Болмысынан бауырмал қазақ әуелден жетімін жылатпаған халық еді. Жетімдік тағ­дырын бастан кеш­кен балаларды қанатының астына алып, жатырқатпай жақын тарта білді. Бүгінге дейін қоғамда осындай құндылықтардың сақталуы, арамыз­да мейірімді жан­дардың өмір сүруі көңілді қуантады. Сондай бір азамат­тардың бірі – көп­балалы ана Жанар Байжұлдинова.
Жетімді бауырына басқан жүрек
1,345
оқылды

Аяулы ана осы уақытқа дейін үш сәбиді дүниеге әкелсе, одан бөлек 12 баланы қамқорлығына алған. Қазір бауырына басқан балалардың ішінде бесеуі Жанар ханыммен бірге өмір сүреді. Се­бебі жеті бала кейіннен биоло­гия­лық ата-анасына тапсырыл­ған. Қазір олар өз ата-анасымен бірге тұрады. Жанар ханым бала­ларды асырап алу туралы шешім­ді саналы түрде қабылда­ғанын айтады.

– Бала асырап алу туралы шешім әлемде махаббат пен қол­дауды қажет ететін бала көп екенін терең түсінудің нәтиже­сін­де қабылданды. Мен әрқашан балаларға болашақта қалыпты өмір сүру мүмкіндігін беру, олар үшін бақытты және сенімді болып өсетін отбасын құру қа­жет екенін сезіндім. Бұл процесс мен үшін тек шешім емес, өмір­лік миссияға айналды. Екінші баламды дүниеге әкелер алдында күйеуіме бала асырап алуды ұсын­дым, бірақ ол үзілді-кесілді қарсы болды. Бір жылдан кейін Даниал есімді ұлымды өмірге әкелдім, бірақ ол туғаннан кейін бірден күйеуіммен ажырастық. Мен шешімді енді өзім қабылдай аламын деп шештім. Бұл туралы тек үлкен қызым Аружанмен ақ­ыл­дас­тым, ол кезде қызым тоғыз жаста еді. Даниалға эпил­еп­сия, БЦП және аутизм диаг­нозы қойылған. Аружан екеуміз балаға көмектесудің жолын қа­растырдық, бәлкім бұл Даниал­дың еміне шипа болар деген ниет болды. Дарияжанды асырап алғаннан кейін бір жылдан соң Даниал аутизмнен басқа барлық диагноздан құлан таза айықты. Соның нәтижесінде 2012-2020 жылдар аралығында балалар үйінен 12 баланы асырап алсақ, қазір оның жетеуі биологиялық туыстары мен ата-анасының қол­ында тұрады. Осы мақсатқа жету үшін жолдасым екеуміз көп күш-жігер жұмсадық. 2017 жылы асырап алған баланың бар­лығымен Жәнібек есімді азамат­қа тұрмысқа шықтым. Ұлым Дан­иал­дың басты мәселесі ада­мдармен араласу болғандықтан, оның айналасымен байланыс құруына балалар көмектескенін жоққа шығаруға болмайды, – деді ол.

Балалардың мүддесі мен қауіпсіздігі – бірінші орында

Қазір қамқорлыққа алынған балалар өз жасы мен қызығу­шылығына сай білім алады. Жанар ханымның айтуынша, олар отбасында қамқорлық пен мейірім көріп өсіп келеді. Бү­гінде ортаға бейімделген балалар өзін жанұяның бір бөлігіне айналғанын сезінеді. Кейіпкері­міз жолдасы екеуінің балалардың денсаулығына, толыққанды біл­ім алуына және жеке тұлға бол­ып қалыптасуына қажетті бар­лық жағдайды жасауға тырыса­ты­нын жеткізді.

– Мен махаббат пен қамқор­лық жай сөз ғана емес, күн сайын іс-әрекетпен көрсетілетін құн­ды­лықтар екенін үйрендім. Ба­лалар­ды физикалық қорғаныс­пен қамтамасыз ету ғана емес, олар­дың ішкі күш-қуатын, өзіне деген сенімділігін арттыруға көмектесу маңызды екенін түс­ін­дім. Сондай-ақ әр баламен жеке жұмыс істей отырып, төзім­ді­лік пен икемділік танытуды үй­рендім. Балалармен өткізген әрбір күн жаңа тәжірибе мен сы­нақ дер едім. Мен бұл тә­жіри­бе үшін алғыс айтамын. Әр балаға көңіл бөлу үшін күнімді жеке әңгімелесуге, бірге ойын ойнауға уақыт жететіндей етіп ұйымдас­тыру­ға тырысамын. Әр баламмен өткізетін уақытты бағалаймын. Олардың сезімдерін тыңдауға, күмән мен қуанышқа толы сәт­терінде қолдау көрсетуге дайын­мын, – деді Жанар ханым.

Дегенмен көпбалалы ана  ал­ғашқы кезде балалардың бейім­делу кезеңі оңай болмағанын, әр баланың өзіндік ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескере от­ыр­ып, оларға сәйкес тәсілді табу қиындық тудырғанын жас­ыр­мады.   

– Кез келген көпбалалы жан­ұядағыдай бізде де балаға көңіл бөлу мен тұрмыстық мәселелерді шешу арасында тепе-теңдік сақ­тау қажеттілігі туындады. Әсіре­се, балалардың отбасымызға бей­імделуі қиынға соқты, себебі олардың ішкі қорқынышы пен күмәнін жеңу үшін көмек қажет болды. Мен ана ретінде бала­лар­ы­мыздың биологиялық отбасы­мен қарым-қатынасына деген ашықтықты қолдаймын. Бірақ балалардың мүддесі мен қауіпсіз­дігін әрқашан бірінші орынға қоямын. Жолдасым, ата-енем және биологиялық балаларым асырап алған балаларыма шын­айы махаббатын көрсетіп, қам­қор­лық танытады, тіпті өз бала­лары ретінде қабылдайды. Біз үшін биологиялық және асырап алған балалар арасында ешқан­дай айырмашылық жоқ, – деді жанашыр ана.

«Жетім балаларға қол ұшын созуға ашықпын»

Қазір асырап алған бес бала­ның үшеуі кәмелет жасына тол­ған. Алайда бұл ата-ананың уай­ым­ын азайтпайды, керісінше, одан сайын жауапкершілікті арт­тыра түседі. Жанар ханым олар­дың аяққа тұрып, өзін-өзі қамта­ма­сыз ете алатын азамат болып қалыптасуына ата-ана ретінде қолдау көрсетуіміз тиіс дейді.

– Жолдасым Жәнібек бала тәрбиесінде маңызды рөл атқар­а­ды. Ол маған шешім қабыл­дау­да үнемі қолдау көрсетіп, ба­ла­лары­мыздың өміріне бел­сене араласа­ды. Бұл ретте менің және жол­дасым­ның ата-анасы да тысқары қалмай, балаларды тәрбиелеуге көмектеседі. Біз әрбір бала өзін маңызды және қоғамға қажет екенін сезініп өсу үшін үйдегі махаббат пен қол­дауға толы ат­мос­фераны бірге құрамыз. Мен әркез жетім бала­лар­ға қол ұшын созуға ашық­пын, – деді ол.

Жанар Байжұлдинова кейінгі кездері қоғамның көпбалалы от­басына позитивті көзқарасы бай­қалатынын, адамдар көпба­лалы отбасы болудың маңызды­лы­ғын түсініп қана қоймай, асыр­ап алған балалардың ортаға бейімделу мәселесіне көбірек назар аудара бастағанын атап өтті. 

– Елімізде көпбалалы от­басы­ларға мемлекеттен де, қоғам тарапынан да қолдау көрсетіледі. Әрине, бұл бізді қуантады әрі жұ­мысымызды жалғастыруға ын­та­ландырады. Алайда көпба­лалы аналардың құқықтары заң деңгейінде қорғалғанымен, іс жүзінде көпбалалы отбасыларға барлық қажетті қолдауды алу қи­ын­ға соғады. Менің ойымша, құқықтарды жүзеге асыруда кө­бі­­рек күш-жігер жұмсау қажет, сонда ғана бұл көпбалалы аналар үшін шынайы қолдау болар еді. Балаларды тәрбиелеуде қиын­дыққа тап болған ата-аналар үшін көмек пен кеңес алуға мүм­кіндік беретін қолдау жүйесін құру маңызды. Өмірдің қиын жағдайына тап болған балалар құқығының қорғалуына көбірек көңіл бөлуіміз тиіс, – деп сөзін түйіндеді Жанар Байжұлдинова.

Жанар ханым тәрбиелеп отыр­ған ұл-қыздарының келе­шек­те қоғамға оң өзгерістер әке­летін сенімді тұлға болып қал­ыптасуын, өз артынан мейі­р­ім­­ділік, махаббат, қамқорлық сын­ды құндылықтар­ды, дана­лық­ты мұра етіп қал­дырғанын қалайды. Қамқор ана балалары­ның бола­ша­ғынан үлкен үміт күтеді.

Алтынай БАУЫРЖАНҚЫЗЫ,

Алматы қаласы