Қазақстанда халықтың ақшалай шығындарының 50,5 пайызы азық-түлік тауарларына тиесілі, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.
Демек, тұрғындардың жұмсаған әрбір 100 теңгесінің шамамен 50 теңгесі азық-түлік сатып алуға кеткен.
Бұл көрсеткіш халықтың тұтыну құрылымын бағалауда маңызды орын алады. Өйткені азық-түлік – күнделікті қажеттілік. Оның бағасы қымбаттаған кезде отбасылар басқа шығындарын қысқартуға мәжбүр болуы мүмкін.
Мәселен, отбасы ай сайын 400 мың теңге жұмсайды делік. Егер оның шығындарының құрылымы елдегі орташа көрсеткішке сәйкес келсе, шамамен 202 мың теңгесі азық-түлікке кетеді. Қалған 198 мың теңге киім-кешек, тұрғын үй, коммуналдық қызметтер, көлік және басқа да қажеттіліктерге жұмсалады.
Бұл – ресми үлеске сүйеніп жасалған шартты есеп. Әр отбасының нақты шығыны табысына, құрамына және тұратын өңіріне байланысты өзгереді.
Азық-түлікке жұмсалатын шығын үлесінің жоғары болуы тұрмыстық бюджетке түсетін салмақты көрсететін маңызды белгілердің бірі саналады. Әдетте табысы төмен отбасылар күнделікті қажеттіліктерге ақшасының көбірек бөлігін жұмсайды. Ал табысы жоғары азаматтардың білімге, демалысқа, жинаққа және басқа мақсаттарға қаражат бөлу мүмкіндігі молырақ болады.
Ұлттық статистика бюросының дерегінше, 2026 жылдың екінші тоқсанында халықтың жан басына шаққандағы орташа ақшалай табысы 263 691 теңгені құрады. Бір жыл ішінде бұл көрсеткіш 11,2 пайызға өскен. Бірақ инфляцияны ескергендегі нақты өсім 0,7 пайыз ғана болды.
Осы екі көрсеткішті бірге қарастырғанда халықтың күнделікті шығындары мен табысы арасындағы байланысты байқауға болады. Ақшалай табыс өскенімен, бағаның қымбаттауы оның сатып алу мүмкіндігін шектеп отыр.
Дегенмен азық-түлік шығындарының 50,5 пайыздық үлесі барлық отбасының табысының дәл жартысын тамаққа жұмсайтынын білдірмейді. Бұл – халықтың ақшалай шығындарының құрылымына қатысты орташа статистикалық көрсеткіш.