Қазақстанда баспана алуды жоспарлағандардың көбі «Отбасы банкіндегі» төмен пайызды ипотекаға қызығады. Банкте тұрғын үй заемының мөлшерлемесі жылдық 3,5%-дан 5%-ға дейін жетеді. Алайда мұндай пайызбен несие алу үшін тек бастапқы жарнаны жинау жеткіліксіз. Негізгі мәселе – ақшаны қалай және қанша уақыт жинағаныңызда.
Басты құпия – депозитті ертерек ашу
Ең тиімді тұрғын үй заемын алу үшін депозиттің ашылғанына кемінде үш жыл болуы, баспана құнының 50%-ы жиналуы және бағалау көрсеткіші кемінде 16-ға жетуі керек. Мысалы, 30 млн теңгелік пәтер алғыңыз келсе, 15 млн теңге жинау қажет. Осы талаптар орындалғанда қалған соманы банк жылдық 3,5-5% мөлшерлемемен бере алады.
Сондықтан бүгін баспана алуға мүмкіндігі жоқ адамның өзі депозитті ертерек ашқаны тиімді. Өйткені үш жылдық мерзім ақша толық жиналған күннен емес, депозиттің жұмыс істеген уақытымен байланысты.
Ақшаны соңғы сәтте салу тиімсіз
«Отбасы банк» жүйесіндегі тағы бір маңызды көрсеткіш – бағалау көрсеткіші. Ол салымшының ақшаны қаншалықты тұрақты және ұзақ жинағанына байланысты қалыптасады. Банк мәліметінше, депозитті мерзімінен бұрын толықтыру, жинақтаудың бастапқы кезеңінде көбірек ақша салу және ұзақ уақыт жинау бағалау көрсеткішін арттырады. Керісінше, жарналарды кешіктіру оның өсуін баяулатады.
Демек, үш жыл бойы депозитте аз ғана ақша ұстап, соңында бірден 50%-ын салу мен сол соманы бірнеше жыл бойы біртіндеп жинаудың нәтижесі бірдей болмауы мүмкін. Төмен пайызға жетуде ақшаның депозитте қанша уақыт жатқаны маңызды.
50% ақшаңыз болса, үш жыл күтпей де үй алуға болады
Баспана құнының жартысын жинаған, бірақ үш жыл күткісі келмейтін адамдар үшін аралық заем қарастырылған. Мысалы, қайталама нарықтан баспана алу кезінде 50% жинақ пен қажетті бағалау көрсеткіші болған жағдайда аралық заем рәсімдеуге болады. Оның бастапқы мөлшерлемесі тұрғын үй заемына қарағанда жоғары болады. Кейін 50% жинақ, кемінде үш жылдық мерзім және бағалау көрсеткіші 16-ға жеткен кезде төмен мөлшерлемелі тұрғын үй заемына көшуге болады.
20%-бен де мүмкіндік бар
Кейбір бағдарламаларда бастапқы жарна 20%-дан басталады. Мәселен, «Өз үйім» бағдарламасында алдын ала заем бойынша бастапқы жарна 20-50% аралығында. Бірақ мұндай жағдайда бастапқы мөлшерлеме классикалық 3,5-5 пайыздық тұрғын үй заемынан жоғары.
Сондықтан «Отбасы банкінен ипотека алудың құпиясы» – ипотека қажет болған кезде депозит ашуда емес. Депозитті бірнеше жыл бұрын ашып, оған ақшаны мүмкіндігінше ертерек және тұрақты салып отырған тиімді. Жинақ көлемі, оның депозитте жатқан мерзімі және бағалау көрсеткіші неғұрлым жоғары болса, төмен пайызды тұрғын үй заемына қол жеткізу мүмкіндігі соғұрлым артады.
Ақпарат 2026 жылғы тамыздағы «Отбасы банкінің» ресми талаптары негізінде берілді.