Өңірде инвестициялық ахуалды одан әрі жақсарту мақсатында 2025-2027 жылдарға арналған инвестициялар тарту жөніндегі кешенді жоспар іске асырылуда. Құжат аясында жаңа өндіріс орындарын ашу, өңдеуші өнеркәсіпті дамыту, экспорт көлемін ұлғайту және заманауи технологияларды енгізу көзделген. Бұл жұмыстар өңір экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттырып қана қоймай, халықты жұмыспен қамтуға және тұрғындардың әл-ауқатын жақсартуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар 2025 жылы құрылған «Ақтөбе» арнайы экономикалық аймағы инвесторлар үшін қолайлы жағдай қалыптастырып, жаңа өндірістерді іске қосуға жол ашты. Салықтық және әкімшілік жеңілдіктердің арқасында өңірге тартылатын инвестиция көлемі артып, өнеркәсіп саласының дамуына жаңа мүмкіндіктер туындап отыр. Ашық ақпарат көздеріндегі деректерге сәйкес, былтырғы жылдың 10 айының қорытындысы бойынша өңірдің экономикалық өсімі 103,6%-ды құрап, өнеркәсіп өнімінің индексі 101,3%-ға жеткен. Инвестициялық тартымдылықты арттыру және шетелден қаржы көзін тарту бағытында өңір экономикасына 892 млрд теңге инвестиция құйылып, өсім 129%-ды құраған. Сарапшылардың пайымынша, бұл кәсіпорындардың тұрақты жұмыс істегенінің нәтижесінде өнім көлемінің артқанын көрсетеді.
Алайда экономикалық өсіммен қатар қоршаған ортаны қорғау мәселесі де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Өнеркәсіп көлемінің артуы табиғи ортаға түсетін жүктемені күшейтуі мүмкін болғандықтан, өңірде өндірістік даму мен экологиялық қауіпсіздіктің арасындағы тепе-теңдікті сақтау маңызды міндеттердің біріне айналып отыр. Мұнай және газ өндіру, тау-кен өндірісі, ферроқорытпа және металлургия, химия өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру секілді ірі индустриялық өнеркәсіптік негізгі салалардың болуы аймақтың экологиялық ахуалына аса көп көлемде зиянын тигізіп жатқаны жасырын емес. Мәселен, 2023 жылы атмосфераға шығарылған зиянды заттардың көлемі шамамен 160 мың тоннаны құраған. Дегенмен экологиялық қордаланған мәселелерді шешу мақсатында кәсіпорындарда заманауи сүзгі жүйелерін орнату, қалдықтарды қайта өңдеуді дамыту, ауа мен су сапасына тұрақты мониторинг жүргізу және жасыл технологияларды енгізу, көгалдандыру жұмыстарын күшейту жұмыстары қолға алынған.
Бұл тұрғыда Мемлекет басшысының бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасының маңызы зор. Бағдарлама қоршаған ортаның сапасын жақсартуға, елді мекендердің санитарлық жағдайын көтеруге және тұрғындардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған. Ақтөбе облысында да аталған бастама аясында көгалдандыру, абаттандыру, заңсыз қоқыс орындарын жою және қоршаған ортаны қорғауға бағытталған кешенді жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде.
Жақында облыс әкімі Асхат Шахаровтың төрағалығымен өткен аппарат мәжілісінде «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасының іске асырылуы, сондай-ақ облыс аудандары мен Ақтөбе қаласындағы санитарлық тазалық пен абаттандыру мәселелері қаралды. Жиында өңірдегі тазалық пен абаттандыру жұмыстарының сапасын арттыру, көгалдандыру қарқынын күшейту және елді мекендердің санитарлық жағдайын тұрақты бақылауда ұстау мәселелері кеңінен талқыланды. Облыс әкімі жауапты мекемелер мен аудан әкімдеріне бұл бағыттағы жұмыстарды жүйелі түрде жүргізуді тапсырды.
Облыстық Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының басшысы Исатай Еспағанбетовтің айтуынша, аймақта экологияны басқарудың неғұрлым технологиялық әрі жүйелі моделіне көшу жұмыстары жалғасуда. Ауаның сапасын бақылау мақсатында өңірде төрт автоматтандырылған бақылау стансасын орнату жоспарланған. Олар Алтын Орда және Есет батыр тұрғын алаптарында, сондай-ақ Шалқар ауданының Біршоғыр ауылында орналастырылады. Бұл стансалар атмосфералық ауаның жай-күйін нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Ақтөбе қаласының айналасында 15 гектар аумақты қамтитын жасыл белдеу, ал аудан орталықтарының маңында 10 гектардан жасыл аймақтар құрылады деп жоспарланған. Көгалдандыру жұмыстары 1 қарашаға дейін жалғасады. Облыс бойынша биыл көктемде жалпы саны 46,7 мың көшет отырғызылды.
Исатай Еспағанбетов республикалық «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы аясында құрылған @TazaQazBot Telegram-ботының жұмысына да тоқталды. Бұл сервис тұрғындарға заңсыз қоқыс үйінділері, абаттандыру мәселелері, аумақтардың ластануы және басқа да экологиялық проблемалар туралы жедел хабарлауға мүмкіндік береді.
«Таза Қазақстан» чат-боты арқылы өңір тұрғындарынан өтініштер тұрақты түрде келіп түседі. Барлық өтінім тұрақты бақылауда болады және әрбір өтініш бойынша тиісті шаралар қабылданады. Бұл құрал мәселелерге жедел әрекет етуге және халықпен тиімді кері байланыс орнатуға мүмкіндік береді», – дейді И. Еспағанбетов.
Ал Ақтөбе қаласының әкімі Азамат Бекет қалада көшелер мен қоғамдық кеңістіктерді кешенді тазалау жұмыстары тұрақты түрде жүргізілетінін айтты. Оның ішінде тротуарлар, аялдамалар, саябақтар мен гүлзарларды механикаландырылған тәсілмен тазалау, ірі көлемді және заңсыз төгілген қоқыстарды шығару жұмыстары бар. Қала әкімінің есебінше, бұл жұмыстарға 88 арнайы техника мен коммуналдық қызметтердің 345 қызметкері тартылған. Қаланың санитарлық жағдайын қамтамасыз ету 16 учаске бойынша мердігер ұйымдарға бекітілген. Сонымен қатар автомобиль жолдарын жазғы күтіп ұстау жұмыстары 711 көшеде және 54 тұрғын алапта жүргізілуде. Тазалық жұмыстарына 200-ден астам қызметкер мен 100-ден астам арнайы техника жұмылдырылған. Барлық техника GPS-трекерлермен жабдықталған, бұл орындалған жұмыстардың сапасы мен көлемін бақылауға мүмкіндік береді.
– Бұл GPS-бақылау жүйесі арнайы техниканың жұмысын нақты уақыт режимінде қадағалауға мүмкіндік беріп, атқарылатын жұмыстардың ашықтығы мен сапасын арттырады. Сондай-ақ жаңа келісімшарттар аясында қаланың санитарлық жағдайын қамтамасыз ету және жол желісіне қызмет көрсету жұмыстарын 2026 жылдың ортасына дейін жүзеге асыратын мердігер ұйымдар анықталды. Олардың міндетіне тазалау, суару, сыпыру, жол жабындарын тегістеу және жол жиектерін күтіп ұстау кіреді, – дейді қала әкімі.
Облыс әкімі Асхат Шахаров «Таза Қазақстан» экологиялық бағдарламасы аясында барлық мекеме мен кәсіпорын басшыларына санитарлық тазалық жұмыстарын күшейтуді, заңсыз қоқыс үйінділерін жоюды жеделдетуді, цифрлық мониторинг құралдарын дамытуды және экологиялық іс-шаралардың тиімділігін арттыруды әрі қарай да жалғастыруды тапсырды.
«Экологиялық жұмыстар бүгінде заманауи цифрлық шешімдер мен тұрақты бақылауға негізделуі қажет. Ауаны мониторингтеу жүйелерін енгізуді жеделдету, заңсыз қоқыс үйінділерін жою жұмыстарын күшейту және қатты тұрмыстық қалдықтарды шығарудың ашық есебін қамтамасыз ету керек. Елді мекендерді көгалдандыруға және жоспарланған барлық іс-шараның белгіленген мерзімде орындалуына ерекше назар аударылуы тиіс. Сондай-ақ тұрғындардың өтініштеріне жедел жауап беру үшін «Таза Қазақстан» чат-ботының мүмкіндіктерін белсенді пайдалану маңызды. Мемлекет, бизнес және халықтың ортақ жауапкершілігі арқылы ғана өмір сүруге қолайлы әрі таза ортаны қамтамасыз ете аламыз», – деп атап өтті өңір басшысы.
Қорыта айтқанда, экономикалық даму мен экологиялық жауапкершіліктің үйлесімді сабақтастығы Ақтөбенің тұрақты өсімін қамтамасыз етіп, өңірдің болашақтағы бәсекелестік артықшылығын нығайта түседі. Бұл бағытта жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында цифрлық мониторинг жүйелері мен көгалдандыру жобалары табиғатты қорғау ісін жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік беріп отыр.
Тілек ҚАБЫЛ