Жақында ғана қарағандылық PROF INVEST компаниясының 2 жылға жалғасқан соты аяқталды. Жоғарғы Сот «олар қала ішінде 7 200 ағаш отырғызуы керек» деген шешім шығарды. Сонымен қатар мемлекет қазынасына 17 млн 356 мың теңге өтемақы төлеуі керек.
Бұл алғашқы шешім емес, осыған дейін Қарағандыда екінші инстанция соты бұған дейін ағашты кесу туралы шешім шығарған болатын. Осылайша, 144 ағашты жойған PROF INVEST компаниясы небәрі 7 200 жасыл алқап отырғызуға тиіс еді. Бірақ әзірлеушілер бірнеше миллион теңге айыппұлдан босатылды. Сондықтан қала белсенділері Жоғарғы Сотқа шағымданды.
Жоғарғы Сот белсенділердің өтінішін қанағаттандырды.
Сотқа ұсынылған құжаттар құрылыс компаниясының рұқсат құжаттарын алмас бұрын учаскедегі ағаштарды кескенін көрсетеді.
Алдын ала мәліметтер бойынша құрылыс салушы Сарыарқа даңғылының бойындағы Тәттімбет көшесінен Республика даңғылына дейінгі учаскеге 7 200 түп ағаш отырғызуы керек.
Айта кетейік, бұл 176 ағашты кесуге әкімдік рұқсат берген. Биыл өтемақы ретінде кәсіпкерлер 1 760 көшет отырғызуға тиіс.
Дегенмен қанша көшет ексе де, оны дер кезінде суарып, күтпесе ертең жерсінбеуі де мүмкін. Бұл орайда Қазыбек би ауданы әкімдігінің бөлім басшысы Нариман Итқарин мұндай фактілер расталса, немқұрайдылық пен әлеуметтік жауапсыздық танытқан кәсіпорындар сотқа тартылатынын айтады.
– Тал биыл көктемде егілсе, келесі көктемде тамыр жайды ма, жоқ па, барып көреміз. Біз әр ағашты тексереміз. Егер олар тамыр алмаса, біз жаңа акт жасап, хат жібереміз. Талапты орындамаған жағдайда қайта сотқа жүгінеміз, – дейді Нариман Итқарин.
Жайқалып өскен талды кескендер ғана емес, сол ағашты сындырғандар да жауапқа тартылуда. Соның бір мысалы «Гидро құрылыс» ЖШС жұмысшылары Бұқпа өзенін қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде абайсызда ағаштардың бұтақтарын сындырып алған. Олар енді өтем ретінде тал егу жұмыстарын жүргізеді.
Мердігер компания өз кезегінде барлық бұзушылық түзетілетінін айтып ақталды.
Тағы бір оқиға Қарағанөзек стансасында тіркелді. Мұнда жаңа мектеп салу үшін 300 орындық жергілікті оқу орны бұзылған болатын. Алайда дәл осы аумақта көптеген ағаш кесіліп, бұл қала тұрғындарының ерекше наразылығын тудырды.
– Мұнда бұрын 300 орындық мектеп болған, ол сонау кеңес кезінде салынған. Мектеп бір-екі жыл бұрын бұзылды, орнына жаңасын салмақшы. Бірақ бір кездері қарағаш егілген жерде қазір кесілген ағаш жатыр. Бұрын бұл жерде нағыз саябақ болатын. Шынымен де, мектеп салуға жеріміз аз ба? Ағашты кеспей, тамырымен жұлып алса да болмас па еді? Бұған не кедергі болды? – дейді осы елді мекен тұрғыны Арман Хасен.
Білім басқармасы бұл жерде шынымен де мектеп салынатынын айтады. Бұрынғы мектеп 1948 жылы салынғандықтан, тозығы жетті деген ұйғарыммен 2022 жылы қауіпті деп танылған.
«Мектеп дәл уақытында қауіпті деп танылды: ғимараттың құрылымы өте тозған және ол кез келген сәтте құлап кетуі мүмкін. Кейіннен демонтаждау шаралары жүргізілді. Жасыл алқаптарды кесуге келсек, мұнда өтемдік көшеттерді отырғызу қарастырылған, Қазыбек би ауданы әкімдігінің рұқсаты алынғандықтан, ағаштарды кесу жұмыстары келісілген. «Болашақ мектеп заманауи үлгідегі ғимаратқа ие болады», – деп бөлісті білім басқармасы.
Құрылыс басқармасы бұл аумақта 250 ағашты кесуге тура келгенін айтады.
Жоғарыда айтылған PROF INVEST компаниясымен сот жүріп жатқанда Қарағандыда Республика даңғылында тағы бір бизнес орталығының құрылысы үшін 30-ға жуық ағаш кесілді. Шағын саябақ көпқабатты үйлердің алдындағы бос жерді безендіріп, серуендеу орны болған.
Мердігерлер бизнес орталықты жыл соңында ашуды жоспарлап отыр. Әзірлеуші кез келген белгіленген жерге көктемде жаңа ағаштарды отырғызуға уәде береді.
Дегенмен де, қоғам белсендісі Бақтияр Омарханов бұл жерде ондаған жыл бойы өсіп тұрған ағаштарды кесуден бұрын жоспар жасалу керек еді деп есептейді.
– Өкінішке қарай, қаламызда заңсыз тал кесу азаймай тұр. Талай рет өтініш жасадық, сұрадық, талап еттік, қолдан келгеннің бәрін істедік, бірақ бізден жасырып әлек, – дейді.
Кесілген ағаштардың орнына компания өкілі Марат Қажыбеков 280 жас көшет отырғызамыз деп отыр. Сондай-ақ ол ағаштарға күтім жасалатынын айтып, сендірді.
– Біз жасыл қорды сақтауға бар күшімізді салып жатырмыз. Барлық қажетті шараны орындаймыз: суару, кесу. Біз бұл процедураны компания ретінде өзіміз жасаймыз, – дейді Марат Қажыбеков.
Иә, қалада өсіп тұрған талды кесу – заңбұзушылық. Оған айып та салынады. Орнына басқасын екі еселеп егесіз. Сонда да осындай келеңсіздікке барып жатқандар да баршылық екені қынжылтады.
Әдебиет БЕЛГІБАЙҰЛЫ,
Қарағанды облысы