Биылғы Жолдаудың тарихи маңызы ерекше, өйткені бұл – еліміздің жаңа конституциялық жағдайындағы Қазақстан халқына арналған алғашқы Жолдау.
Осы кезеңде аталған Жолдау биылғы жылы орын алған, елдің одан әрі даму бағытын айқындаған аса маңызды әрі шын мәнінде тағдыршешті саяси оқиғалар тізбегін түйіндеді деуге болады.
Мемлекет басшысы өз Жолдауында Қазақстан дамуының жаңа кезеңіне арналған бағдарламалық пайымын, стратегиялық басымдықтары мен ұзақмерзімді бағдарларын ұсынды.
Бүгіннің өзінде Жолдаудың ел азаматтары тарапынан зор қызығушылықпен қабылданғанын көріп отырмыз. Бұл да кездейсоқ емес.
Мұндай үрдіс жыл өткен сайын күшейіп келетінін айта кеткен жөн.
Халық шынымен де осы маңызды саяси оқиғаны асыға күтетін, оның мән-маңызын түсінетін және өз өміріндегі үміт-тілектерін онымен байланыстыратын болды.
Ал бұл – қоғамдық сананың қаншалықты өзгергенінің басты көрсеткіші әрі Президент жүзеге асырып жатқан ауқымды реформалардың тікелей нәтижесі.
Сонымен қатар халықтың Жолдауға деген қызығушылығы заңды құбылыс. Өйткені Мемлекет басшысының әр үндеуінің артында азаматтарға, олардың әл-ауқаты мен болашағына деген қамқорлық тұр.
Бүгінде адамдар бұл қамқорлықты нақты шешімдерден көріп қана қоймай, мемлекеттік саясаттың өзегінде адам тұрғанын да сезінеді. Бұл – аса маңызды мәселе.
Оның үстіне, аталған қағидат еліміздің жаңа Конституциясында да бекітілді. Басқаша айтқанда, бұл енді жай ғана маңызды саяси бағдар емес, еліміздің алдағы даму үдерісі негізделетін іргелі қағидатқа айналды.
Сонымен бірге Жолдауға деген қызығушылық Қазақстан шекарасынан да әлдеқайда асып түседі.
Бүгінде елімізде болып жатқан өзгерістер оның ішкі дамуына ғана емес, экономикалық перспективаларына, Орталық Азиядағы рөліне және халықаралық аренадағы ұстанымына да ықпал етуде.
Сондықтан Мемлекет басшысының Жолдауларын шетелдік сарапшылар мен аналитиктер де барған сайын мұқият зерделей бастады.
Олар Жолдаулардан Қазақстанның қай бағытты таңдап отырғанын, ұзақмерзімді мақсаттарын, сондай-ақ ең бастысы, еліміздің әлемдік қоғамдастықта қандай орын алуды көздейтінін түсінуге мүмкіндік көреді.
Ал биылғы Жолдаудың логикасын және онда белгіленген бағдарлардың маңызын тереңірек түсіну үшін өткен жылдарға көз жүгірткен жөн.
Жолдауларды уақыт ағымындағы сабақтастық тұрғысынан қарастыратын болсақ, еліміздің алдында тұрған жалпыұлттық мақсаттардың бірізділігін айқын байқауға болады.
2022 жылы басты назар саяси жаңғыру мен конституциялық реформаға аударылса, 2023 жылы жаңа экономикалық бағытқа көшу мәселесі күн тәртібіне шықты. Ал 2024 жылы заңдылық пен тәртіпті нығайту, экономикалық өсімді қамтамасыз ету және азаматтардың әл-ауқатын арттыру мәселелері басымдыққа ие болды.
Өткен жылы еліміз технологиялық дамудың жаңа кезеңіне қадам басып, цифрлық трансформация мен жасанды интеллектіні дамытуға басымдық берді.
Алғаш қарағанда, бұл тақырыптар бір-бірінен өзгеше көрінуі мүмкін. Алайда өткен жылдарға көз жүгіртіп, тұтас қарастыратын болсақ, әрбір Жолдаудың алдыңғысының заңды жалғасы екенін, ал онда қойылған міндеттердің елді жүйелі түрде жаңғыртудың біртұтас көрінісін қалыптастыратынын аңғарамыз.
Ең маңыздысы – осы сабақтастықтың нақты нәтижелер арқылы расталып отырғаны.
Жолдауларда белгіленген міндеттер біртіндеп практикалық шешімдерге ұласып, жаңа заңдар мен кодекстерден, мемлекеттік бағдарламалардан, инфрақұрылымдық және инвестициялық жобалардан көрініс табуда.
Экономика саласындағы нәтижелер де ауыз толтырып айтарлық.
Соңғы жеті жылда Қазақстанда жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) шамамен 53 пайызға өсіп, 2025 жылдың қорытындысы бойынша 15 мың доллардан асты.
Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында атап өткендей, Халықаралық валюта қорының болжамына сәйкес, биыл еліміздің ЖІӨ көлемі 400 миллиард долларға жуықтап, жан басына шаққандағы ЖІӨ 19 мың доллардан асады.
Бұл көрсеткіштерді бұған дейін жарияланған болжамдармен салыстырсақ, олардың мәні тіпті айқындала түседі.
2024 жылғы қаңтарда Президент Egemen Qazaqstan газетіне берген дәстүрлі сұхбатында
2028 жылға қарай Қазақстанда жан басына шаққандағы ЖІӨ 16,8 мың долларға жетеді деген болжамды келтірген болатын.
Яғни, бұған дейін 2028 жылға қарай қол жеткізу жоспарланған көрсеткішке енді 2026 жылдың өзінде-ақ жету болжанып отыр.
Бұл Қазақстанның белгіленген экономикалық межелерге жүйелі түрде жақындап қана қоймай, болжамды бағалаулар бойынша, бұрын межеленген мерзімдерден де озып келе жатқанын көрсетеді.
Алайда Мемлекет басшысы бірнеше рет атап өткендей, экономикалық өсім өздігінен түпкі мақсат болып саналмайды. Ең бастысы – оның нәтижелері азаматтардың әл-ауқаты мен өмір сүру сапасын арттыруға ықпал етуі керек.
Бұл бағытта да айтарлықтай нәтижелер бар. Соңғы жеті жылда әлеуметтік салаға 88 триллион теңге бағытталды. Бұл – білім беру, денсаулық сақтау және азаматтарды әлеуметтік қолдау салаларына салынған қаражат. Осы кезеңде елімізде 1300-ден астам жаңа мектеп, 1483 балабақша және 1259 медициналық мекеме ашылды.
118 миллион шаршы метр тұрғын үй пайдалануға беріліп, 36 мың шақырымнан астам автомобиль жолы салынып, жөндеуден өтті.
Бұл сандар атқарылған жұмыстың ауқымын ғана емес, адамдардың күнделікті өміріндегі нақты өзгерістерді де көрсетеді.
Биылғы Жолдау да бұрын белгіленген стратегиялық бағыттың сабақтастығын сақтайды. Алайда оның мәні кезекті бағдарламалық құжаттың аясынан әлдеқайда кең.
Негізінде, бұл – жаңа тарихи кезеңнің саяси формуласы.
Жолдаудың негізгі өзегінде басты қағидат айқын көрініс табады – мемлекет ондаған жылдарға бағдарланып, 50-100 жыл алға көз жүгірте отырып ойлауы тиіс.
Президент ұстанымының айрықша көрегендігі де осында – бүгінгі міндеттердің аясымен шектелмей, одан әріге көз жүгірту, бір сәттік нәтижелер мен қысқа мерзімді саяси ұпайларды емес, Қазақстанның ондаған жылдан кейін қандай елге айналатынын ойлау.
Сондықтан Жолдауда ұзақмерзімді перспективаға бағытталған жобаларға басымдық берілген. Соның айқын мысалы – Мемлекет басшысының 2027 жылды Жалпыхалықтық ауқымды құрылыс жылы деп жариялау жөніндегі бастамасы.
Әңгіме жолдарды жаңғырту, заманауи ауруханалар мен перинаталдық орталықтар, мектептер, әуежайлар, спорт және мәдениет нысандары мен тұрғын үй құрылысын жүргізу туралы болып отыр.
Сонымен қатар, бұл жобалар мультипликативті әсер береді. Олар жаңа жұмыс орындарын ашып, бизнестің жандануына ықпал етеді, сабақтас салалардың дамуына серпін беріп, ірі қалалармен қатар өңірлердің де өсіп-өркендеуіне негіз болатын өсу орталықтарына айналады.
Бұл жай ғана инфрақұрылымдық жобалар емес, еліміздің болашағына және келер ұрпақтың мүмкіндіктеріне салынған инвестиция.
Осы тұрғыдан алғанда, еліміздің көлік-логистикалық әлеуетін дамыту мәселесін де қарастырған жөн. Әлемдік тәжірибе бұл саладағы шешімдер мемлекеттің экономикалық перспективаларын ұзақ жылдарға айқындай алатынын көрсетеді.
Еуразияның негізгі көлік бағыттары тоғысқан тұсында орналасқан Қазақстан үшін бұл бағыттың маңызы айрықша. Көлік дәліздері мен логистикалық орталықтарды дамыту сауда байланыстарын кеңейтуге, инвестициялар тартуға және жаңа жұмыс орындарын ашуға ғана емес, еліміздің әлемдік экономикадағы позициясын нығайтуға да мүмкіндік береді.
Мұндай шешімдерден Мемлекет басшысының ел болашағы алдындағы тарихи жауапкершілікті терең сезінетінін айқын аңғаруға болады.
Ең басты мақсат – келер ұрпаққа қуатты, өркендеген, энергетикалық тұрғыдан тәуелсіз, рухы мықты халқы бар мемлекет қалдыру.
Осы мақсаттың мәнін еліміздің жастары да түсініп, қолдайтыны ерекше қуантады. Олар Президент қабылдап жатқан шешімдерден өз болашағына деген қамқорлықты, өз күшіне деген сенімді және туған елінде өзін-өзі жүзеге асыруға берілген мүмкіндікті көреді.
Сондықтан да әлеуметтанулық зерттеулердің деректеріне сәйкес, жастардың Мемлекет басшысына деген сенім деңгейі тұрақты түрде 90,1 пайызды құрайды.
Сонымен қатар ел болашағына деген қамқорлық оның бүгінгі дамуына үлес қосып жүрген адамдарға көңіл бөлумен де тығыз байланысты. Жолдауда мұғалімдер мен медицина қызметкерлерін қолдауға ерекше орын берілді. Өйткені олардың еңбегі азаматтардың өмір сүру сапасы мен қоғамның әл-ауқатына тікелей әсер етеді.
Нақты шаралармен қатар, Президент Қазақстан дамуының басым бағыттарына қатысты ұзақ мерзімді пайым қалыптастыру міндетін де қойды.
Әңгіме еліміздің алдағы кезеңге арналған даму бағдарларын айқындауға және бүгінгі қабылданып жатқан шешімдерді келесі онжылдықтардың мақсаттарымен сабақтастыруға мүмкіндік беретін құжат туралы болып отыр.
Сонымен қатар, алға қойылған міндеттердің тарихи ауқымы еліміздің болашағы үшін ортақ жауапкершілікті де талап ететінін түсінуіміз қажет.
Мемлекет басшысы атап өткендей, ұлт бірлігі – еліміздің стратегиялық мақсат-мұраттарының табысты жүзеге асуының кепілі.
Осы тұрғыдан алғанда, жаңа Конституция аясында қалыптасқан және Әділетті, Қуатты, Таза, Прогрессивті әрі Өркендеген мемлекет құру жолында Президентке қосымша тірек болуға арналған институт – Халық Кеңесінің рөлі арта түседі.
Сондықтан Халық Кеңесінің мүшелері де өз тарапынан азаматтар мен өңірлердің бастамаларын біріктіруге, сындарлы ұсыныстарды қолдауға және бүкіл ел үшін маңызды мәселелердің шешілуіне ықпал етуге бар күш-жігерін жұмсайды.