Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, халықтың жан басына шаққандағы орташа ақшалай табысы айына 252,6 мың теңгені құрады. Ал инфляция деңгейіне түзетілген нақты табыс өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 0,1%-ға өсті. Бұл инфляциялық қысымның сақталуына қарамастан, халықтың сатып алу қабілеті арта түскенін көрсетеді, – деп хабарлайды Aikyn.kz.
Министрлер кабинеті бұл үрдіс жалғасын табуы керек деп санайды. Сондықтан биыл 2026-2029 жылдарға арналған халықтың табысын арттыру жөніндегі кешенді жоспар бекітілді. Аталған жоспар осы саладағы мемлекеттік саясатқа деген көзқарасты түбегейлі өзгертеді. Егер бұған дейін табысты арттырудың негізгі құралдары бюджет саласы қызметкерлерінің зейнетақыларын, жәрдемақыларын және жалақыларын индекстеу болса, енді басты назар экономиканы дамыту есебінен еңбек табысын арттыруға аударылады.
Шын мәнінде, бұл табысты қайта бөлу саясатынан оны қалыптастыру саясатына көшу деген сөз. Халықтың әл-ауқатының негізгі өсуін жұмыспен қамтуды кеңейту, еңбек өнімділігін арттыру, кәсіпкерлікті дамыту, инвестициялар тарту және жаңа жоғары ақы төленетін жұмыс орындарын ашу арқылы қамтамасыз ету көзделеді. Бұл ретте әлеуметтік қолдау сақталады, бірақ ол өмір сүру деңгейін көтерудің жалғыз механизмі емес, жалпы жүйенің элементтерінің бірі ретінде қарастырылады.
Бұл тәсіл макроэкономикалық саясаттың міндеттерімен тығыз байланысты. Кешенді жоспарды жүзеге асыру Үкімет пен Ұлттық банктің инфляцияны төмендетуді және тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етуді көздейтін бірлескен бағдарламасымен үндестірілген. Логика қарапайым: жалақының өсуі инфляцияның баяулауымен қатар жүруі керек, осылайша кірістің өсуі тек ақшалай түрде ғана емес, сонымен бірге халықтың нақты сатып алу қабілетіне де әсер етеді.
Құжаттың негізгі бағыттарының бірі еңбек нарығы болып саналады. Министрлер кабинеті өнеркәсіпте, агроөнеркәсіптік кешенде, құрылыста, көлікте және қызмет көрсету саласында сапалы жұмыс орындарын ашуға басымдық береді. Сонымен қатар жаңа жұмыс орындарының негізгі көздерінің бірі және халық табысының өсуі ретінде қарастырылатын шағын және орта бизнесті дамыту шаралары қарастырылған.
Тағы бір бағыт – еңбек өнімділігін арттыру. Министрлер кабинетінің бағалауы бойынша, дәл осы фактор ортамерзімді перспективада жалақының өсуінің негізгі көзі болуы тиіс. Ол үшін кәсіпорындарды жаңғырту, кәсіптік білім беруді дамыту, заманауи технологияларды енгізу және экономика сұраныстарына сәйкес келетін кадрлар даярлау жөніндегі шаралар көзделеді.
Бірінші тоқсанның қорытындысы қазірдің өзінде еліміздің өңірлерінің басым бөлігінде оң серпіннің қалыптасқанын көрсетіп отыр. Табыстардың өсуінің ең жоғары қарқыны Алматы облысында – 19,1%, Қарағанды облысында – 16,4%, Шығыс Қазақстан облысында – 14,7%, Ақтөбе облысында – 14% тіркелді. Жан басына шаққандағы ең жоғары орташа табыс Алматы қаласында – 408,2 мың теңге, Ұлытау облысында – 353 мың теңге, Астана қаласында – 352,8 мың теңге және Атырау облысында 323,7 мың теңгені құрайды.
Қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетов Алматы, Астана және Ұлытау облысындағы жоғары көрсеткіштер Қазақстан экономикасының құрылымын көрсетеді деп есептейді.
«Алматы – тек Қазақстанның ғана емес, бүкіл Орталық Азияның қаржы, сауда және қызмет көрсету орталығы. Мұнда банктер, IT-компаниялар мен ірі кәсіпорындардың бас кеңселері шоғырланған. Мұндай салалар, әдетте, қосылған құны жоғары өнім қалыптастырып, жоғары жалақы төленетін жұмыс орындарын құрады. Астана – мемлекеттік сектордың, ұлттық компаниялар мен өзге де ірі ұйымдардың үлесі жоғары әкімшілік орталық. Ал Ұлытау облысында халық саны аз болғанымен, ірі өнеркәсіп кәсіпорындары шоғырланған», – деді сарапшы.
Кешенді жоспар өңірлер экономикасын жан-жақты дамытуға, инвестициялық белсенділікті кеңейтуге және жаңа өндірістерді іске қосуға бағытталған қосымша шараларды көздейді. Бұл аймақтар арасындағы алшақтықты біртіндеп азайтуға және әл-ауқаттың өсуін біркелкі етуге мүмкіндік береді деп болжануда.
Осылайша, халықтың табысының өсуі жалақыны немесе әлеуметтік төлемдерді көтеру жөніндегі жекелеген шешімдердің нәтижесі ретінде емес, ұзақмерзімді экономикалық стратегияның бөлігі ретінде қарастырылады. Кешенді жоспарды жүзеге асыру барысында Министрлер кабинеті тұрақты экономикалық өсім, еңбек өнімділігін арттыру және жоғары еңбек табысын табуға мүмкіндік беретін жаңа мүмкіндіктер қалыптастыру есебінен халықтың нақты табысын одан әрі ұлғайтуды көздеп отыр.
Сараптама, зерттеу мақала, күнделікті өзекті ақпаратты «Айқынның» TELEGRAM арнасынан табасыз.