Өңірлік қауіпсіздік – өзекті мәселе

Кездесу барысында өңірлік қауіп­сіз­дікті қам­тамасыз ету, трансұлттық қыл­мыс пен есірт­кінің заңсыз айналымына қар­сы іс-қи­мыл, киберқауіпсіздік, экст­ре­мизммен және бас­қа да қазіргі сын-қа­терлермен күрес мә­се­лелері талқыланды.

Мемлекет басшысы Орталық Азия ел­дері мен Қытайдың құқық қорғау ор­ган­дары ара­сын­дағы ықпалдастықты арт­тыру өңірде тұ­рақтылықты және қауіп­сіздікті сақтауда маңызды екенін атап өтті.

– Ұйымдасқан трансұлттық қылмыс та­­мыр жайып, аясын кеңейте түсті. Ки­бер­­қыл­мыс табысы жоғары жаһандық индустрияға ай­нал­ды. Бұл адамдарды мил­лиардтаған дол­лар шығынға ұшы­ра­тады. Цифрлық жүйе­ні қылмыстық топ­тар өз қызметтерін үй­лестіруге, та­быс­тарын жылыстатуға, еш­бір мемлекеттің шекарасына қарамайтын ша­буыл жасауға жиі қолданады. Маңызды кө­лік және сауда бағыттары түйісетін Ор­та­лық Азия аймағына трансұлттық қылмыстық же­лінің қызығушылығы жоғары. Осы орай­да ұйымдасқан трансұлттық қылмысқа, есірткінің заңсыз айналымына және адам сау­дасына қарсы тұру мәселесі өзекті бо­лып отыр. Күш-жігер біріктіру, ақпарат алмасу, инс­титуционалдық ықпал­дас­тықты нығайту жә­не заманауи техно­ло­гияларды енгізу ар­қы­лы ғана бұл сын-қатерлерге қарсы тұра ала­тынымызға се­німдімін. Қазақстан қауіп­сіздік сала­сын­дағы өңірлік және халы­қ­ара­лық ын­тымақтастықты тереңдетуді дәйекті түр­­де қолдайды. Біз азаматтарымызды қор­­ғау мен елдерімізді орнықты дамыту ба­ғы­тын­дағы ашық диалогқа, үздік тә­жірибелерді ал­масуға және бірлесіп шешім қабылдауға дайынбыз, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президенттің пікірінше, қылмыстық эле­­­менттердің өңірдегі ішкі тұрақ­ты­лық­ты бұзуы­на жол беруге болмайды. Бұл орайда жүйелі әрі батыл әрекеттер қажет.

– Қазақстан заң үстемдігін қам­тамасыз ету­ді құқық қорғау қызметі ғана емес, мем­ле­кеттік саясаттың стратегия­лық басым ба­ғыты ретінде қарастырады. Біз «Заң мен тәр­тіп» тұжырымдамасын дәйекті түрде ны­ғайтып келеміз. Аталған қағидат жаңа Конс­ти­туциямызда елімізді одан әрі жаңғыртудың бас­ты алғышарт­тарының бірі ретінде көрініс тапты. Маңыз­ды міндеттердің бірі – ұйы­м­дас­қан трансұлттық қылмыстық топтардың қаржы ағынына тосқауыл қою. Экстре­мизм идея­ларының таралуын, лаңкестік топтар­дың адамдарды интернет арқылы арбауын бел­сенді түрде әшкерелеп, тер­рор­лық акті­лер­ге астыртын әзірлік әре­кеттерін алдын ала анықтаған жөн. Ай­ты­л­ған қатерлердің бәрі бір-бірімен ты­ғыз байланысты. Оған тек жан-жақты, ке­шенді түрде күш-жігер бі­рік­тіре оты­рып төтеп бере аламыз. «Орта­лық Азия – Қытай» форматы елдеріміздің қауіп­сіз­дігін қамтамасыз ету ісінде өзара үй­ле­сімді, нақты шешімдердің үлгісі бола-ты­­ны­на сенімдімін, – деді Мемлекет бас­­шысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев қоғамдық жә­не экономикалық тыныс-тіршіліктің он­лайн кеңістікке ойысуы киберқауіпсіз­дік мәселе­сін мүлдем жаңа деңгейге кө­терді деп санай­ды.

– Ақпараттық технологиялар сала­сын­­да­ғы қылмыс ешқандай шекараға ба­ғынбай­ды. Азаматтарымызға, бизнеске жә­не мем­лекеттік органдарға зардабын ти­гізіп отыр. Гиб­ридті және ақпараттық тех­нологиялар жал­ған мәлімет, яғни, «фейк» тарату құралы ре­тінде қолда­ны­лады. Өшпенділік өртін үр­леп, алауыздық туғызады. Деструктивті эле­­­­менттердің қо­лындағы жасанды интел­лект ауыр сал­дарға әкеліп соғатын өте жой­қын ақ­парат­тық қаруға айналды. Заң талап­та­ры­на қайшы контент толассыз көбейіп жа­тыр. Осыған байланысты қазіргі ық­пал­дас­тық тетіктерін жүйелі түрде же­тіл­діріп, ки­берқауіпсіздікке қарсы проак­тивті іс-қимылға көшу керек, – деді Президент.

Мемлекет басшысы өңір елдерінің эко­­но­микалық ынтымақтастығын ны­ғайту мен дамыту, бірлескен инфрақұры­лым­дық жоба­ларды жүзеге асыру қауіп­сіздік мәселесімен тығыз байланысты екенін айтты.

– Транскаспий халықаралық көлік ба­ғы­ты еуразиялық логистиканың стра­тегиялық элементіне айналып келеді. Жаһандық сауда тізбегінің трансфор­мациясына және геосая­си қысымның күшеюіне сәйкес оның маңы­зы еселеп арт­ты. Сонымен қатар жүк тасы­ма­лын ұл­ғайтудың белгілі бір қауіп-қатерлері бар. Әңгіме трансұлттық қылмыс, соның ішін­де контрабанда, есірткі, қару-жарақ тасы­малы туралы болып отыр, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент өңірлік қауіпсіздіктің тиім­ді жүйе­сін құру үшін «Орталық Азия – Қытай» фор­матының әлеуетін пайда­лану қажеттігін жеткізді.

– Менің ойымша, ішкі істер министр­лік­­тері бір-бірімен ынтымақтастықты кү­шей­тіп, қауіпсіздік және қоғамдық тәр­тіп мә­се­лелеріне қатысты ақпарат­тармен бөлі­су­ге тиіс. Бұл халықтары­мыз­дың арман-тіле­гі­не толығымен сай ке­леді. Жұртшылық мем­лекеттер бас­шы­ларынан өз елдерін тәр­тіпке келтіріп, қалыпты әрі қауіпсіз өмір­ге қолайлы жағ­дай жасау үшін аса шұғыл, тиімді ше­шімдер қабылдауды талап етіп отыр. Ба­лаларымыз, жалпы халық ел бас­шы­ларының, ішкі істер министрлері мен бас­қа да ведомство жетекшілерінің заңға сәй­­кес қоғамдық тәртіпті сақтау шара­ларын қа­былдап жатқандарына көздері жетіп, өзде­рін қауіпсіз сезінуі қажет, – деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның Қытай Халық Республикасымен және Ор­талық Азия мемлекеттерімен өзара сенім, тату көршілік, ортақ жауапкершілік не­гізін­дегі ынтымақтастықты ілгеріле­туге ерекше мән беретінін жеткізді.

Кездесуге қатысушылар өзара бай­ланыс­тар­ды жолға қоюға, жедел ақпарат алмасуға, кәсіби қарым-қатынастарды да­мытуға және құ­қық қорғау орган­дары­ның қызметіне за­манауи техноло­гия­ларды енгізуге ниетті екен­дерін рас­тады.

Президент аталған жиынның Орта­лық Азия мен Қытай аумағындағы қауіп­сіздікті қам­тамасыз ету бойынша серік­тестік пен ық­палдастыққа тың серпін беретініне сенім біл­дірді.