Денсаулық және қауіпсіздік

Газет мақаласы "Айқын" газеті №103

Елбасының көреген саясатын тағы бір қырынан айқындаған жоба – Ұлт жоспары, яғни бес институттық реформасын жүзеге асыруға бағытталған «100 нақты қадам» екені анық. Ұлт жоспарында денсаулық сақтау саласы да кеңінен айтылған. Медициналық қызмет сапасы – барлық мемлекет үшін, оның ішінде дамыған мемлекеттер үшін де өте маңызды мәселе. Бұл ретте барлық азаматтарды  сапалы медициналық қызметпен қамтамасыз етудің де алар орны ерекше.

Денсаулық және қауіпсіздік

Бүгінде тегін медициналық кө­мек пакетіне барлық қызмет енген. Өкінішке қарай, ол тек қағаз жү­зін­де ғана. Ал мемлекет бөлетін қар­жы халықтың сұраны­сын то­лық қанағаттандыру­ға жетпейді. Оның үстіне, медқызмет құны үне­мі қымбаттап отырады, ал он­сыз да арзан тұрмайтын қондыр­ғы­лар қосымша қызмет көрсетіп, жиі-жиі жөндеуді талап етеді.

«Бөлініп отырған қаржы меди­ци­налық қызметтерге сұранысты толық жабуға жетпейді. Салдары­нан халық денсаулығына жұмсала­тын шығынның бір бөлігін өз қалта­сынан шығаруға мәжбүр. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің енгізілуіне осы жағдай түрткі болды. Өйткені жаңа жүйе денсаулық сақтау саласына қосымша қаржы тартып, халыққа сапалы қызмет көрсетуге мүмкіндік береді», – дейді «Әлеу­мет­тік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ басқарушы дирек­торы Забира Оразалиева.

Оның айтуынша, жүйе сақтан­дырылған азаматтарға жарнаны мүмкіндігіне қарай төлеп, медици­налық көмекті қажетінше алуға көмектеседі. Себебі, таразының басында ақша табу емес, барлық азаматтарды қолжетімді, сапалы медициналық қызметпен қамтама­сыз ету мәселесі тұр.

Қаржы жетпегендіктен, тегін көмек тізіміне енген қызметтердің көбі қағаз жүзінде қалып қойды. Қаражат тапшылығы, әсіресе, оңал­ту, дәрі-дәрмекпен қамтама­сыз ету, паллиативтік көмек сынды са­ла­ларда ерекше байқалады. МӘМС енгізілгеннен кейін атал­ған қызметтердің қолжетім­ді­лігі артып, сапасы жақсара түсуі тиіс. Өйткені оның бәрі міндетті сақ­тан­­дыру пакеті есебінен көрсеті­ле­тін болады.

«Бізде оңалтуға жұмсалатын шығын 2,5 есе артқан. Бастапқы меди­циналық-санитарлық көмек­ке бөлінетін қаржы көлемі 50 па­йыз­ға көбеймек. Осындай града­ция­­лардың арқасында белгілі бір қызметтерді толыққанды қаржы­лан­дыруға мүмкіндік туады. Мыса­лы, бұрын мұның бәрі мемлекеттің мойнында болса, енді оның қомақ­ты бөлігі МӘМС арқылы іске асы­ры­лады», – дейді Забира Оразалиева.

Бас­тапқы медициналық-сани­тар­лық көмек бұрынғыша тегін көмек пакетінде қалады және енгізілгеннен кейін де өзгеріссіз көр­сетіле береді. Яғни, емханалар тір­келген пациенттерге бұрынғы­ша қызмет көрсете береді, үйге шақырған пациенттерге барады, балалар мен жүкті әйелдерді бақы­лайды. 4 санаттағы жедел жәрдем шақыртуларына да солар барады. Және мұның бәрі міндетті түрде тегін көрсетіледі.

Қазіргі талап бойынша бір жал­пы практика дәрігеріне тіркел­ген пациенттер саны 1 700-ден аспауы тиіс. Денсаулық сақтау министрлігі 2023 жылға қарай бұл көрсеткішті 1 500-ге дейін төмендетуді жоспар­лап отыр. Нәтижесінде, емханалар­да­ғы кезек азайып, учаскелер саны артады. Бұл үшін қосымша учас­келер ашуға күш салуы керек.

Тегін медициналық көмек, ең алдымен, Қазақстан азаматтарына, оралмандар мен елімізде тұрақты тұратын шетел азаматтарына көр­се­тіледі. Сонымен қатар әлеуметтік маңызы бар аурулар мен динамика­лық бақылауға жататын сырқаттар да тегін емделеді. Ал Қазақстанда уақытша тұратын шетелдіктер кепіл­дендірілген тегін медицина­лық көмекті пайдалана алмайды. Егер шұғыл операция қажет бол­ма­са пациентке жоспарлы медици­на­лық көмек көрсетіледі. Мысалы, кардиолог, невропатолог, окулист сынды салалық мамандарға жос­пар­лы түрде қаралып, емделу керек. Пациентке қымбат зерттеу­лер жасау қажет болса, қосымша бірнеше маманға қаралу қажет. Осының бәріне жұмсалатын шы­ғын сақтандыру есебінен жабыла­ды.

Мысалы, науқасқа операция жасау қажет болды делік. Бірақ шұғыл операцияның қажеті жоқ. Сон­дықтан дәрігерлер ота жасала­тын күнді белгілеп, операцияны жоспар бойынша жасай алады. Мұндай жағдайда қызмет ақысы МӘМС қаражаты есебінен өтеледі. Ал егер пациентті жедел жәрдем­мен әкеліп, оның өміріне қауіп төне­тіндей жағдай болса, операция мемлекеттік тапсырыс шеңберінде, тегін жасалады.

Жалпы, оңалту – шұғыл көрсе­ті­летін қызмет түріне жатпайды. Оңалту бұрын тегін медициналық көмек пакетінде болды, бірақ қар­жы тапшылығы салдарынан ешқа­шан толыққанды көрсетілген емес. Ал МӘМС енгізілгеннен кейін бұл қызмет қолжетімді бола түсті. Әсіресе, мемлекет тарапынан сақ­тан­­дырылатын жеңілдігі бар 15 санат­қа кіретін мүгедектер, зей­нет­керлер, балалар тарапынан оңал­ту қызметіне деген сұраныс жоғары. Бұл санаттағылардың жалпы саны халықтың 60 процен­тіне жетіп жығылады.

«Мысалы, мен еш жерде ресми түрде жұмыс істемейтін үйбикесі­мін делік. Табыс көзі бар. Бірақ мен ресми жұмыс істемеймін, жұ­мыс­сыз ретінде тіркелгім келмейді. Үйде, бала тәрбиесімен айналы­са­мын. Сонда мен медициналық қыз­мет пакетін толыққанды пай­да­лану үшін не істеуім керек? Мұн­дай азаматтар ең төменгі жала­қының 5 проценті мөлшерін­де, айына шамамен 3 000 теңгеге жуық төлем жасап, сақтандыру жүйесіне қатыса алады. Есесіне, қажет бол­ған жағдайда сақтандыру пакетін­дегі барлық қызметті пайдалануға болады», – деді Забира Оразалиева.

Жарнаны Медициналық сақ­тан­дыру қорына төлеуге немесе бірың­ғай жиынтық төлем ретінде төлеуге болады.