اۋىلدىڭ كوركەيگەنىن كورسەك دەيمىز

509
0
بولىسۋ:

الداعى ۇش جىلدا اۋىل-ايماقتار گۇلدەنەدى. بۇلاي دەيتىن سەبەبىمىز – ەلباسى Nur Otan پارتيياسىنىڭ XVIII سەزىندە جاڭا جوبا جاساۋدى تاپسىرعان بولا­تىن. «اۋىل – ەل بەسىگى» اتا­لاتىن جوبانىڭ ماقساتى – اۋىل­داعى اعايىننىڭ احۋالىن جاقسارتۋ. بۇل ماق­ساتتا بۇگىندە بيۋدجەت بولىنىپ, اتقارالاتىن جۇمىستاردىڭ جوسپارى جا­سالدى. ەندى الدا جەمىستى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى عانا تۇر.

اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋىنا جاستاردىڭ قوسار ۇلەسىن كوبەيتۋ كەرەك. سو­نىمەن بىرگە, جوبا كاسىپكەرلىكتى جاڭعىرتىپ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ومىر سۇرۋ ساپاسىن كوتەرۋدى دە ماقسات ەتەدى. پارتييا باستاعان حالىقارالىق جوبانىڭ بۇگىندە ۇش باعىتى بەلگىلەندى. بىرىنشىسى – الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ. بيزنەس وكىلدەرىمەن بىر­لەسە وتىرىپ, الداعى ۇش جىل ىشىندە قازاقستان بويىنشا 1000 مەك­تەپتىڭ الدىنان سپورت الاڭ­دارىن سالىپ, اۋىلداعى كىتاپحانا­لار بازاسىندا 1000 كوۋوركينگ ورتالىقتارىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەكىنشىسى – اۋىلداعى كادر ماسەلەسىن جولعا قويۋ. وسى ماق­ساتتا «ديپلوممەن – اۋىلعا» جو­با­سىن ودان ارمەن جەتىلدىرىپ, جاق­­سى جاعداي جاساي وتىرىپ,
جاس ما­­مان تارتۋ كوزدەلەدى. ۇشىن­شىسى – ەلدىمەكەندەردە جاستاردىڭ كا­سىپ­كەرلىككە بەت بۇرۋىنا مۇرىن­دىق بولۋ. بۇگىندە جاستاردىڭ با­سىم كوپشىلىگى كەڭسەدە سەگىز ساعات ساندالعاننان گورى جەكە كاسىبىن اشىپ, ىسىن دوڭگەلەتكەندى قۇپ كو­رەدى. وسى رەتتە «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى بيزنەس باستايمىن دەگەن جاستارعا تاپتىرماس كومەكشى بولا الادى. بيىل 500 اۋىل شارۋاشى­لىعىنا 2000 جاس تاجىريبەدەن وتۋگە باعىتتالادى. سونىڭ ناتي­جەسىندە ىرى شارۋا قوجالىقتارىنا 500 جاستى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپاردا بار. سونداي-اق اگروونەركاسىپتىك كەشەن سالاسىندا 200 جاستار جوباسىن جۇزەگە اسى­رۋى­مىز تيىس.
ايتقانداي, بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلدى. اقشا نەگىزىنەن ەلدىمەكەندەردەگى ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاس­تى­رۋعا, جول سالۋعا, جانە الەۋمەتتىك ماقساتتاعى نىساندار سالۋعا جۇم­سالادى. الداعى ۇش جىل كولەمىندە وسى باعىتتا 90 ملرد تەڭگە يگەرىلۋى تيىس. اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيستر­لىگى جەر-جەردە وتباسىلىق فەرما اشاتىندارعا دا كومەك كورسەتىلەتىنى تۋرالى ايتقان بو­لاتىن. ياعني, نيەت تانىتۋشىلار وز جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ ۇشىن جەڭىلدىكپەن بەرىلەتىن شاعىن نەسيەگە سۇيەنە الادى. كووپەراتسييا ىسىن دوڭگەلەتۋگە ارنالعان قارجى مولشەرى 20 ميلليوننان اسادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ Nur Otan پارتيياسىنىڭ XVIII سەزىندە بىرنەشە ماسەلەلەرگە ەرەكشە توق­تالىپ, ۇكىمەتكە تاپسىرما بەرگەن ەدى. ەلباسى «ۇكىمەتكە «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىن ىسكە اسىرۋدى تاپسىرامىن. وعان 2019-2021 جىلدارعا 90 ملرد تەڭگە بولىنسىن. ادامدارعا جۇمىس بەرسەك, سول جەردە قالىپ, تۇراقتى ەڭبەك ەتەدى. بىزدە شاعىن نەسيە, تەگىن كاسىپتىك بىلىم بەرەتىن باعدارلاما, جول كارتاسى بار. مۇمكىندىك كوپ. ناقتى جۇمىس ىستەۋ قاجەت. تۇرعىن ۇي, جول سالىپ, كوممۋنيكاتسييا تارتۋ قاجەت, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ كەرەك. اۋىلدا دا اقشا تاۋىپ, ەل قاتارلى تۇرۋعا بولادى. وڭدەۋ ونەركاسىبىن دا­مىتۋعا بولادى. وسىعان مىسال بولاتىن اۋىلدارىمىز بار» دەگەن بولاتىن. سونىمەن قاتار ەلباسى الداعى ۋاقىتتا جول قۇرىلىسىنا 350 ميلليارد تەڭگە بولىنەتىنىن اتاپ وتتى. بۇل بولسا, وز كەزەگىندە, 2025 جىلعا دەيىن ەلدى 95 پايىز جولمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇم­كىندىك بەرەدى. سوز سوڭىندا نۇرسۇلتان ابىشۇلى اۋىلدارعا گاز جانە سۋ قۇبىرلارىن تارتۋ ما­سەلەسىن نازاردان تىس قالدىرماۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
ەلىمىزدىڭ قاي ايماعىنىڭ بولسىن ستراتەگييالىق تۇرعىدان ماڭىزى جوعارى. ونى دامىتۋ جو­لىندا ۇكىمەت تە, بارلىق اكىمدەر دە ايانباي ەڭبەك ەتۋى تيىس. كور­سەتكىش قۋىپ, پوپۋليزم ۇشىن ەمەس, الەۋمەتتىك ماسەلەنى وڭ شەشىپ, ايماقتاردى دامىتۋ ۇشىن قولعا العانى قاجەت. ماسەلەن ار جەردە ايماقتىق دامۋ ارتۇرلى. بىر وب­لىستا جول ماسەلەسى جاقسى قولعا الىنسا, ەندى بىر وبلىستا جاعداي ناشار. ەلباسى بۇعان اكىمدەر كىنالى دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. «كەي اكىمدەر جاقسى جۇمىس ىستەپ, ماسەلەلەردى وڭ شەشە الادى. سول سيياقتى تۇرعىندارمەن بەتپە-بەت كەزدەسۋدەن قاشىپ, قاجەتتىلىگىن ايتسا, ماسەلەنىڭ مانىنە بويلاماي­تىندار دا بار. اكىم قاشان دا حالقىنا جاقىن بولۋى شارت. بىزدە اۋىلداردى دامىتاتىن تۇرلى باعدارلامالار بار. رەسۋرستار دا جەتكىلىكتى بولىنىپ جاتىر. بىراق حالىق ناقتى ناتيجەنى كورە الماي وتىر. بۇلاي ىستەۋگە بولمايدى» دەپ ەسكەرتۋ جاساعان ەدى.
ومىر ساپاسىنىڭ ستاندارتىن جاڭادان قالىپتاستىرۋ كەرەك. ەڭ الدىمەن, شالعايداعى اعايىننىڭ جيى ايتاتىن ماسەلەسى – سۋ مەن گاز. الى كۇنگە دەيىن اۋىزسۋ ماسەلەسى شەشىلمەي, گازبەن قامتىلماي وتىرعان ايماقتار جەتەرلىك. كىم­نىڭ بولسا دا مولدىر تازا سۋ ىشىپ, ۇيىن قيىندىقسىز جىلىتىپ وتىر­عىسى-اق كەلەدى. دەگەنمەن وسى پروبلەماسى «كۇيىپ» تۇرعان اۋىل-ايماق ار وبلىستان تابىلادى. سۋمەن جابدىقتاۋعا نۇرسۇلتان ابىشۇلى 140 ميلليارد تەڭگە قوسىمشا قاراجات بولۋدى تاپ­سىرعان ەدى. بۇل دەگەنىڭىز – ورتا ەسەپپەن 2,2 ميلليون ادامنىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەسەدى. ال گاز جۇرگىزۋ, ەلەكترمەن جابدىقتاۋعا 190 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق بو­لىنەدى. ايماقتاردى ەلەكترمەن جاب­دىقتاۋ وتە ساپالى جۇرگىزىلۋى تيىس.
اۋىلدا تۇراتىن 7,5 ميلليون تۇرعىننىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا جاعدايىمىز جەتۋى كەرەك. بۇل جونىندە ەلباسى بىرنەشە رەت ايت­قان بولاتىن. سول ماقساتتا اكىمدەر ماسليحاتپەن بىرلەسە وتىرىپ, ۇكىمەت بولاشاعى بار اۋىلداردى ىرىكتەۋى قاجەت. وسى­لايشا ىرىكتەل­گەن سوڭ الەۋمەتتىك سالانى دامى­تىپ, ينتەرنەتتار قۇرىلعانى جون. ەگەر وسى ماقسات ورىندالىپ, جوس­پار جۇزەگە اسىرىلسا, اۋىلدارى­مىزدى وسىم مەن تۇراقتى دامۋ نۇكتەسى ەتۋگە مول مۇمكىندىك بار.
ايماقتاردى دامىتۋدا قى­تايدىڭ تاجىريبەسىن قولدانۋعا بو­لادى دەسەدى ياعني, حالىق تۇتىنا­تىن تاۋارلاردى وندىرەتىن اۋىل­داردى بيزنەستى دامىتۋ كەرەك. ياعني, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ ارقىلى مول تابىسقا كە­نەلۋگە بولادى. سونداي-اق سول جەرلەردە تۇرعىن ۇيلەر سالىپ, جولدى جونگە كەلتىرىپ, كوممۋني­كاتسييا جۇرگىزۋى شارت. ارتىنشا الەۋمەتتىك نىساندار سالىپ, شا­عىن جانە ورتا بيزنەستى جەمىستى جۇرگىزۋگە جول اشىلار ەدى. مۇنى كورگەن كورشى اۋىلدار دا وسى باعىتقا تارتىلا باستايدى. دامۋى جونىنەن ارتتا كەلە جاتقان اۋىل تۇرعىندارىنا بۇل دا – بىر مۇم­كىندىك. جۇمىسسىزدىق جايلاعان قوعامدا وسىلايشا ماسەلەلەر وڭ شەشىلەر ەدى.
Nur Otan پارتيياسى توراعاسى بىرىنشى ورىنباسارى وتكەندە اق­توبە وبلىسىنا ىس-ساپارمەن بارعان ەدى. ماۋلەن اشىمباەۆ پەن وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازالين باستاعان توپ الدىمەن قوبدا اۋىلىنا ات باسىن بۇرعان. كەيىن ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان «اۋىل — ەل بەسىگى» جانە «قۇتتى مەكەن» پارتييالىق جوبا­لارى اياسىندا اۋدان كولەمىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇمىس­تار بارىسىمەن تانىستى. الدىمەن قوبدا اۋىلىنداعى دەنەشىنىق­تىرۋ جانە ساۋىقتىرۋ كەشەنىنە بارعان ولار عيمارات ىشىن ارالاپ شىعىپ, اۋداننىڭ جاس سپورتشى­لارىمەن كەزدەستى.
بۇدان سوڭ ماۋلەن اشىمباەۆ پەن وڭ­داسىن ورازالين يساتاي تايمانوۆ اتىنداعى قوبدا مەكتەپ-گيم­نازيياسىندا بولىپ, مەكتەپ عيما­را­تىندا اشىلعان «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» جوبالىق كەڭسەسى مەن بالا­لارعا ارنالعان «تەگىن 1000 ىت سىنىپ» پارتييالىق جوباسى اياسىن­دا اشىلعان ىت سىنىپتىڭ جۇمىسى­مەن تانىستى. وز كەزەگىندە اۋدان اكىمى مەيرامبەك شەرماعامبەت ەلوردادان كەلگەن پارتييا وكىلىنە اۋدان جاستارىنىڭ جاستار جى­لىندا كاسىپكەرلىك سالاسىندا مەم­لەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبالارىن تانىستىرىپ, «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا باياندادى. وسى رەتتە اقتوبە وبلىسىندا «اۋىل قامقور­شىسى» اتتى يگى باستامانىڭ قولعا الىنعانىن اتاپ وتكەن جون. سوعان سايكەس جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر وز تۋعان اۋىلدارىن قامقورلىققا الىپ, ونىڭ دامۋىنا قولداۋ كور­سەتىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, وتكەن جىلى وبلىستاعى اتىمتاي جومارت ازاماتتار اۋىلدىق جەرلەردە جالپى سوماسى 2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 344 جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا مۇرىندىق بولعان. بيىل دا «اۋىل — ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا وسى باعىتتاعى جۇمىستار وز جالعاسىن تاپپاق.
بۇل – تەك بىر وبلىستىڭ اۋ­دانىندا جۇزەگە اسقان ىستەر عانا. الدا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا وسىنداي وڭ وزگەرىستەر بولا بەرەدى دەپ ويلايمىز. جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى مەن كاسىپكەرلەر اسقان ىجداھاتپەن, شىنايى ماحاببات­پەن ىسكە كىرىسەر بولسا, شاراپاتىن اۋ باستان سەزىنۋىمىز تيىس. الەۋ­مەتتىك, ەكونوميكالىق ماڭىزدى ايماق – اۋىلدىڭ دامىعانى سول ايماقتىڭ تۇرعىندارىنا عانا ەمەس, كۇللى قازاقستان ۇشىن ماڭىزدى.

ن.نازارباەۆ:
– كەي اكىمدەر جاقسى جۇمىس ىستەپ, ماسەلەلەردى وڭ شەشە الادى. سول سيياقتى تۇرعىندارمەن بەتپە-بەت كەزدەسۋدەن قاشىپ, قاجەتتىلىگىن ايتسا, ماسەلەنىڭ مانىنە بويلاماي­تىندار دا بار. اكىم قاشان دا حالقىنا جاقىن بولۋى شارت. بىزدە اۋىلداردى دامىتاتىن تۇرلى باعدارلاما­لار بار. رەسۋرستار دا جەتكىلىكتى بولىنىپ جاتىر. بىراق حالىق ناقتى ناتيجەنى كورە الماي وتىر. بۇلاي ىستەۋگە بولمايدى.

ايشا ەرسۇلتان

بولىسۋ: