ەل تاعدىرىن ايقىندايتىن ماڭىزدى وقيعا

498
0
بولىسۋ:

بارىمىزگە بەلگىلى, 9 ساۋىردە مەملەكەت باس­شىسى ق.توقاەۆ قازاقستاندىقتارعا ۇندەۋ جا­رييا­لاعاننان كەيىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن 2019 جىل­دىڭ 9 ماۋسى­مىنا تاعايىنداۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويدى. بۇل وقيعا بىزدىڭ قوعامدا ۇلكەن سەرپىلىس تۋدىردى.

پرەزيدەنت سايلاۋى – ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى وقيعا. قازىرگى سايلاۋ ناۋقانى جاڭا ساياسي جاعدايدا جۇرىپ جاتىر, بۇعان ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. سايلاۋدى جارييالاۋ پروتسەسى قىسقا مەرزىمدە جانە بارلىق راسىمدەردى قاتاڭ ساق­تاي وتىرىپ ورىندالعانى اتاپ وتۋگە تۇرارلىق.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەلباسىمەن كە­ڭەس­كەنىن, شەشىمىن كونستيتۋتسييالىق كەڭەس­پەن كەلىسكەنىن اتاپ وتتى. پارلامەنت پالاتالارىنىڭ سپيكەرلە­رى­مەن, پرەمەر-مينيسترمەن, پارلا­مەنتتىك پار­تييا­لاردىڭ كوشباسشىلارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى.
شىن مانىندە, بىز ەليتانىڭ, بارلىق ساياسي جانە قوعامدىق كۇشتەردىڭ ترانزيتتىك كەزەڭنىڭ قيسىندى اياقتالۋىن بارىنشا تەز, اشىق جانە زاڭدى تۇردە قامتاماسىز ەتۋگە ۇمتىلۋعا قول جەتكىزگەن ۋاعدالاستىعى تۋرالى ايتا الامىز.
ارينە, الداعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ – ماڭىزدى ساياسي وقيعا. سايلاۋدىڭ ەلىمىزدىڭ ودان ارى دامۋ باعىتىن ايقىندايتىن جالپىمەملەكەتتىك مانى زور. بۇل سايلاۋ ۋاقىت تالابىنا ساي, سوڭعى ساياسي وزگەرىستەردىڭ قيسىندى جالعاسى ەكەنى ايدان انىق.
ناۋرىز ايىندا جوعارعى بيلىك اتا زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس اۋىستى. مۇنىڭ بەيبىت جولمەن, تۇراقتىلىق پەن بولجامدىلىق ساقتالعان جاعدايدا وتۋى اسا ماڭىزدى بولدى.
وسىنىڭ بارلىعى بيلىك تۇراقتىلىعىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن, دەموكراتييالىق ينستيتۋتتاردىڭ پارمەندىگىن, ساياسي مادەنيەت پەن ازاماتتاردىڭ بىرلىگىن كورسەتتى.
بۇل رەتتە بىز تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىندا بيلىكتىڭ تۇڭعىش رەت بەرىلگەنىن ەستەن شىعار­ماۋىمىز كەرەك. الەمنىڭ تۇرلى ەلدەرىندە بيلىكتىڭ بەرىلۋ پروتسەستەرىمەن ىلەسە جۇرەتىن قيىندىقتار اياسىندا قازاقستان وسى كۇردەلى كەزەڭدە بارلىق ساياسي ويىنشىلاردىڭ ساياسي دانالىعى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن كورسەتتى.
سونىمەن قاتار الەم بىر ورىندا تۇرمايدى, ۇنەمى وزگەرىپ وتىرادى. كۇردەلى گەوساياسي پروتسەس­تەر, الەمدىك ەكونوميكاداعى داعدارىس, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ شيەلەنىسۋى, دىنارالىق قاق­تى­عىستار – وسىنىڭ بارلىعى باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن قوعامنىڭ تۇراقتىلىعىن تالاپ ەتەدى.
بىز حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ, شەتەلدەگى ارىپتەستەرىمىزدىڭ, ونىڭ ىشىندە شەتەلدىك ينۆەس­تورلاردىڭ قازاقستاندا جۇرىپ جاتقان بيلىك ترانزيتىن مۇقييات قاداعالايتىنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ولار ۇشىن ايقىندىق, ىشكى تۇراق­تىل­ىق, ساياسي جانە ەكونوميكالىق باعىتتىڭ ساباقتاستىعى ماڭىزدى. ەل ىشىندە ترانزيتتىك كەزەڭنىڭ سوزىلۋى قوعامدا, ىسكەرلىك قوعامداستىق اراسىندا بۇلىڭعىرلىقتىڭ وسۋىمەن قاتار جۇرۋى مۇمكىن.
بۇل تۋرالى ساراپشىلار كوپ ايتتى, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جازىلدى. سوندىقتان ەكونوميكانى, الەۋمەتتىك سالانى ودان ارى دامىتۋ, قوعامدىق-ساياسي تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ مىندەت­تەرىن تابىستى شەشۋ ۇشىن دامۋدىڭ جاڭا كە­زەڭىن ايقىنداۋدا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ سايلاۋ قۇقىعىن تيىمدى ىسكە اسىرۋدىڭ ماڭىزى زور.
وسىعان وراي, سايلاۋ وتكىزۋ ىشكى جانە ­سىرتقى ساياساتتىڭ ساباقتاستىعى مەن دايەكتىلىگى جاعدايىندا قوعامنىڭ ودان ارى ىس-قيمىل جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سايلاۋ بيلىكتىڭ زاڭدىلىعىن نىعايتۋعا, ەلدەگى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدى.
مۇنىڭ بارلىعى ەلباسى ۇسىنعان ستراتەگييالىق باعدارلامالاردى تيىمدى ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سايلانعان پرەزيدەنت مەملەكەت باسشىسىنىڭ فۋنكتسييالارىن جۇزەگە اسىرۋعا, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ كەپىلى بولۋعا حالىقتىڭ سەنىم مانداتىن الادى.
وسىلايشا, مەملەكەتتىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعاسى ايقىندالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا قازاقستاندىقتاردىڭ تولىق سەنىمىن يەلەنەتىن بولادى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىر­عانداي, ساياسي ترانزيت جاعدايىندا, ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق قاتىناستار ماسەلەسى دەسترۋكتيۆ كۇشتەر وز ماقساتتارىنا جيى پايدالاناتىن «قاۋىپ-قاتەر وشاعى» ساناتىنا جاتادى.
قازاقستانداعى ەتنوسارالىق جاعداي تۇراقتى, پوزيتيۆ قالپىندا ساقتالىپ وتىر. ەلباسىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كوپجىلدىق قىزمەتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق ەتنوستارى ازاماتتىق ۇستانىم قاعيداتتارىنا شوعىرلاندىرىلعان.
بىردە-بىر ەتنوستىق توپ وقشاۋلانۋ ستراتەگييا­سىن ۇستانبايدى, بۇل سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا ەتنوستىقتى ساياسيلاندىرۋ ارەكەتتەرىن ايتارلىقتاي دارەجەدە جوققا شىعاراتىنى سوزسىز.
اسسامبلەيا وكىلدەرى رەتىندە بىز پرەزيدەنت سايلاۋى قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى ودان ارى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىز. سايلاۋ ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان بارلىق مىندەتتەردى تابىستى شەشۋ ۇشىن حالىقتى شوعىرلاندىرۋ پروتسەسىنە سەرپىن بەرەدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەلدىڭ جەتەكشى قوعامدىق ۇيىمى رەتىندە وسى باستامانى قوعامنىڭ بەلسەندى قولداۋىن قامتاماسىز ەتۋدى ازاماتتىق بورىشى سانايدى.
وسىعان بايلانىستى, 10 ساۋىردە بىزدىڭ ۇيىمنىڭ كوپتەگەن قۇرىلىمدارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى وتتى.
ماجىلىستىڭ اسسامبلەيادان سايلانعان دەپۋتاتتارى, رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ باسشىلارى, قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىنىڭ, انالار كەڭەسىنىڭ, عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەستىڭ, «جاڭعىرۋ جولى» جاستار قوزعالىسىنىڭ وكىلدەرى, عىلىمي جانە شىعارماشىلىق زييالى قاۋىم وكىلدەرى, جۋرناليستەر كلۋبى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى وز سوزدەرىندە ەل پرەزيدەنتىن مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ تۋرالى شەشىمدى تولىق قولدايتىنىن جەتكىزدى.
كەڭەس قورىتىندىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ الداعى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى قولدايتىنى تۋرالى ۇندەۋ قابىلداندى. سونىمەن قاتار ول بارلىق قازاقستاندىقتاردى وسى شەشىمدى قازاقستان حالقىنىڭ يگىلىگى مەن وركەندەۋى جولىندا, بولاشاق ۇرپاقتار ۇشىن جاسالىپ وتىرعان بىردەن-بىر دۇرىس تاڭداۋ رەتىندە قولداۋعا شاقىردى.
بارشامىز ەلدەگى تۇراقتىلىق, بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىق, ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ۇشىن كەز كەلگەن باسقا تاسىلدەردىڭ قاۋىپتى ەكەنىن تۇسىنەمىز.
جالپى العاندا, ساراپشىلاردىڭ پىكىرلەرى, باق-تاعى جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جارييالانىمداردى تالداۋ, كوپشىلىكتىڭ پىكىرى بۇل شەشىمنىڭ قوعامدا وڭ قابىلدانعانىن كورسەتەدى. بىز الداعى سايلاۋدا تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقان جانە وز بولاشاعىنا سەنىممەن قارايتىن ەل رەتىندە بولاشاق دامۋ باعىتىن بىرگە ايقىندايتىنىمىزعا سەنەمىز.
ارينە, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 29 ساۋىردە وتەتىن ححVII سەسسيياسىندا قازاقستاندىق ساياساتتىڭ زاماناۋي مەينستريمى رەتىندە كەزەكتەن تىس سايلاۋ تاقىرىبى تۋرالى تالقىلاناتىن بولادى.
بۇل سەسسييا 2019 جىلعى كوكتەمدەگى قازاق­ستاندا بولعان اۋقىمدى وزگەرىستەر مانماتىنىندە وزىنىڭ ساياسي سيپاتى مەن مانى جاعىنان ەرەكشە بولادى.
بىرىنشىدەن, سەسسييا العاش رەت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى رەتىندە توراعالىق ەتۋىمەن وتەدى. بۇل ونىڭ ەرەكشە دەموكراتييالىق سيپاتىن كورسەتەدى, ەلباسى مەن حالىقتىڭ ماڭىزدى ارى قىزىقتى سۇحباتى وتەدى.
ەكىنشىدەن, اسسامبلەيا سەسسيياسى قازاقستان حالقىنىڭ ەلباسىنىڭ ستراتەگييالىق باعىتىن ۇستاناتىنىن, ونىڭ ساياسي باعىتىنىڭ ساباق­تاستىعىن سوزسىز راستايدى.
ۇشىنشىدەن, سەسسييا ەلدەگى جاڭا ساياسي جاعدايلارداعى بىرلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋداعى زاماناۋي باعىتتار مەن تاسىلدەردى ايقىندايدى, ەلى تاڭداعان كوشباسشى – ەلباسىنىڭ اينالاسىنا حالىقتى توپتاستىرۋعا قۋاتتى سەرپىن بەرەدى.
قورىتا ايتقاندا, بۇگىنگى كۇننىڭ ساياسي كۇن تار­تىبىندە رەفورمالار, ىلگەرىلەۋ, ازاماتتىق اتسا­لىسۋ الدىڭعى ورىنعا شىعاتىنىن, ال قو­عام­دىق تۇراقتىلىق, حالىقتىڭ بىرلىگى مەن كەلى­سىمى بىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ ىرگەلى باسىمدىقتارى بولعانىن جانە بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ وتۋ قاجەت.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXVII سەس­سيياسى جاڭعىرۋ مەن رەفورمالاۋ ۇدەرىستەرىنە, سونداي-اق مەملەكەت پەن قوعامنىڭ بازالىق نە­گىز­دەرىن نىعايتۋعا دا وز ۇلەسىن قوساتىنىنا, ال ال­داعى پرەزيدەنت سايلاۋى تاۋەلسىز قازاقستان تا­ريحىنىڭ جاڭا پاراعىن اشاتىنىنا سەنىمدىمىن.

جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى
توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى

بولىسۋ: