Жас ұрпақ қазақ тілін таңдады

Газет мақаласы Айқын" газеті №95

Мемлекет ҰБТ өткізуге 100% дайын болуға тиіс. Үкімет отырысында Премьер Асқар Мамин Білім және ғылым министрлігінің жаңа басшылығы алдына осындай міндет қойды. Жиында Үкімет мүшелері Ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындық барысын пысықтады.

Жас ұрпақ  қазақ тілін таңдады

Биыл Қазақстанда ЖОО-лар­ға түсуге ниет етуші азаматтар с­аны 117 мыңнан асып отыр. Бі­лім гран­­тын иеленіп, мемлекет есе­­бі­нен тегін білім алуға үміт­тенушілер үшін биыл тестілеу 20 маусымда бас­талады. Осы орайда Үкімет бас­шысы өңір әкім­деріне жас­тар­дың ҰБТ-ға қа­тысуын ұйым­дас­тыру мәселесін бақы­лауға алу­ды тапсырды.

– ҰБТ өткізуге дайындық 100% қамтамасыз етілуге тиіс. Бі­­лім және ғылым министрлігінің мін­­деті – тестілеу өткізу пунк­те­рі­нің барлығының жұмысын нақ­ты үй­лестіру болады, – деді А.Ма­мин.

Ол мемлекеттік органдарға ҰБТ қатысушыларының қауіп­сіз­дігін қамтамасыз ету үшін қа­жетті бар­лық шараларды қа­был­дауды жүктеді.

Қазақстанда емтихандар ор­ны­на келген Ұлттық бірыңғай тес­­тілеу 2019 жылы осымен 16-шы рет өткізілмек. 2004 жылдан бе­рі тес­тілеуге 1 миллион 775 мың адам қатысыпты.

Айта кету керек, Білім және ғы­лым министрі өзгергенімен, биыл да ҰБТ форматы өзгермейді.

– ҰБТ биылғы 20-30 маусым ара­­лығында 169 пунктте өткі­зіле­ді. Оған жалпы саны 117 242 та­лапкер қатысады. Соның ішінде биыл­ғы мек­теп бітірушілер­дің саны 96 380. Бұл жалпы сан­ның 71,6 пайы­зы. Қалған 20 862 адам – ал­дыңғы жылдардағы мек­тептер мен колледждердің тү­лек­тері, – деді бі­лім және ғы­лым министрі Асхат Ай­мағам­бетов.

Ол ҰБТ өткізу техноло­гия­сы­ның бұзылмай, сақталуын қа­да­ғалау үшін өңірлерге елордадан ми­нистрлік өкілдері аттанғанын ха­барлады. Тестілеу материал­дары Қазақстанда «құпияға» жат­қы­зыл­ған. Тиісінше, өңірлерге олар құ­пиялылығын сақтай оты­рып, құзырлы органдардың қа­даға­лауымен жеткізіліпті.

– Барлық аудиториялар ұялы бай­ланысты өшіретін құрыл­ғы­лармен және бейнекамералармен 100% жабдықталды. ҰБТ өткізіле­тін пункттерде бейнетрансляция жа­­сайтын мониторлар орна­тыл­ды. Жыл­дам ақпарат алмасу үшін Бі­лім министрлігі мен Ұлттық тес­тілеу орталығының call-орта­лық­­тары жұмыс істейді, – деді БҒМ басшысы.

Сонымен қатар ол тестілеуді же­тілдіруге бағытталған бірқатар шаралар қабылданғанын айтты. Біріншіден, биылдан бастап, мемгрантқа емес, ақылы негізде оқу­ға түскісі келетіндер тиісті балл жиғанша, ҰБТ-ны жылына бір емес, 4 рет тапсыра алады. Бұл мек­теп оқушыларына түсетін пси­­хологиялық қысым мен жүк­темені тө­мендетіп, әр маусы­м­да өте­тін ҰБТ-ға әзірленулеріне мүм­кіндік берді.

Екіншіден, өз бейіні бойынша ақылы оқуға түсетін колледж тү­лек­­тері енді ҰБТ тапсырудан бо­са­тылады.

Үшіншіден, халықаралық сер­тификаттары бар және шет ті­лін жақсы білетіні расталған түлектер бұдан былай «Шет тілі» пәні бойын­ша тестілеу тапсыр­майды. Оларға автоматты түрде ең жоғары балл – 40 балл беріледі.

Төртіншіден, әрбір түлекке ҰБТ сертификатымен қатар, ақ­параттық парақ беріледі. Онда бі­­лім беру бағдарламалары тобы­ның тізімі, биыл бөлінген грант­тар саны, өткен жылғы конкурс нә­­ти­желері көрсетіледі. Бұл тү­лекке бо­лашақ мамандығын са­налы түр­де таңдауына мүмкіндік бере-ді.

Бесіншіден, биыл білім беру грант­тары «білім беру бағдар­ла­ма­ларының топтары» бойынша беріледі. ЖОО-ға алынған кезде оқуға түсуші ары қарай оқуы үшін нақты білім беру бағдарламасын таңдайды. Мәселен, «Ме­недж­мент және басқару» деген білім беру бағ­дарламасы тобы бар. Ол бойын­ша жоғары балл жиған та­лапкер ары қарай оның ішіне кіре­тін «Экономика», «Әлемдік эко­­номика», «Менеджмент», «Мем­­лекеттік және жергілікті бас­­қару», «Спорт менеджменті» се­­кілді мамандықтардың бірін таң­­дай алады.

– Жалпы, ҰБТ өткізуге бар­лық дайындық жұмыстары аяқ­талды. Министрлік жергілікті ат­қарушы органдармен және құ­қық қорғау органдарымен бір­лесіп, тестілеуді лайықты дең­гейде өткізуді қамта­ма­сыз етеді, – деп сөз берді ми­нистр А.Аймағамбетов.

Үкімет отырысынан кейін жур­­налистер алдына шыққан Асхат Аймағамбетов биыл Ұлт­тық бірыңғай тестілеуде берілетін тест тапсырмалары базасы 30%-ға жаңартылғанын жеткізді. Жаңа сұрақтар баладан дұрыс жауапты жай жаттап алуды емес, ойлануды талап етеді. Әрине, бұл алдыңғы министр жасап кеткен жұмыс.

– Сұрақтар функционалдық сауат­тылыққа, логикалық ойлау деңгейін анықтауға, базалық құ­зыреттіліктер мен түсінікке бағ­дар­ланған. Министрлік сұрақ­тар­дың мазмұнын жаңартуды дұ­рыс деп тапты. Сұрақтар қан­дай да бір жаттанды ақпаратты қай­талауға, жаттанды белгілі бір фактілерді еске түсіруге бағыт­талмауы тиіс. Осы тест арқылы баланың сауат­ты­лығын, қай салаға бағдарлан­ғанын, мектепте алған білімін қан­шалықты пай­далана алатынын тү­сіну керек бол­ды. Сондықтан тест сұрақ­тарының базасы, басты бағдары жә­не мазмұны өзгертіл-ді, – деді ол.

БҒМ басшысы ҰБТ сұрақ­тарын құрастыру үшін «тәжіри­белі әрі алдыңғы қатардағы пе­дагогтар тартылғанына» сен­дір­ді. Әзірле­у­шілер мен сарапшылар облыстық, қалалық білім беру басқармалары, тілдерді дамыту бас­қармалары, тіл­дерге оқыту­дың өңірлік орта­лық­тары, білік­тілікті арттыру инс­­титуттары, оқу-әдістемелі бір­­­лестіктер, кол­ледждер, ЖОО-лар ұсынған білім беру ұйым­да­рының қызмет­керлері, мұғалімдер мен оқыту­шы­лар арасынан ірік­теп алынып­ты. Бірақ сонда да қате сұрақ-жауаптар кездесуі ғажап емес.

– Ондай жағдайлар бар. Тіпті ғы­лымда белгілі бір күндер, оқи­ға­лар бойынша әртүрлі мәлі­мет­тер кел­тіріледі. Сондық­тан кейде тү­лек­тер апелляцияға келіп, тиісті де­рек көзін көрсетіп, дә­лел­деп жа­тады. Дегенмен кейінгі кездері ко­миссия қарап, растаған сұ­рақ­тар саны бірнеше есе тө­мендегенін атап өткім келеді, – деді А. Ай­ма­ғам­бетов.

Осы орайда Білім және ғылым министрі тестілерде мағынасы тү­сініксіз сұрақтар болса, немесе түлектердің пікірінше жауаптар қате болса, онда апелляция рә­сіміне жү­гіну қажетін ес­керт­­ті. Апелля­циялық комиссии әрбір ҰБТ өтетін пунктте жұмыс жа­са­мақ. Оның шешіміне қанағат­тан­бағандар Республикалық апел­ляция­лық комиссияға дейін бара алады.

Тағы бір қызықты дерек: 2019 жы­лы ҰБТ-ға қатысуға өтініш біл­дірген мектеп түлектерінің ішін­де 73 389 бала тестілеуді қа­зақ ті­лінде, тек 22 823-і ғана орыс ті­лінде тапсыратын болады. Бас­қаша айтқанда, мемлекеттік тілі­міздің үлесі 75 пайызға жетсе, ал орыс тілі 25 пайыздай болды. Яғни, өскелең ұрпақтың басым көп­­шілігі қазақ тілін таңдап отыр.

ҰБТ 5 пән: білім беру бағ­дарламаларының таңдалған тобы­на сәйкес 3 міндетті және 2 бейінді пән бойынша жүргізіледі. Барлы­ғы 120 тест тапсырмасы бо­лады. Бабы мен бағы қатар шап­қан та­лапкер ең жоғары 140 бал­ды жи­мақ.