Десек те, осыған қарамастан ескерту дабылын елемей, жоспарсыз тауға бағыт алатындар бар. Сол себепті, қауіпсіздік сақшылары қолайсыз кезеңде қала тұрғындары мен қонақтарына тауға шықпауға кеңес береді.
Көшкін қаупі жоғары 165 учаске бар
Қазіргі уақытта Алматы қаласы тауларында көшкін қаупі жоғары 165 учаске тіркелген. Оның ішінде, тұрғын үйлер мен инфрақұрылым нысандарына тікелей қауіп төндіретін 14 учаске бар. Осыған байланысты «Қазселденқорғау» мамандары көшкін қаупін сейілту үшін арнайы бекітілген кестеге сәйкес, қауіп деңгейі сақталған учаскелерге тұрақты мониторинг жұмысын жүргізіп отырғанын мәлімдеді. Бұл туралы газетімізге «ҚР ТЖМ Қазселденқорғау» ММ Алматы қалалық басқармасы басшысының орынбасары Әлішер Тоқтасын айтып берді.
– Қар көшкіні жағдайы тұрақты бақылауда. Қар қалың түскен жағдайда демалушылар мен туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында қар массаларын алдын ала профилактикалық түсіру жұмысы атқарылып жатыр. Сондай-ақ қала тұрғындары мен қонақтарына ақпараттық-түсіндіру жұмысы жүргізіліп, қауіпсіздік шаралары туралы хабарламалар мен брошюралар таратылды, – деді ол.
Алматыда көшкін қаупі жоғары аймақтардың картасы соңғы рет 2024 жылдың желтоқсан айында жаңартылған. Құжатта Қотырбұлақ, Кіші және Үлкен Алматы өзені алаптарындағы қар көшкіні жүруі ықтимал беткейлер нақты белгіленіп, әр учаскеге қауіп деңгейі берілген. Алайда картадағы қызыл аймақтардың саны азайған жоқ. Керісінше, жыл сайынғы жауын-шашын мөлшерінің артуы мен ауа райының құбылуы қауіп-қатерді одан сайын күшейте түседі.
– Қазір Алматы қаласының таулы аймақтарында қар көшкіні қаупі жоғары деңгейде сақталған. Әсіресе, көктем мезгілінде күннің жылынуына байланысты қар жамылғысының тұрақтылығы әлсіреп, қар массасының өздігінен төмен сырғу ықтималдығы артады. Қар көшкіні тек биік тау бөктерлеріне ғана емес, сол аумақтарда орналасқан тұрғын үйлерге, инженерлік инфрақұрылым нысандарына, автомобиль жолдарына және туристік бағыттарға елеулі қауіп төндіреді. Таулы аймақтарға демалысқа шығатын тұрғындар мен қонақтардың қауіпсіздігі де ерекше назарда болуы қажет. Мұндай жағдайда ең маңызды атқарылуға тиіс шаралардың бірі – профилактикалық жұмыс, яғни алдын ала қар массасын түсіру жұмысын жүйелі түрде жүргізу, – деді Әлішер Жеңісұлы.
15 градустан жоғары беткейде құрылыс салуға тыйым салынған
Кейінгі жылдары Алматының таулы аймақтарындағы құрылыс мәселесі күн тәртібінен түскен емес. Қоғам белсенділері мен жергілікті халық тау бөктеріндегі кез келген жаңа құрылыс экологиялық тепе-теңдік пен қауіпсіздікке қатер төндіруі ықтимал екенін алға тартады. Өйткені дәл осындай аумақтарда орналасқан нысандар қар көшкіні қаупін арттырады деген алаңдаушылық бар. Қала әкімдігінің дерегіне сүйенсек, 2024 жылы наурыз айында жарияланған ақпаратқа сәйкес, тау бөктерінде заңсыз құрылыстың 54 фактісі анықталып, олардың 46-сы бойынша сотқа талап-арыз жолданған. Оның 30 жағдайы қала пайдасына шешілген. 2022 жылдың жазында мәслихат функционалдық аймақтарды дамытуға арналған қала құрылысы регламенттеріне өзгерістер енгізіп, 15 градустан асатын беткейлерде құрылыс салуға тыйым салды. Бұл нормалар Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі бас жоспарына енгізілген.
– Біздің мекеменің негізгі қызме-ті – төтенше жағдайлардың алдын алу және қауіпті табиғи процестердің салдарын болдырмау. Осыған байланысты біздің тарапымыздан қауіпті учаскелерде орналасқан нысандарға тұрақты түрде ескерту және алдын алу шаралары күшейтілді. Қар көшкіні қаупі бар аумақтарда орналасқан тау-шаңғы курорттарына, демалыс орындарына, тұрғын үй иелеріне, визит-орталықтарға және өзге де нысандарға түсіндіру жұмысы қолға алынып, қауіпсіздік талаптарын сақтау жөнінде жазбаша ескерту қағаздары табысталады, – деді «ҚР ТЖМ Қазселденқорғау» ММ Алматы қалалық басқармасы басшысының орынбасары Ә.Тоқтасын.
Бүгінде Алматы қаласында Қарғалы, Үлкен Алматы және Кіші Алматы өзен алаптарында жалпы саны 8 селден қорғау бөгеті орналасқан. Әлішер Жеңісұлының дерегінше, аталған гидротехникалық құрылыстың барлығы бекітілген жоспарға сәйкес тексеруден өтіп, мамандар оның техникалық жай-күйіне мониторинг жүргізеді. Тексеру барысында бөгеттердің конструктивтік элементтері, су өткізгіш құрылыстары мен жиналған шөгінділердің көлемі бақылауға алынады. «Анықталған кемшіліктер бойынша уақытылы жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары ұйымдастырылады. Сонымен бірге сел қаупі жоғары кезеңде қажет болған жағдайда арналарды тазалау және алдын алу шаралары жүзеге асырылады», – деді маман.
Естеріңізге салсақ, осыған дейін Алматы қалалық Төтенше жағдайлар департаменті таулы аудандарда тау көшкіні қаупінің артуына байланысты шұғыл мәлімдеме жасаған еді. Синоптиктердің сөзінше, ауа райының құбылуы мен қардың қалыңдығы кез келген уақытта көшкінге ұласуы ықтимал. Сондықтан белгіленген шектеулер таудағы ахуал тұрақталғанша күшінде болады.
Алтынай БАУЫРЖАНҚЫЗЫ,
Алматы қаласы