Бұл мәселені Мәжіліс депутаты, «AMANAT» партиясы фракциясы жетекшісінің орынбасары Жұлдыз Сүлейменова көтеріп, «Ғылым ордасының» құрамына енген Орталық ғылыми кітапхана, Қазақстан ғылымы тарихы музейі, археология және табиғат музейлері, сондай-ақ Ғылыми архивінің әлеуметтік сұрақтары туралы Премьер-Министрдің орынбасары Тамара Қасымқызына депутаттық сауал жолдады.
Келер ұрпаққа аманат етілетін баға жетпес мәдени және тарихи мұраның қазір заманауи талаптарға сай техникалық базаның жоқтығын айта келе, білікті кадрлардың тапшылығы мен төмен жалақы сияқты сұрақтарға тап болып жатқанын атап өтті. Мұндай мекемелер Қазақстан ғылымының, ұлттық тарихымыздың тірі куәгерлері, академиялық мұраны сақтаушы алтын қазына екені анық. Осы тұста депутат мұндай мекемелердің дамуына кедергі келтіретін бірнеше жүйелі проблемаларға тоқталды.
«Орталық ғылыми кітапханадағы кітап қоры – 5,8 миллион бірегей басылымды құрайды, оның ішінде XV-XVIII ғасырларға жататын 20 мың дана қолжазба, 100-ден астам тілдегі 900 мың ғылыми басылым бар. Бұл – елдің зияткерлік қазынасы. Ғимараттағы ауа баптау жүйесі істемейді, қыста суық, жазда ыстық, ылғалдылық деңгейі реттелмейді. Нәтижесінде, тарихи маңызы зор кітаптар үгітіліп, түптері ажырап, жоғалып барады. Мұндай қазынаны сақтап, оны зерттеу үшін білікті мамандар қажет. Кітапхана штатында 40 қызметкердің 20 жылдық тәжірибесі бар кітапханашылар 100 мың теңге жалақы алады», – деді депутат.
Ғылыми архив Қазақстан тарихының жазба мұралары сақталатын ұлттық маңызы бар қор. Дегенмен депутаттың айтуынша, бұл мекеме де тиісті деңгейде қорғалмаған. Білікті мамандардың жетіспеуі мен олардың төмен жалақысы салдарынан құнды тарихи құжаттарды цифрландыру тежеліп отыр. Одан бөлек, Қазақстан ғылымы тарихы музейі де осындай ахуалда.
«Күрделі жөндеуден кейін экспозицияны қайта құруға қаражат бөлінбеген. Заманауи жабдықтардың, цифрлық технологиялардың жоқтығы музей қызметінің сапасын төмендетіп, келушілер санын азайтуда. Қызметкерлердің төмен жалақысы кәсіби мамандардың жұмыстан кетуіне әкеліп, музейді толыққанды ғылыми-ағартушылық мекеме ретінде дамытуға мүмкіндік болмай тұр», – деді депутат Ж.Сүлейменова.
Аталған мәселелерді айта келе, «AMANAT» партиясы фракциясы бірқатар ұсыныстарды енгізетінін жеткізді. Біріншіден, «Ғылым ордасы» кешенінің сақталуын қамтамасыз ету және оның одан әрі тұрақты қызметін дамыту мақсатында Үкімет арнайы Жол картасын әзірлеуін ұсынды. Бұл Жол картасына ғылыми архив, музей және кітапхананың статусы ғылыми мекеме ретінде бекітіліп, ғимараттарының инфрақұрылымын жаңғырту, материалдық-техникалық базасын нығайту және олардың тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша нақты шаралар енгізілуін айтты.
– Екіншіден, «Ғылым ордасы» құрамына енетін Ғылыми кітапхана, Ғылыми архив және Ғылыми мұражай қызметкерлерінің еңбегі ғылыми қызмет ретінде танылсын. Осыған сәйкес, олардың жалақысы, әлеуметтік кепілдіктері мен еңбек жағдайлары ғылыми қызметкерлерге қойылатын талаптарға сай қарастырылып, тиісті қолдау шаралары жүзеге асырылсын.
Үшіншіден, «Ғылым ордасы» құрамына енетін Ғылыми архив пен Орталық ғылыми кітапхананың құжаттары заманауи талаптарға сай толық цифрландырылып, ғылыми мұрағаттардың қолжетімділігі мен сақталуын қамтамасыз ету бойынша кешенді шаралар жүзеге асырылсын. Түйткілді сұрақтар бойынша жедел және нақты шешімдер қабылдауыңызды қажет деп санаймыз, – деді депутат.
Жұлдыз Сүлейменова көтерілген мәселелер тек мәдениет пен ғылым саласының проблемасы емес – бұл еліміздің интеллектуалды мұрасын сақтап қалу мәселесі екенін ескеріп, оларды кейінге қалдыруға болмайтынын ұсынды.
Ә.САМАТҰЛЫ