Биыл да өңірдегі егінмен айналысатын шаруашылықтар қыр басында қызу жұмыс бастап жатыр. Ал аймақтағы ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқабын 510,7 мың гектарға жеткізу жоспарланып отыр екен.
Облыстық Ауыл шаруашылығы басқармасының мәліметіне қарағанда, жоспар бойынша көктемде 247 мың гектар жер жыртылады, 127 мың гектар сүдігердің ылғалы жабылады, сонымен қатар 137 мың гектар өткен жылғы көпжылдық шөптер мен күздік дақылдар тырмаланады, жалпы 374 мың гектар жаздық дақылдар себіледі. Оған қажетті 52,1 мың тонна жаздық ауыл шаруашылығы дақылдарының тұқымы толық көлемде даярланған, оның 31,6 мың тоннасы дәнді дақылдар, 9,5 мың тоннасы майлы дақылдар, 0,6 мың тоннасы азықтық дақылдар және 10,4 мың тоннасы картоп тұқымы болмақ.
Тыңайтқышпен қамту жұмысы да қарқынды екен. Қазірге дейін 5 мың тоннаға жуық минералды тыңайтқыштар сатып алынды. Қоймаларда 1,3 мың тонна минералды тыңайтқыш бар. Осы жылы тыңайтқыштарды субсидиялауға 2,7 млрд теңге бөлінген.
– Биыл ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқабы 510,7 мың гектарға жеткізіледі деген жоспар бар. Соның 295,3 мың гектар – дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар, 89,7 мың гектар – майлы дақылдар, 6,8 мың гектар – картоп, 8,9 мың гектар – көкөніс-бақша дақылдары, 97,3 мың гектар мал азығы дақылдары себіледі. Ал қант қызылшасын қант зауыттарының өндірістік қуатын ескере келе, 2025 жылға жалпы 12,2 мың гектарға егеміз, яғни өткен жылдан 1,5 мың гектарға кем себіледі. Жалпы, осы алқаптан 550,0 мың тонна қант қызылшасын аламыз деп межелеп отырмыз. Жоспарланған қант қызылшасын себуге 17,1 мың себу бірілігі көлемінде тұқымы Көксу қант зауыты және «Жетісу» әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясы арқылы қамтамасыз етілетін болады, – дейді облыстық Ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Нұрдәулет Кененбаев.
Әрине, ауылдағы шаруаға бүгінде көмек пен қолдаудың қай түрі болса да артық етпес еді. Бұл бағыттағы жұмыс баяу болса да жүріп жатыр екен. Мәселен, көктемгі егіске дайындық аясында «Аграрлық несие корпорациясы» 104 шаруашылықтан 3,0 млрд теңгеге өтінімдер қабылдап, бүгінде 35 шаруашылыққа 942 млн теңге несие беріпті. Жалпы, облыста агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін субсидиялау бойынша мемлекеттік қызмет түрлері 100 пайыз электронды форматта субсидиялаудың мемлекеттік ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, былтыр өңірде 11 мемлекеттік қызмет түрі бойынша аталған порталы арқылы 15 183 өтінім түсіп, мемлекеттік қызметтер көрсетілген екен.
Сол сияқты былтырдан бастап «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша несиелеу жұмысы Amanatnesie.kz порталы арқылы жүзеге асырылуда. 2024 жылы осы порталға 2,6 млрд теңгеден астам сомаға 342 өтінім енгізілген. Алайда биыл жетісулықтар «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша берілетін қаржыға қол жеткізе алмаймыз ба деп алаңдайды. Дерекке сүйенсек, 2024 жылы бағдарламаны іске асыру үшін ел бойынша 100 млрд теңге қарастырылған екен. Алайда республикалық бюджет мүмкіндіктеріне сәйкес микрокредит беру мақсатында 8 облысқа, оның ішінде Ақмола, Алматы, Қызылорда, Түркістан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарына бар болғаны 20 млрд теңге беріліпті.
Айтпақшы, Жетісуда зауыттарға өткізілген қант қызылшасына берілетін субсидия толық төленді. Облыстық Ауыл шаруашылығы басқармасының мәліметіне қарағанда, қант қызылшасы бойынша субсидиялауға 679 өтінім түскен. Соған сәйкес, шаруаларға субсидия толық көлемде төленді. Сондай-ақ Ақсу және Көксу қант зауыттары қабылдаған қант қызылшасы үшін шаруа қожалықтарына 8,4 млрд теңге төледі.
– Біз Ақсу, Көксу зауыттарына қант қызылшасын өткізгенбіз. Бүгінгі күні екі зауыт та шаруашылықтарымызбен тиесілі есеп айырысып болды. Қазіргі кезде басым дақылдарға берілетін субсидияны алдық, соның арқасында көктемгі дала жұмыстарына дайындығымыз қызу жүріп жатыр. Жалпы, көктемгі егіске қажетті техникаларды жөндеу жұмыстарын осыдан бір ай бұрын бастағанбыз. Қазір егістік алқаптарға керекті тұқымға тапсырыс беріп қойдық. Біз жыл сайын қант қызылшасын кем дегенде 100 гектар жерге себеміз. Биыл да қант қызылшасын, жүгері, майбұршақ сияқты бірқатар дақыл егуді жоспарлап отырмыз. Көктемгі дала жұмыстарына жеңілдік бағамен берілетін жанар-жағармай алатын қаржымыз да дайын, – дейді Көксу ауданындағы «Кең дала» шаруа қожалығының басшысы Қалибек Алпысбаев.
Жалпы, былтыр Жетісу облысында қант қызылшасының егіс алқаптары 13,7 мың гектар болды. Одан жалпы 635,0 мың тонна өнім алынды, орташа өнімділігі гектарына 465,0 центнерден айналды. Алынған өнімнің 5 мың тоннасы мал азығына бағытталса, 630 мың тоннасы зауыттарға өткізілді, оның 560 мың тоннасы таза салмақты құрады.
Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,
Жетісу облысы