Түлкібас ауданының әкімі Асқар Естібаев аталған шаруашылықтың жұмысымен танысуға барған сәтте жасанды тоғанға Шымкент қаласынан алынған форель балығының тағы да 50 мың дана шабағы жіберілді. Кәсіпкер аудан әкіміне мұнымен тоқтап қалмай алдағы уақытта жол бойына балық тағамдарын жолаушыларға ұсынатын асхана салуды жоспарлап отырғанын жеткізді.
Түлкібас ауданында одан бөлек, Керейт елді мекенінде балықтың форель және бекіре түрлерін өсірумен айналысатын GRAND FISH COMPANY ЖШС-ы бар. Бүгінде аталған серіктестік өнімдерін Шымкент қаласындағы мейрамханаларға тасымалдайды. Серіктестікте балық шаруашылығынан бөлек демалыс аймағы да бар. Ол жерде 30 адамға шақталған қонақүй мен 1 мың адам сиятын жазғы демалыс бассейіні халыққа қызмет етеді. 2012 жылы жұмысын бастаған нысанда қазір 9 адам тұрақты жұмыспен қамтылған.
Айта кетейік, Түркістан облысы жасанды жолмен балық өсіру бойынша Республикада көш бастап отыр. Өсірілген балық саны 2022 жылы – 6 113 тоннаға болса, оның саны былтыр, яғни 2024 жылы 7 500 тоннаға жетіп, белгіленген 7 000 тонна жоспар артығымен орындалған.
Түркістан облысы бойынша 2030 жылға дейін 10 жыл ішінде тауарлық балық өсіру көлемін 20 мың тоннаға жеткізу Үкімет қаулысымен бекітілген. Бұл туралы облыстық Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының бас маманы Абай Сәдірқожа атап өтті. «Қазір аудан, қала әкімдіктеріне тиісті тапсырмалар беріліп, бүгінде облыста тауарлы балық өсірумен айналысатын шаруашылықтардың саны 231-ге жетіп, оның 160-ы облысарылық бассейіндік балық шаруашылығы инспекциясымен заңдастырылған» – дейді ол.
Сонымен қатар облыста жергілікті маңызы бар 104 су айдыны заңдастырылып, конкурстық негізде 81 су айдыны, оның ішінде 64 су айдыны көлде тауарлы балық шаруашылығын жүргізу үшін, 17 су айдыны кәсіпшілік балық шаруашылығын жүргізу үшін табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілген. Бүгінде 21 су айдыны резервте тұр.
Ал республикалық маңызы бар балық шаруашылығы су айдыны Шардара су қоймасы мен Сырдария өзені және жергілікті су айдындардан жыл қорытындысымен 2 683 тонна кәсіпшілік балық аулауға рұқсат беріліп, мемлекеттік бюджетке 72 млн 294 мың теңге түсім түскен. Тағы бір айта кетерлігі, облыста жылдық қуаттылығы 12 мың тонна болатын экспортқа бағытталған 4 кәсіпорын жұмыс істеп тұр. Былтырғы жылдың қорытындысымен шет мемлекеттерге 2 236 тонна балық өнімдері экспортталған.
Жалпы, балық шаруашылығын дамытуға мемлекет тарапынан да қолдаулар жақсы қарастырылған. Яғни, акваөсіруді субсидиялау балық шаруашылығын дамытуға оң ықпалын тигізіп отыр.
Мәселен, акваөсіруді субсидиялауға жергілікті бюджеттен 2023 жылы 500 млн, 2024 жылы 500 млн теңге бөлініп, 62 балық шаруашылығы субъектісінің шығыстары өтелген. Қазір 14 балық шаруашылығы субъектісінен 110 млн 299 мың теңгеге өтінім түсіп, оны субидияландыру шаралары қарастырылуда. Сонымен қатар инвестициялық субсидиялауға 2022 жылы 139 млн 500 мың, 2023 жылы 123 млн 800 мың теңге берілген. Алайда былтыр бөлінген 237 млн 5 мың теңге өтінім түспеуіне байланысты кері қайтарылған.
Осы тұста 2023 жылы «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша 24 кәсіпкерге 168 млн 9 мың теңге жеңілдетілген несие беріліп, жаңадан ашылған шаруашылықтардың саны артқанын да айта кеткен жөн.
Жалпы, өңірде қазір облыс әкімінің тапсырмасына сай балық шаруашылығын дамыту, жаңадан балық шаруашылықтарын құру бойынша облыстық Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы мен балық шаруашылығы инспекциясы қызметкерлері аудан, қала әкімдіктерінде түсіндіру жұмыстарын жүргізіп отыр. Есесіне жергілікті кәсіпкерлер тарапынан аталған кәсіпті дамытуға қызығушылық артып келеді.
Назгүл НАЗАРБЕК,
Түркістан облысы