Былтыр көктем айында бүтін бір отбасыны қара жамылдырып, жұрттың жағасын ұстатқан қайғылы оқиғаға қатысты сот үкімі шықты. Күдіктілердің алды 11 жыл алса, қылмысқа қатысы бар екінші жасөспірім 9 жылға бас бостандығынан айырылды.
Негізі, Меркі ауданындағы бұл қылмыстық оқиғаға байланысты түрлі болжамдар айтылған болатын. Алайда қайғылы оқиғаның ақиқаты тергеу амалдарына байланысты құпия сақталған. Міне, осы шындық Жамбыл облысы бойынша қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында «су бетіне қалқып шықты».
Сотта белгілі болғаны – сол күні 16 жасар марқұм Артем Садков досымен бірге оқу-өндірістік комбинатқа жүргізуші курсынан өтуге келеді. Автомектеп маңына жақындағанда олар күдіктілермен жолығып, жанжалдасып қалады. Оған себеп – былтыр қаңтар айында қаза тапқан Артем Садков пен басты күдікті Қуаныш Бегналының төбелесі. Сол кезде Артем жазаға кесілген Қуанышты жеңген екен. Міне, осы текетірес одан әрі өрбіп, екі жасөспірім кім мықты екенін өзара анықтағысы келеді. Алайда күдікті спорт шеберлігіне үміткер болғаннан кейін төбелестен бас тартқан. Оның орнына досы Асыланбек Серікбай шығатын болады. Бұл жолғы төбелесте де Артем басым болып, қарсыласын қылқындырып талдырып тастаған. Жасөспірімдер арасындағы төбелесті байқап қалған ересектер шу шығарып, оларды автомектеп аумағынан қуып жіберген. Бірақ жеңіліс тапқан тарап Артем мен оның досын қуып барып, Бегналы досымен жаға ұстасса, Серікбай Артемның көк желкесінен кастетпен ұрған. Марқұм бірер қадам жасап барып құлағаннан қайта ес жимай, көз жұмған.
Жамбыл облысы бойынша қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотында прокурор күдіктілерге 9 жылдан бас бостандығынан айыруды сұрады. Алайда марқұмды кастетпен ұруға кеңес берген Бегналыны сот бұрын да бұзақылық бойынша айыпталғанын ескеріп, қатаң жазалауды ұйғарды.
«Кәмелетке толмаған сотталушы Бегналыға қылмыстағы оның бастамашы рөлін ескере отырып, қылмыстардың жиынтығы бойынша 11 жылға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Кәмелетке толмаған сотталушы Серікбайға 9 жылға бас бостандығынан айыру жазасы үкім етілді. Сотпен әрбір сотталушының заңды өкілдерінен моральдық шығынды өтеу үшін 10 млн теңге өндіріледі», – деді сот Нұржан Қадырбек.
Сот үкімі әлі заңды күшіне енген жоқ. Ал марқұм Артемның ағасы Михаил Садков сот үкімімен келіспейтінін айтуда. Оның сөзіне сүйенсек, тергеу кезінде көп қателіктерге жол берілген.
– Негізі, қылмыстық істе бес күдікті қаралуы керек болатын. Алайда сот екі адамға ғана үкім шығарды. Бауырымның қазасына екі емес, одан да көп адам кінәлі. Бірақ тергеу амалдары оны анықтай алмады. Оған басты себеп – күдік-тілерді қылмыс болғаннан кейін үш күннен соң барып ұстаған. Айғақ заттар мен күдіктілердің де телефондарын үш күн өткен соң тәркілеген. Ал бір күдіктінің телефонын әкесі қолхат жазып алып кеткен. Кейін ол телефонды әкесі балық аулап жүріп жоғалтып алған болып шықты. Міне, осы сынды жағдайлар тергеу амалдарына күмәнмен қаратуда. Неге күдіктілер үш күннен кейін барып ұсталып отыр? Бір күдіктінің телефоны қалай ғайыптан жоғалып кетеді? Жоғалған осы телефонда көптеген айғақтар болған деп ойлаймын. Алайда құқық органдары ол телефонды күдіктінің әкесінің қолына ұстатып жіберген, – дейді марқұмның ағасы.
Михаил Садковтың тағы бір қынжылатыны бауырының денесінде бір ғана соққының жарақаты болмапты. Оның айтуынша, інісін көкала қойдай етіп сабаған. Марқұмды жабылып ұрған көріністі сараптама кезінде көрген. Сондықтан Артемның ағасы бұл іске қатысы бар өзге жасөспірімдер жазасыз қалып кетті деген ойда.
Тағы бір қызықты дерек, бастапқыды күдікті ретінде қаралған бір жасөспірімге сот үкімі бөлек шыққан екен. Кастетті ұстау және сақтау бойынша оған пробациялық бақылау жазасы ғана тайындалған. Марқұмның жақындары осы жазаға да келіспейтінін айтуда.
Енді екі тарап та Жоғарғы сотқа апелляциялық шағым түсіруге құқылы. Онда сот үкімі қандай болары белгісіз. Алайда бұл Жамбыл облысында жасөспірімдер арасында болған жалғыз қылмыс емес. Күні кеше Байзақ ауданында дәретханада жоғарғы сынып оқушысының қолынан көз жұмған жасөспірім ісіне қатысты да сот үкімі шықты. Онда да жәбірленушілер сот үкіміне келіспейтінін айтады.
Әрине, бұл тұста біз сот үкімі бұрыс, ал жәбірленушілердің сөзі дұрыс дегенді меңзеп тұрғанымыз жоқ. Айтпағымыз – тек құқықтық мемлекетімізде кінәлілер лайықты жазасын алса дейміз.
Саятхан САТЫЛҒАН,
Жамбыл облысы