Аяулы ана осы уақытқа дейін үш сәбиді дүниеге әкелсе, одан бөлек 12 баланы қамқорлығына алған. Қазір бауырына басқан балалардың ішінде бесеуі Жанар ханыммен бірге өмір сүреді. Себебі жеті бала кейіннен биологиялық ата-анасына тапсырылған. Қазір олар өз ата-анасымен бірге тұрады. Жанар ханым балаларды асырап алу туралы шешімді саналы түрде қабылдағанын айтады.
– Бала асырап алу туралы шешім әлемде махаббат пен қолдауды қажет ететін бала көп екенін терең түсінудің нәтижесінде қабылданды. Мен әрқашан балаларға болашақта қалыпты өмір сүру мүмкіндігін беру, олар үшін бақытты және сенімді болып өсетін отбасын құру қажет екенін сезіндім. Бұл процесс мен үшін тек шешім емес, өмірлік миссияға айналды. Екінші баламды дүниеге әкелер алдында күйеуіме бала асырап алуды ұсындым, бірақ ол үзілді-кесілді қарсы болды. Бір жылдан кейін Даниал есімді ұлымды өмірге әкелдім, бірақ ол туғаннан кейін бірден күйеуіммен ажырастық. Мен шешімді енді өзім қабылдай аламын деп шештім. Бұл туралы тек үлкен қызым Аружанмен ақылдастым, ол кезде қызым тоғыз жаста еді. Даниалға эпилепсия, БЦП және аутизм диагнозы қойылған. Аружан екеуміз балаға көмектесудің жолын қарастырдық, бәлкім бұл Даниалдың еміне шипа болар деген ниет болды. Дарияжанды асырап алғаннан кейін бір жылдан соң Даниал аутизмнен басқа барлық диагноздан құлан таза айықты. Соның нәтижесінде 2012-2020 жылдар аралығында балалар үйінен 12 баланы асырап алсақ, қазір оның жетеуі биологиялық туыстары мен ата-анасының қолында тұрады. Осы мақсатқа жету үшін жолдасым екеуміз көп күш-жігер жұмсадық. 2017 жылы асырап алған баланың барлығымен Жәнібек есімді азаматқа тұрмысқа шықтым. Ұлым Даниалдың басты мәселесі адамдармен араласу болғандықтан, оның айналасымен байланыс құруына балалар көмектескенін жоққа шығаруға болмайды, – деді ол.
Балалардың мүддесі мен қауіпсіздігі – бірінші орында
Қазір қамқорлыққа алынған балалар өз жасы мен қызығушылығына сай білім алады. Жанар ханымның айтуынша, олар отбасында қамқорлық пен мейірім көріп өсіп келеді. Бүгінде ортаға бейімделген балалар өзін жанұяның бір бөлігіне айналғанын сезінеді. Кейіпкеріміз жолдасы екеуінің балалардың денсаулығына, толыққанды білім алуына және жеке тұлға болып қалыптасуына қажетті барлық жағдайды жасауға тырысатынын жеткізді.
– Мен махаббат пен қамқорлық жай сөз ғана емес, күн сайын іс-әрекетпен көрсетілетін құндылықтар екенін үйрендім. Балаларды физикалық қорғаныспен қамтамасыз ету ғана емес, олардың ішкі күш-қуатын, өзіне деген сенімділігін арттыруға көмектесу маңызды екенін түсіндім. Сондай-ақ әр баламен жеке жұмыс істей отырып, төзімділік пен икемділік танытуды үйрендім. Балалармен өткізген әрбір күн жаңа тәжірибе мен сынақ дер едім. Мен бұл тәжірибе үшін алғыс айтамын. Әр балаға көңіл бөлу үшін күнімді жеке әңгімелесуге, бірге ойын ойнауға уақыт жететіндей етіп ұйымдастыруға тырысамын. Әр баламмен өткізетін уақытты бағалаймын. Олардың сезімдерін тыңдауға, күмән мен қуанышқа толы сәттерінде қолдау көрсетуге дайынмын, – деді Жанар ханым.
Дегенмен көпбалалы ана алғашқы кезде балалардың бейімделу кезеңі оңай болмағанын, әр баланың өзіндік ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере отырып, оларға сәйкес тәсілді табу қиындық тудырғанын жасырмады.
– Кез келген көпбалалы жанұядағыдай бізде де балаға көңіл бөлу мен тұрмыстық мәселелерді шешу арасында тепе-теңдік сақтау қажеттілігі туындады. Әсіресе, балалардың отбасымызға бейімделуі қиынға соқты, себебі олардың ішкі қорқынышы пен күмәнін жеңу үшін көмек қажет болды. Мен ана ретінде балаларымыздың биологиялық отбасымен қарым-қатынасына деген ашықтықты қолдаймын. Бірақ балалардың мүддесі мен қауіпсіздігін әрқашан бірінші орынға қоямын. Жолдасым, ата-енем және биологиялық балаларым асырап алған балаларыма шынайы махаббатын көрсетіп, қамқорлық танытады, тіпті өз балалары ретінде қабылдайды. Біз үшін биологиялық және асырап алған балалар арасында ешқандай айырмашылық жоқ, – деді жанашыр ана.
«Жетім балаларға қол ұшын созуға ашықпын»
Қазір асырап алған бес баланың үшеуі кәмелет жасына толған. Алайда бұл ата-ананың уайымын азайтпайды, керісінше, одан сайын жауапкершілікті арттыра түседі. Жанар ханым олардың аяққа тұрып, өзін-өзі қамтамасыз ете алатын азамат болып қалыптасуына ата-ана ретінде қолдау көрсетуіміз тиіс дейді.
– Жолдасым Жәнібек бала тәрбиесінде маңызды рөл атқарады. Ол маған шешім қабылдауда үнемі қолдау көрсетіп, балаларымыздың өміріне белсене араласады. Бұл ретте менің және жолдасымның ата-анасы да тысқары қалмай, балаларды тәрбиелеуге көмектеседі. Біз әрбір бала өзін маңызды және қоғамға қажет екенін сезініп өсу үшін үйдегі махаббат пен қолдауға толы атмосфераны бірге құрамыз. Мен әркез жетім балаларға қол ұшын созуға ашықпын, – деді ол.
Жанар Байжұлдинова кейінгі кездері қоғамның көпбалалы отбасына позитивті көзқарасы байқалатынын, адамдар көпбалалы отбасы болудың маңыздылығын түсініп қана қоймай, асырап алған балалардың ортаға бейімделу мәселесіне көбірек назар аудара бастағанын атап өтті.
– Елімізде көпбалалы отбасыларға мемлекеттен де, қоғам тарапынан да қолдау көрсетіледі. Әрине, бұл бізді қуантады әрі жұмысымызды жалғастыруға ынталандырады. Алайда көпбалалы аналардың құқықтары заң деңгейінде қорғалғанымен, іс жүзінде көпбалалы отбасыларға барлық қажетті қолдауды алу қиынға соғады. Менің ойымша, құқықтарды жүзеге асыруда көбірек күш-жігер жұмсау қажет, сонда ғана бұл көпбалалы аналар үшін шынайы қолдау болар еді. Балаларды тәрбиелеуде қиындыққа тап болған ата-аналар үшін көмек пен кеңес алуға мүмкіндік беретін қолдау жүйесін құру маңызды. Өмірдің қиын жағдайына тап болған балалар құқығының қорғалуына көбірек көңіл бөлуіміз тиіс, – деп сөзін түйіндеді Жанар Байжұлдинова.
Жанар ханым тәрбиелеп отырған ұл-қыздарының келешекте қоғамға оң өзгерістер әкелетін сенімді тұлға болып қалыптасуын, өз артынан мейірімділік, махаббат, қамқорлық сынды құндылықтарды, даналықты мұра етіп қалдырғанын қалайды. Қамқор ана балаларының болашағынан үлкен үміт күтеді.
Алтынай БАУЫРЖАНҚЫЗЫ,
Алматы қаласы