Діни және ұлттық құнды­лықтарды бір-біріне қарсы қою жақсылыққа апармайды – Кеңшілік Тышқан

Кеңшілік Тышқан

Әлеуметтік желіде Алаш арыстарының көзсіз суреті басылған жейделер жұрттың қызу талқысына түсіп жатыр. «Бес арыс» деп аталатын бұл коллекция­ны Qulan.kz онлайн киім дүкені сатылымға шығарған екен. Желі қолданушылары заманында ұлтты ояту жолында қызмет еткен тұлғалардың мына бейнесі құдды бір зағип адамдар секілді әсер беретінін жазып, реніш білдіріп жатыр. Дүкен әкімшілігі бұл идеяның Қазақстан мұсылмандары діни басқармасымен келісілгенін айтқан, алайда кеше ғана басқарманың өкілі Ағабек Қонарбайұлы шариғатта тірі жанның көзін салмай, бейнесін ғана салуға болады деген пәтуа жоқ екенін мәлімдеді.

Біз осы мәселе жөнінде философия ғылымдарының кандидаты, дінтанушы Кеңшілік Тышқанның пікірін білген едік.

– «Адамның суретін көзсіз етіп салу керек» деген мәселе шариғатта шынымен бар ма? Оның себебі неден шыққан?

– Мен де жейдеге қатысты осы дауды әлеуметтік желіден оқып қалып, екіұдай ойда қалғаным рас. Қазақ зиялыларының көзсіз салынуы оларды қорлап тұрғандай көрінді. Бізде әдетте көшеде ілініп тұрған адамдардың суреттерін бүлдіріп, көзін жыртып не ойып кетіп, қорлап жатады ғой. Бұл да құдды бір сондай секілді болып тұр. Әрине, негізі шариғатта кеудесінде жаны бар тіршілік иесінің суреттерін салуға белгілі бір деңгейде тыйым салынған. Ертеректе адамдар о дүниеге барғанда, Құдай: «Қане, сол суреттеріңе жан беріңдерші» деп айтады деп сенген. Одан бө­лек, бұрынғы кезде ұлы тұлғалар­дың суретін салу табынушы­лыққа ұласып кетуі мүмкін деген қауіптен де туған болуы мүмкін.

Бірақ біз қазір зайырлы қоғам­быз. Мешіттер мемлекеттің ісіне араласпайды. Оның үстіне бүгін – ақпарат заманы, бәріміз суре­тімізді желіге де салып жатырмыз. Ешқайсымыз көзімізді жауып жатқан жоқпыз ғой. Намаз оқыған кезде киімде тірі жанның суреті болмасын, әйтпесе мәкруһ болады деген сөз бар. Соған байла­нысты жігіттер мына жейдемен мешітке баратын болса үстінде сурет болмасын деп те осылай істеген шығар. Олай болса, жалпы суретті неге салады?! Көзін сал­май­тын болса, суретті де салмай-ақ қоюы керек еді. Мешітке бара­тын болса, соның сыртынан басқа киім киіп те әлгі суретті жабуға болады ғой.

– Діни ұстанымды ұлттық сипаттағы дүниелерге қолдану қаншалықты дұрыс?

– Діни ұстанымдар басқа қа­ғида да, ұлттық, патриоттық ұста­нымдар – басқа қағида. Сондықтан қазір неше түрлі қаһармандардың, батырларымыздың, әртүрлі мультфильм кейіпкерлерінің суреттері емін-еркін насихаттала береді. Біздің қоғам тек намаз оқитын адамдардан тұрмайды. Ол жерде басқа азаматтар да бар.

– Осындай кейбір діни түсінік­тер ұлттың ұйысуына кедергі болып, қоғамның бірлігіне сызат түсіреді деп ойлайсыз ба?

– Негізі, дін халықтың ұйы­суына кедергі болмай, керісінше, біріктірушілік қызмет атқаруы тиіс. Діни және ұлттық құнды­лықтарды бір-біріне қарсы қоя беру жақсылыққа апармайды. Мұсылмандық мен қазақшылық бір-біріне жат ұғымдар емес. Бұрын ата-бабаларымыз да намаз оқитын жерге сурет ілме деп тыйым салды, бірақ былай бәрінің үйінде суреттер бар еді ғой. Сон­дықтан діни түсініктерге келгенде фанатизмнен аулақ болған жөн.

– Әңгімеңізге, рақмет!

Байқау айқын
Байқау айқын
Aikyn.kz | Бүгінгі жаңалықтар. Әлем және Қазақстан жаңалықтары.