Мемлекеттік қызметтердің тез көрсетілуіне мүдделіміз

421
0
Бөлісу:

Цифрлан, онлайн бол, электронды жүйені қолдан! Бүгінде интернеттің мүмкіндіктерін пайдаланып, террабайтпен өлшенетін ақпарат ағынына қосылуға ұсыныс білдіретін үндеулердің соңына ермеске амал жоқ. Түрлі қызметтерді электронды гаджеттердің бір ғана түймесін басып шешетін уақытқа да жеттік. Үйден шықпай-ақ интернет және электронды терминал арқылы мемлекеттік қызмет алуға мүмкіндік бар. Осы орайда еліміздегі 621 мемлекеттік қызметтің көрсетілу ретін қадағалайтын «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының төрайымы Әсемгүл Балташевамен сұхбаттасқан едік.

– Әсемгүл Серікқызы, өзіңіз бұл салада 8 жылдан бері еңбек етіп келесіз. Енді сіздің басшылыққа келуіңізбен корпорацияның жұмыс бағыты өзгеруі мүмкін бе? Жалпы, халықтың цифрлық сауатының деңгейі қандай?
– Мемлекеттік корпорацияның бетке алған бағдары айқын. Ол – халыққа көрсетілетін мем­лекеттік қызметтерді барынша ­электронды форматқа көшіру. 2020 жыл­ға қарай мем­лекеттік қызметтердің 90 пайызы онлайн түрде қолжетімді болуы тиіс. Бүгінде бұл көрсеткіш 67 пайыз кө­лемінде. «Цифрлы Қазақстан» бағ­дарламасында атап өтілген мақ­саттар да – осы. Халыққа қыз­мет көрсету орта­лықтары кезінде Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен ашылған. Асқар Жұмаға­лиевтың сол кездегі жетекшілігімен тың­ғы­лықты жұмыстар атқарылып, жо­ға­ры нәтижеге қол жеткізілді. Бү­гін­де корпорация қайтадан дәл осы министрдің басшылығындағы жаңадан құрылған Цифрлық даму, қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің қарама­ғында. Біздің бета­лысымыз өзгеріссіз – цифрлық жа­ңашылдықтар азаматтарымыздың өмі­рін жеңілдетіп, мемлекеттік қызмет­терді алу оңай әрі жылдам болуы тиіс.
Елімізде кеңжолақты интернеттің шағын ауылдарға жетуі интернетті пайдалану мүмкіндіктерін арттырды. Бүгінде адамдар телефон арқылы коммуналдық төлемдерді төлеп, онлайн сауда жасап, қашықтан білім де ала алады. Құзыретті органдардың жүргізген зерттеуіне сенсек, қазақстандықтардың цифрлық сауатты­лы­ғының деңгейі – 77 пайыз. Келер үш жыл ішінде біз бұл көрсеткішті тағы бес пайызға көбейтуді жос­парлап отырмыз. Осы мақсатта былтыр барлық облыс орталы­ғында Цифрлық ХҚО-лар аштық. Бұл – халыққа қызмет көрсету орталықтарының жаңа үлгісі. Онда оператор мамандар жұмыс істемейді, қойылған терминалдар мен ноутбуктер арқылы азаматтар мемлекеттік қызметтер мен қажетті анықтамаларды өз беттерінше алады. Сонымен қатар дәл осы орталықтарда азаматтарымыз цифрлық сауат ашу курстарына қатысып, egov.kz электронды үкі­мет порталы, mgov қосымшасы, телеграмдағы egovkzBot-пен жұмыс істеуді үйренеді. ХҚО-ға барып, уақытын жоғалтпауды қалайтын адам үшін бұл онлайн жүйелер таптырмас көмекші.
– Биыл «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының құрылғанына үш жыл толды. Осы уақыт ішінде жұмыс жүйесінде қандай тың жаңалықтар болды?
– Осы үш жылдың ішінде біз оларды бір жүйеге келтіріп қана қоймай, электронды форматқа өткізіп, біршама қызметін оңтайландырып, тиімділігін арттырдық. Корпорациямыз 95 млн-нан аса мемлекеттік қыз­мет көрсетті. Оның үштен бір бөлігіне жуығын аза­маттарымыз ХҚО-дағы connection point аймағы арқылы өз бетінше алған. Біз халық үшін мем­лекеттік қызметтердің барынша оңай әр тез көрсетілуіне ­мүд­де­ліміз. Корпорация құрылғалы 105 мем­лекеттік қызмет түрі оң­тай­ланды­рылды, 117-сі мүлде алы­нып тасталды. Кейбір қызметтер бойынша талап етілетін құжаттар саны мен қызмет көрсету мерзімі қысқартылды, еш ақпараттық мән-маңызы жоқ қызметтер жойылды.
Мәселен, бүгінде зейнеткерлікке шығатын қариялар зейнетақыны бір ғана өтінішпен рәсімдей алады. Бұған қоса, азамат еш өтініш білдірмесе де көрсетілетін проактивті қызметтер пайда болды. Былтырдан бастап біз жас босанған аналар үшін баланың туу куәлігі мен сәбидің күтіміне байланысты жәрдемақыны рәсімдеу, бөбекті балабақша кезегіне қою ­сияқты үш қызмет бойынша ешқайда бармай-ақ, ұялы телефон көмегімен өтініш беру мүмкіндігін жасадық. Жас ана перзентханадан шықпай-ақ, sms-ке жауап беріп, барлығын бір мезетте шеше алады. Жоба іске қосылғалы бері 69 мың баланың құжаты осы онлайн әдіспен рәсімделді. Мекемемізге хат жолдап, әлеуметтік желі­лерде өтініш-шағымдарын қалдыратын азаматтардың ұсыныстарын үнемі ескеріп жүреміз. Қызметкерлеріміздің идеялары да шетте қалмайды. Мысалы, маманымыздың ұсынысымен еңбекке жарамсыздық парағы енді онлайн форматқа көшірілетін болды. Бүгінде ауырып қалған қызметкер бұл парақты аштырып, кейін қайта алып кетіп, жұмыс берушісіне апарып береді. Оның онлайн нұсқасында еңбекке жарамсыздық парағының ашылғаны және жабылғаны туралы мәлімет электронды түрде бірден жұмыс берушіге келіп түседі.
– Электронды жүйелердің бірден-бір артықшылығы да осы қағазбас­тылықтан арылу ғой?
– Бүгінде еліміз бойынша 328 фронт-офис бар, күн сайын ХҚО-ларда орташа есеппен 100 мыңнан аса қызмет көрсетіледі. Солардың көпшілігі – қарапайым анықтамалар бойынша қызметтер. Корпорацияның қолданысқа енгізген ерекше жобасының бірі – Paper free. Анықтамаларды сұратушы тарап енді оларға электронды үкімет порталы арқылы сұрау жібере алады. Егер азамат белгілі бір органға өз атына анықтаманың берілуіне рұқсат етсе, ұялы телефонына келген хабарламаға оң жауап береді. Міне, қағазбастылықты жою деген осы. Бүгінде көлікті сатып алған тарап оны онлайн түрде өз атына ауда­рып, сондай-ақ Электронды үкі­мет порталы арқылы мерзімі аяқ­талуға жақын жүргізуші куәлігін ауыс­тыра алады. Бұл процестер ба­ры­сын­да қаншама материалдық, қаржы ресурстары үнемделеді. Ең бастысы әр минуты мен сағатының құнын біле­­тіндер уақытын босқа шығындамайды.
– Мемлекеттік корпорацияның көп елене бермейтін, бірақ маңыздылығы жағынан еш кем түспейтін жер кадастры мен жылжымайтын мүлік бойынша да бағыты бар. Бұл салалар қаншалықты цифрландырылып жатыр?
– Сіз атап өткен бағыттар көп жылдан бері қалыптасқан, корпорация болмай тұрған кезде өз беттерінше жүйелі қызмет атқарған мекемелер болған. Азаматтарға арналған үкіметке қосылғаннан кейін мұндағы қызмет көрсету үрдісі біршама оңтайландырылды. Атап айтқанда, талап етілетін құжаттар санын және қызметтердің көрсетілу мерзімін қысқарту бойынша бірнеше пилоттық жоба сәтті іске асты. Мәселен, жылжымайтын мүліктің техникалық тексеріс рәсімдері жеңілдетілді, жер учаскелерінің кадастрлық құнын анықтау бойынша қызмет көрсету мерзімі азайды. Бүгінде «Жылжымайтын мүліктің бірың­ғай мемлекеттік кадастры» ақпараттық жүйесін құру бо­йынша ауқымды жұмыс қолға алынды. Оның аясында жердің кадастр құны, жер балансы, жылжымайтын мүліктің есеп және тіркеу мәліметтері сияқты бірқатар қызметтер ортақ базаға енгізіледі. Нәтижесінде, орта­лық­тан­ды­рыл­ған жүйе құрылып, жер кадастры мен мүлік саласы бойынша неғұрлым дәл мәліметтер қамтамасыз етіледі. Біз мұнда блокчейн технологиясын қолданамыз деп жоспарлап отырмыз. Бұл бірыңғай кадастр, сон­дай-ақ еліміздің Doing business рейтингінде жоғары көрсеткіштерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.
– Бүкіл әлем электронды дәуірге өтіп, биометрия әдісін дамытып келеді. Қазақстан да көшбасшы елдерге ілесіп, осы жобаны қолға алып отыр. Біздегі биометрия қандай мүмкіндіктерге жол ашады?
– Биометрия – жалпы адамның физикалық ерекшелігін пайдалана отырып, қандайда бір көрсеткіштер бойынша азаматтардың жеке басын сәйкестендіретін тәсіл. Ол адамның бет-әлпеті, саусақ ізі, дауысы болуы мүмкін. Біз алғашқы екеуін таңдап, азаматтарымыз үшін еш төлқұжат пен электронды цифрлық қолтаңбасыз мемлекеттік қызметтерді қолжетімді қылу амалын ойластырдық. Алғашқылардың бірі болып бұл жүйенің тиімділігін Нұр-Сұлтан мен Алматы қалаларының тұрғындары сынап көрді. Кейін биометриялық мәліметтер базасына қызылордалықтардың да өз деректерін қалдыру мүмкіндігі туды. Қыркүйек айына дейін барлық облыс орталығында осы жүйе жұмыс істейді деп жоспарлап отырмыз. Арнайы терминалға саусағын басқан қазақстандықтар осылайша елуден астам анықтаманы ала алатын болады. Бүгінде 6 500-ден астам азамат ерікті түрде осы базаға биометриялық мәлі­метін қалдырған. Бұл биометрия әдісін болашақта қаржы, қауіпсіздік, коммерциялық қызметтер саласында қолдануға болады.
– Таяуда мемлекеттік корпорация халықаралық ISO сертификаттауынан өтті. Сапа менеджментінің талаптарына жауап беру қандай жауапкершілікті жүктейді?
– Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың 2015 жылы қабылдаған Ұлт жоспары – бес институттық реформаны жүзеге асыру жөніндегі 100-қадамында Канада мен Австралияның үлгісі бойынша мемлекеттік қызметтердің бірыңғай провайдері болатын «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясын құру тапсырылған болатын. Дәл сол 100-қадамда мемлекеттік қызметті сапа менеджменті ISO 9000 сериясына сәйкес халықаралық сертификаттаудан өткізу міндеті қойылған-тын. Корпорация құ­рылғаннан кейін аталған тап­сырманы орындау мақсатында 2017-2018 жылдары сапа менеджменті жүйесінің халықаралық стандарт қағидаттарын енгізу, қызметкерлерді оқыту жұмыстары жүргізіліп, мекеме қызметі біріздендірілді. ISO 9001:2015 халықаралық стан­дартының талаптарына сай келу серти­фикаттау аудитін германиялық TUVThuringen Е.V. компаниясы жүр­гізді. Бұл ретте халықаралық стан­дарт талаптарына жауап беру – мемлекеттік қызметтерді онлайн форматқа ауыс­тыруға қатысы бар бизнес процестерді үнемі жетілдіріп отыруға мүмкіндік береді. Бұл халыққа қызмет көрсету орталығының қызметіне жүгінетін халық санын азайтуға, корпоративті және сервистік мәдениет деңгейін көтеруге, сондай-ақ корпорация ­қызметкерлерінің құзыреттілігін дамытуға ықпал етеді.

Сұхбаттасқан
Гүлжан РАХМАН

Бөлісу: