Прокуратура органдары қызметінің басты назарында дәл осы жасампаз бағытты іске асыру мәселесі тұр. Заң үстемдігі – бұл әрбір азаматтың ертеңгі күнге сенімі, мемлекеттің мызғымас іргетасы. Тәртіп бар жерде ғана береке тұрақтайды, ал әділдік пен тәртіпті тең ұстай білу елдік сананың ең биік шыңы.
Елде ауқымды реформалар жүргізілді. Бұл өзгерістер тек мемлекет құрылымын ғана емес, қоғам қабаттарын да қамтыды. Жаңа Конституция адам құқықтарының кепілдіктерін едәуір күшейтіп, оларды қорғау тетіктерін кеңейтті. Бас прокурор Берік Асылов атап өткендей: «Прокуратура конституциялық реформалардың негізгі мақсаттарына қол жеткізуге өз үлесін қосуға тиіс. Біздің міндетіміз – Конституцияның әрбір нормасының азаматтардың өмірінде нақты жүзеге асуын қамтамасыз ету және заңның бүкіл қоғам үшін бұлжымас құндылық болып қалуына ықпал ету». Ата заңның әрбір әрпі тіршілік тынысына, әр азаматтың қорғанына айналғанда ғана әділеттілік салтанат құрмақ.
Тәртіптің тегеурінді нығаюына құқық қорғау органдары қызметін үйлестіру, құқықбұзушылықтардың алдын алу және цифрлық технологияларды енгізу ықпал етеді. Осы бірлескен, жүйелі жұмыс нәтижесінде Қазақстанда қылмыстық құқықбұзушылықтар деңгейі биыл 10%-ға төмендеді, алаяқтық қылмыстар саны 13%-ға азайыпты.
Прокуратура органдары құқық қорғау органдарымен және қаржы институттарымен өзара іс-қимыл жасай отырып, есірткі трафигінің интернет инфрақұрылымын жоюда белсенді қимылдады. Бұл – ұлт саулығы мен болашақ ұрпақтың тағдыры үшін жүріп жатқан ымырасыз майдан. Қабылдаған шаралар нәтижесінде 2025 жылдан бері 530 мың «дропперлік» шот бұғатталып, 2,6 млрд теңге көлеміндегі есірткіден түскен заңсыз кірістерге тосқауыл қойылды, сондай-ақ осы бағыттағы 10 мың сайттың қызметі тоқтатылды.
Азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғау қоғам өмірінің барлық негізгі әрі сезімтал саласын қамтиды. Мемлекеттің ең басты байлығы – адам және оның лайықты өмір сүру құқығы. Прокурорлық қадағалау актілері бойынша 2,1 млрд теңге жалақы берешегі өтеліп, 168 мың жұмыскердің құқықтары қалпына келтірілді. Сонымен қатар мыңнан астам мүгедектігі бар адамның оңалту құралдарын алу, әлеуметтік инфрақұрылым нысандарына қол жеткізу құқықтары қорғалды.
Кәмелетке толмағандардың білім алу, тұрғын үймен қамтылу және медициналық көмек құқықтарының сақталуы прокурорлардың тұрақты бақылауында. Мәселен, 10 мыңнан астам жасөспірімнің жоспарлы ауруханаға жатқызылу, тегін тамақтану құқықтары орындалды. Сондай-ақ 2 мыңнан астам жетім бала баспанамен қамтамасыз етіліп, тұрғын үй кезегіндегі құқықтары қалпына келтірілді. Осы салада мемлекеттік органдар мен ұйымдардың 2,9 мың лауазымды тұлғасы әртүрлі жазаға тартылды. Бұл – жауапты қызметшілердің өз міндетіне немқұрайды қарауына жол берілмейтінін айқын ескерту.
Қазына қаржысының әрбір тиыны ел іргесін бекітіп, халық игілігіне жұмсалуға тиіс. Прокурорлар қабылдаған шаралардың нәтижесінде мүлік, салықтар, экологияға келтірілген залал және басқа төлемдер түрінде мемлекет пайдасына 147 млрд теңге өндірілді. Мемлекет қазынасы – халықтың ортақ несібесі, ал оның тазалығы мен бүтіндігін сақтау мемлекеттік мүдденің алтын діңгегі болып қала бермек.
Президенттің мемлекеттік басқару тиімділігін арттыру жөніндегі тапсырмасын орындау шеңберінде прокурорлар 342 млрд теңге мемлекеттік қаражаттың талан-тараж болуына жол бермеді. Қаржылық тәртіпсіздіктің алдын алу қылмысты індетке айналмай тұрып емдеумен тең. Қорыта айтқанда, заң мен тәртіпті орнықтыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасын таппақ. Кінәлінің лайықты жазалануы, залалдың толымды өтелуі – заң алдында бәрінің тең екенін көрсететін әділ қоғамның басты өлшемі.
Айхан Шәріп