Қазақстандықтардың несие бойынша жалпы берешегі 28,6 триллион теңгеге жетті, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.
Бұл – ел экономикасына берілген барлық кредиттің жартысынан астамы.
Ұлттық банктің 13 қарашада жариялаған мәліметіне сәйкес, 2026 жылғы 1 қазанда экономикаға берілген кредиттердің жалпы көлемі 54,5 триллион теңгені құраған. Оның 28,6 триллион теңгесі немесе 52,5 пайызы халықтың қарызына тиесілі. Ал бизнеске берілген кредиттердің көлемі 25,8 триллион теңге болған.
Осылайша, халықтың несие берешегі бизнеске берілген кредит көлемінен шамамен 2,8 триллион теңгеге асып түскен. Бір жыл ішінде экономикаға берілген кредиттердің жалпы көлемі 12 пайызға ұлғайған.
Тұтынушылық несие 17,7 триллион теңгеге жетті
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің дерегінше, қыркүйек айының соңында банктердің халыққа берген кредиттері 26,7 триллион теңгені құрады. Оның 17,7 триллион теңгесі тұтынушылық қарыздарға, ал 7,9 триллион теңгесі ипотекаға тиесілі.
Жыл басынан бері банктердің халыққа берген кредиттерінің көлемі 7,6 пайызға өскен. Тұтынушылық қарыздар 6,5 пайызға, ипотекалық кредиттер 12,9 пайызға ұлғайған.
Жаңа несие беру қарқыны бәсеңдегенімен, халықтың жалпы берешегі өсіп жатыр. Мәселен, биыл қыркүйекте банктер жеке тұлғаларға 1,6 триллион теңге жаңа қарыз берген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8,8 пайызға аз.
Агенттік мұны негізінен кепілсіз тұтынушылық кредиттердің азаюымен байланыстырады.
1,8 триллион теңгенің несиесі уақытында төленбеген
Несие нарығындағы тағы бір мәселе – мерзімі өткен қарыздар. Агенттіктің мәліметінше, 2026 жылғы 1 қазанда банктердегі төлем мерзімі 90 күннен астам кешіктірілген кредиттердің жалпы көлемі 1,8 триллион теңгеге жеткен. Бұл банк секторының несие портфелінің 3,9 пайызын құрайды.
Аталған сомаға жеке тұлғалармен қатар кәсіпорындардың да мерзімі өткен қарыздары кіреді. Сондықтан 1,8 триллион теңгені тек халықтың берешегі деп қарастыруға болмайды.
Дегенмен мерзімі 90 күннен астам кешіктірілген кредиттердің үлесі бір ай бұрынғы деңгейден 0,1 пайыздық тармаққа төмендеген.
3 миллион теңге несие алсаңыз, қанша қайтарасыз
Қыркүйек айында халыққа теңгемен берілген кредиттердің орташа мөлшерлемесі 20,6 пайыз болған. Ал ипотекалық қарыздар бойынша орташа мөлшерлеме 11 пайызды құраған.
Мысалы, 20,6 пайыздық жылдық мөлшерлемемен бес жылға 3 миллион теңге несие алған адам аннуитеттік төлем кестесі бойынша ай сайын шамамен 80 мың теңге төлейді. Бес жылда банкке қайтаратын жалпы сома 4,8 миллион теңгеге жуықтайды. Оның шамамен 1,8 миллион теңгесі – пайыздық төлем.
Бұл – есептік мысал. Нақты төлем мөлшері банктің шарттарына, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесіне және қосымша шығындарға байланысты өзгереді.
Осылайша, жаңа несие беру қарқыны бәсеңдегенімен, қазақстандықтардың қаржы ұйымдары алдындағы жалпы берешегі жоғары деңгейде қалып отыр. Ұлттық банктің дерегі халыққа берілген кредиттердің экономикадағы барлық қарыздың жартысынан астамын құрайтынын көрсетті.