Қазақстан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) дәрілік заттарды реттеу саласындағы кешенді бағалау қорытындысы бойынша Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) елдері арасында алғаш рет 3-ші жетілу деңгейін (Maturity Level 3, ML3) растады, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.
Бағалау ДДСҰ-ның Ғаламдық бенчмаркинг құралы (Global Benchmarking Tool, GBT) шеңберінде жүргізілді.
ДДСҰ деректері бойынша, 62 ел (32%) реттеуші жүйелердің 3 және 4 деңгейлеріне жеткен, ал 97 ел (50%) бастапқы деңгейде (ML1), 35 ел (18%) - ML2 деңгейінде тұр.
ML3 деңгейінің берілуі дәрілік заттардың айналымының барлық кезеңдерінде – нарыққа шығарудан бастап, қолданылғаннан кейінгі қауіпсіздігін мониторингілеуге дейін тиімді жұмыс істейтін реттеуші жүйенің бар екенін білдіреді.
Бұл мәртебе импортталатын вакциналарды реттеуге де қолданылады және ұлттық жүйенің медициналық өнімдердің сапасын, қауіпсіздігін және тиімділігін халықаралық стандарттарға сәйкес толық бақылауды қамтамасыз ететінін растайды.
ДДСҰ бағалауы реттеуші жүйенің негізгі бағыттарын қамтыды, оның ішінде дәрілік заттарды тіркеу, фармакологиялық қадағалау, лицензиялау, инспекциялық бақылау, нарықтық қадағалау және клиникалық зерттеулерді бақылау. Қорытындысында ұлттық реттеу жүйесінің тұрақты, ашық және ғылыми негізделген жұмысы расталды.
Азаматтар үшін бұл қорғаудың күшейгенін білдіреді: дәрілік заттар бүкіл өмірлік циклі барысында сапа мен қауіпсіздікке көпдеңгейлі тексеруден өтеді, бұл медициналық көмектің сапасына және денсаулық сақтау жүйесіне деген сенім деңгейіне тікелей әсер етеді.
Ел экономикасы үшін бұл халықаралық серіктестер тарапынан сенімнің артқанын көрсетеді, фармацевтикалық саланың инвестициялық тартымдылығын күшейтеді, экспорттық әлеуетті кеңейтеді және Қазақстанның фармацевтикалық құзыреттер орталығы ретіндегі позициясын нығайтады.
3-ші жетілу деңгейіне қол жеткізу ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің дамуының маңызды кезеңі және дәрілік заттар айналымы саласында сапа, қауіпсіздік және тиімділік бойынша халықаралық стандарттарды енгізу мен реттеу жүйесін одан әрі нығайту бағытын растайды.
Ұлттық реттеуші жүйені бағалау ДДСҰ-ның Ғаламдық бенчмаркинг құралы (Global Benchmarking Tool) шеңберінде жүргізіледі. Ол жетілу деңгейінің төрт сатылы шкаласын қамтиды — бастапқы деңгейден озық деңгейге дейін. Үшінші деңгей халықаралық стандарттарға сәйкес негізгі реттеуші функцияларды толық орындау үшін жеткілікті мақсатты деңгей болып саналады.
Қазақстан Республикасының реттеуші жүйесі 8 негізгі индикатор бойынша бағаланды:
- Ұлттық реттеуші жүйе;
- Дәрілік заттарды тіркеу және өткізуге рұқсат беру;
- Фармакологиялық қадағалау;
- Нарықтық қадағалау және бақылау;
- Лицензиялау;
- Инспекция;
- Зертханалық зерттеулер жүргізу;
- Клиникалық зерттеулерді қадағалау.