىزمەت ۇشىن مامان كاسىبي دايىندىق, پەداگوگيكالىق قۇزىرەتتىلىك, وزىندىك كاسىبي سانا, پەدا­گوگيكالىق قىزمەتكە دايىن­دىق, پەداگوگيكالىق قارىم-قاتى­ناس, وزىن-وزى كاسىبي دامىتۋ, بىلىك­تىلىكتى ارتتىرۋعا ۇمتىلۋ سەكىلدى كاسىبي داعدىلارعا يە بولۋى شارت. وسى تالاپتاردى ورىن­داۋعا ىنتا­سىز پەداگوگ قىز­مە­تىنىڭ تولىق­قاندى مامانى بولا المايدى. كاسىبي دامۋ ۇردىسىندە پەداگوگ قىزمەتىندە جەتىستىككە جەتىپ, ونىڭ جۇمىسى تيىمدى بولىپ, كاسىبي دەڭگەيى ارتا تۇسەدى. وسى مىن­دەتتەردى تابىستى شەشۋ قاجەت­تىلىگى پەداگوگتاردىڭ كاسى­بي­لىك دەڭگەيىن ارتتىرۋ, ار پەداگوگتىڭ وز كۇشى مەن قابىلەتىنە سەنىمدىلىگىن ارتتىراتىن جەتىستىككە جەتۋ مۇمكىندىگى بولاتىنداي جاعداي جاساۋ ماسەلەسىن وزەكتى ەتە تۇسەدى. مۇنداي جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋ جولدارىنىڭ بىرى – مەكتەپتەگى بىلىم بەرۋ ورتاسىن وزگەرتۋ مەن دامىتا الاتىن پەداگوگيكالىق بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ جاڭا جولدارى مەن فورمالارىن ىزدەۋ ەكەنى سوزسىز.
ۇشىنشىدەن, دەموگرافييالىق وسۋ جانە ۋرباندالۋ پروتسەسىن ەسكەرە وتىرىپ, مەكتەپتەردىڭ جە­لى­سىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى جال­عاس­تىرىلاتىن بولادى. 2020 جىلدان باستاپ مەكتەپ قۇرىلى­سىن جانە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋدى قار­جى­لاندىرۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسى ەنگىزىلەدى. جاڭا ادىستە­مەگە ساي­كەس قارجىلاندىرۋ كولە­مى وقۋ­شى­لار كونتينگەنتىنە بايلا­نىستى انىقتالادى. مەكتەپ قۇرى­لىسىنىڭ ورنىن انىقتاۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىندە بولادى. بۇل رەتتە قۇرىلىس ورنى تۋرالى شەشىم وڭىردىڭ ىشكى قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قابىلدانادى. بارلىق دەڭگەيدەگى بىلىم بەرۋ باعدارلامالارى زامان تالابىنا ساي وزەكتەندىرىلىپ وتىرادى.
بۇدان وزگە, 20 ىلگەرى جوعارى وقۋ ورنى مەن 180 زاماناۋي كول­لەدج انىقتالادى. بۇل ۇشىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ 100 با­سىم ماماندىق پەن بىلىم بەرۋ ۇيىم­دارىن انىقتاۋدىڭ نەگىزگى كريتەرييلەرى بەلگىلەنەدى.
تورتىنشىدەن, 20 جوعارى وقۋ ورنى مەن 180 كوللەدجدىڭ ماتە­ريال­­دىق تەحنيكالىق بازاسىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جاسالادى. بۇل ۇشىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ 100 باسىم ماماندىق انىقتالادى جانە ولاردىڭ نەگى­زىندە جوو مەن كوللەدجدەردى جا­راق­تاندىرۋ ۇشىن قاجەتتى جاب­دىق­تار تىزبەسى بەلگىلەنەدى. سون­داي-اق باعدارلاما شەڭبەرىن­دە كوللەدج وقىتۋشىلارى مەن وندى­رىس­تىك وقىتۋ شەبەرلەرىنىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. وقۋ پروتسەسىنە شەتەلدىك ماماندار تارتىلادى.
بۇنىڭ بارلىعى بىلىم بەرۋ جۇيە­سىن جەتىلدىرۋ, دامىتۋ باعى­تىن­داعى يگى ىستەر ەكەنى داۋسىز. ەل دامۋىنا ىقپال ەتەتىن ىرگەلى رە­فور­مالاردى جۇزەگە اسىرۋعا پەدا­گوگ­تار ولشەۋسىز ۇلەس قوسا بەرمەك.

گۇلجان راحمان

 

بولىسۋ: