Халқымызда «Бір тал кессең, он тал ек» деген қанатты сөз бар. Өңірлерде тал егіп, экологияны жақсарту мақсатында жұмыстар жүргізілуде. Дегенмен осы іске немқұрайды қарап, табиғатқа зиян келтіретін азаматтар әлі де кездеседі. 
Керек ағашты кесе берме
260
оқылды

Жақында ғана қарағандылық PROF INVEST компаниясының 2 жылға жал­ғас­қан соты аяқталды. Жоғарғы Сот «олар қа­ла ішінде 7 200 ағаш отырғызуы керек» де­ген шешім шығарды. Сонымен қатар мем­лекет қазынасына 17 млн 356 мың тең­ге өтемақы төлеуі керек.

Бұл алғашқы шешім емес, осыған дейін Қарағандыда екінші инстанция со­ты бұған дейін ағашты кесу туралы ше­шім шығарған болатын. Осылайша, 144 ағашты жойған PROF INVEST ком­па­ниясы небәрі 7 200 жасыл алқап отыр­ғызуға тиіс еді. Бірақ әзірлеушілер бір­не­ше миллион теңге айыппұлдан боса­тыл­ды. Сондықтан қала белсенділері Жо­ғарғы Сотқа шағымданды.

Жоғарғы Сот  белсенділердің өтіні­шін қанағаттандырды.

Сотқа ұсынылған құжаттар құрылыс ком­паниясының рұқсат құжаттарын ал­мас бұрын учаскедегі ағаштарды кес­ке­нін көрсетеді.

Алдын ала мәліметтер бойынша құры­­лыс салушы Сарыарқа даңғылының бойын­дағы Тәттімбет көшесінен Рес­пуб­­­­лика даңғылына дейінгі учаскеге 7 200 түп ағаш отырғызуы керек.

Айта кетейік, бұл 176 ағашты кесуге әкім­­дік рұқсат берген. Биыл өтемақы ре­­тінде кәсіпкерлер 1 760 көшет отыр­ғызу­ға тиіс. 

Дегенмен қанша көшет ексе де, оны дер кезінде суарып, күтпесе ертең жер­сін­беуі де мүмкін. Бұл орайда Қазыбек би ауданы әкімдігінің бөлім басшысы На­риман Итқарин мұндай фактілер рас­талса, немқұрайдылық пен әлеуметтік жауап­сыздық танытқан кәсіпорындар сот­қа тартылатынын айтады.

– Тал биыл көктемде егілсе, келесі көк­темде тамыр жайды ма, жоқ па, ба­рып көреміз. Біз әр ағашты тексереміз. Егер олар тамыр алмаса, біз жаңа акт жа­сап, хат жібереміз. Талапты орын­да­ма­ған жағ­дай­да қайта сотқа жүгінеміз, – дейді Нари­ман Итқарин.

Жайқалып өскен талды кескендер ға­на емес, сол ағашты сындырғандар да жауап­қа тартылуда. Соның бір мысалы «Гид­ро құрылыс» ЖШС жұмысшылары Бұқ­па өзенін қалпына келтіру жұ­мыс­та­рын жүргізу кезінде абайсызда ағаш­тар­дың бұтақтарын сындырып алған. Олар ен­ді өтем ретінде тал егу жұмыстарын жүр­гізеді. 

Мердігер компания өз кезегінде бар­лық бұзушылық түзетілетінін айтып ақ­талды.

Тағы бір оқиға Қарағанөзек стан­са­сын­да тіркелді. Мұнда жаңа мектеп салу үшін 300 орындық жергілікті оқу орны бұ­зылған болатын. Алайда дәл осы ау­мақ­та көптеген ағаш кесіліп, бұл қала тұр­ғындарының ерекше наразылығын ту­дырды. 

– Мұнда бұрын 300 орындық мектеп бол­ған, ол сонау кеңес кезінде салынған. Мек­теп бір-екі жыл бұрын бұзылды, ор­ны­на жаңасын салмақшы. Бірақ бір кез­дері қарағаш егілген жерде қазір ке­сіл­ген ағаш жатыр. Бұрын бұл жерде на­ғыз саябақ болатын. Шынымен де, мек­теп салуға жеріміз аз ба? Ағашты кес­пей, тамырымен жұлып алса да бол­мас па еді? Бұған не кедергі болды? – дейді осы елді мекен тұрғыны Арман Хасен.

Білім басқармасы  бұл жерде шыны­мен де мектеп салынатынын айтады. Бұ­рынғы мектеп 1948 жылы салынған­дық­тан, тозығы жетті деген ұйғарыммен  2022 жылы қауіпті деп танылған.

«Мектеп дәл уақытында қауіпті деп та­нылды: ғимараттың құрылымы өте тоз­ған және ол кез келген сәтте құлап кетуі мүмкін. Кейіннен демонтаждау ша­ралары жүргізілді. Жасыл алқаптарды кесуге келсек, мұнда өтемдік көшеттерді отыр­ғызу қарастырылған, Қазыбек би ау­даны әкімдігінің рұқсаты алынған­дық­тан, ағаштарды кесу жұмыстары ке­лі­сілген. «Болашақ мектеп заманауи үлгі­дегі ғимаратқа ие болады», – деп бөліс­ті білім басқармасы.

Құрылыс басқармасы бұл аумақта 250 аға­шты кесуге тура келгенін айтады.

Жоғарыда айтылған PROF INVEST компаниясымен сот жүріп жатқанда Қара­ғандыда Республика даңғылында тағы бір бизнес орталығының құрылысы үшін 30-ға жуық ағаш кесілді. Шағын саябақ көпқабатты үйлердің алдындағы бос жерді безендіріп, серуендеу орны бол­ған.

Мердігерлер бизнес орталықты жыл соңында ашуды жоспарлап отыр. Әзір­леуші ​​кез келген белгіленген жерге көк­темде жаңа ағаштарды отырғызуға уәде береді.

Дегенмен де, қоғам белсендісі Бақ­тияр Омарханов бұл жерде ондаған жыл бойы өсіп тұрған ағаштарды кесуден бұ­рын жоспар жасалу керек еді деп есеп­тейді.

– Өкінішке қарай, қаламызда   заңсыз тал кесу азаймай тұр. Талай рет өтініш жа­са­дық, сұрадық, талап еттік, қолдан кел­геннің бәрін істедік, бірақ бізден жа­сы­рып әлек, – дейді. 

Кесілген ағаштардың орнына ком­па­ния өкілі Марат Қажыбеков 280 жас кө­шет отырғызамыз деп отыр. Сондай-ақ ол ағаштарға күтім жасалатынын ай­тып, сендірді.

– Біз жасыл қорды сақтауға бар кү­ші­мізді салып жатырмыз. Барлық қа­жет­ті шараны орындаймыз: суару, кесу. Біз бұл процедураны компания ретінде өзі­міз жасаймыз, – дейді Марат Қажы­беков.

Иә, қалада өсіп тұрған талды кесу – заң­бұзушылық. Оған айып та са­лы­нады. Орнына басқасын екі есе­леп еге­сіз. Сон­да да осындай келеңсіздікке ба­рып жат­қандар да баршылық екені қын­жылтады. 

Әдебиет БЕЛГІБАЙҰЛЫ,

Қарағанды облысы