Осы стратегиялық бағытты жүзеге асыруда Шымкент қаласы ерекше белсенділік танытып отыр. Қалада кейінгі жылдары тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықта, өндірісте, білім беру мен денсаулық сақтау салаларында энергияны тиімді пайдалану мәдениетін қалыптастыруға бағытталған жобалар кезең-кезеңімен іске асырылуда. Әсіресе әлеуметтік маңызы бар нысандарда күн энергетикасын пайдалану тәжірибесі кеңейіп келеді.
Осындай тиімді жобалардың бірі – Шымкент қаласындағы Victoria оңалту орталығы. Медициналық мекеме бүгінде тек заманауи оңалту қызметін көрсетіп қана қоймай, жасыл технологияларды енгізудің нақты үлгісіне айналған. Орталықтың шатырына орнатылған күн электр станcасы нысанның электр энергиясына деген қажеттілігінің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді. Бұл өз кезегінде коммуналдық шығындарды азайтып қана қоймай, энергиямен жабдықтау тұрақтылығын күшейтіп, экологиялық жауапкершілікті арттыруға мүмкіндік береді.
Орталықтың тәжірибесі халықаралық деңгейде де қызығушылық тудырып отыр. Осы мақсатта Шымкентке Қырғыз Республикасы Энергетика министрлігі, Тәжікстан Республикасы Энергетика және су ресурстары министрлігі, Қырғызстанның Ұлттық электр желісі, энергия таратушы компаниялар мен климаттық қаржыландыру ұйымдарының өкілдері арнайы келіп, әлеуметтік нысандардағы жаңартылатын энергия көздерін пайдалану тәжірибесімен жан-жақты танысты.
Шетелдік мамандар үшін ең алдымен медициналық мекеменің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін инженерлік шешімдер ерекше қызығушылық туғызды. Себебі орталықта инсульт алған, ауыр жарақаттан кейін оңалтудан өтіп жатқан жүздеген пациент тәулік бойы ем қабылдайды. Мұндай жағдайда электр энергиясының тұрақты берілуі – медициналық көмектің сапасына тікелей әсер ететін маңызды фактор.
Жобаны жүзеге асырған Senergy Electric компаниясының директоры Ерғали Шоланбаевтың айтуынша, қазір Шымкентте электр энергиясына деген сұраныс жылдан-жылға артып келеді. Қаланың аумағы кеңейіп, жаңа шағын аудандар, әлеуметтік нысандар мен өндірістік кәсіпорындар көбейген сайын энергетикалық инфрақұрылымға түсетін жүктеме де ұлғая түсуде. Сондықтан күн энергетикасы, әсіресе еліміздің күн сәулесі мол оңтүстік өңірлері үшін ең тиімді әрі ұзақмерзімді шешімдердің бірі.
Мамандардың айтуынша, кейінгі жылдары күн панельдерінің тиімділігі айтарлықтай жақсарған. Заманауи жабдықтар бұрынғыдан әлдеқайда жоғары өнімділікке ие. Бұл инвестицияның өзін бірнеше жылдың ішінде ақтауына мүмкіндік береді. Сонымен қатар күн электр стансалары көмірқышқыл газының бөлінуін азайтып, қоршаған ортаға түсетін экологиялық жүктемені төмендетуге ықпал етеді.
Халықаралық делегация өкілдері де Шымкент тәжірибесіне жоғары баға берді. Қырғыз Республикасы Министрлер кабинеті жанындағы Климаттық қаржыландыру орталығының өкілі Эрмек Тұрсыналиевтің айтуынша, Қырғызстанда да әлеуметтік нысандарға күн электр стансаларын орнату бағытындағы жұмыстар қолға алынғанымен, мұндай жобалардың саны әзірге шектеулі. Сондықтан Шымкенттегі тәжірибе өңір елдері үшін тиімді үлгі ретінде қарастырылуда.
Victoria орталығының ерекшелігі мұнда тек күн энергиясы емес, энергияны үнемдеудің басқа да заманауи технологиялары енгізілген. Медициналық директор Мұрат Тоқмырзаевтың айтуынша, орталықта күн және жел энергиясымен қатар жылу айырмасына негізделген инженерлік шешімдер де пайдаланылады. Бұл ғимараттың энергия тиімділігін арттырып, пациенттер үшін қолайлы микроклимат қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар мекемеде Еуропа, Азия және ТМД елдерінде шығарылған жоғары технологиялық медициналық жабдықтар кеңінен қолданылады. Роботтандырылған оңалту құрылғылары, физиотерапиялық кешендер және цифрлық бақылау жүйелері науқастардың сауығу процесін жеделдетуге ықпал етеді.
Сарапшылардың пікірінше, Шымкентте жүзеге асырылып жатқан мұндай жобалар Қазақстанның тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге нақты үлес қосады. Әлеуметтік нысандарда жаңартылатын энергия көздерін пайдалану тәжірибесі кеңейген сайын коммуналдық шығындар азайып, бюджет қаражаты тиімді жұмсалады. Ең бастысы, тұрғындарға көрсетілетін қызмет сапасы артып, экологиялық таза әрі қауіпсіз орта қалыптасады.
Шымкенттің тәжірибесі жасыл экономика қағидаттары мен әлеуметтік жауапкершіліктің өзара сабақтас екенін тағы бір мәрте дәлелдеп отыр. Энергия тиімділігіне негізделген мұндай жобалар болашақтың талабы ғана емес, елдің орнықты дамуына бағытталған нақты инвестиция. Сондықтан әлеуметтік инфрақұрылымда жаңартылатын энергия көздерін кеңінен енгізу Қазақстанның энергетикалық қауіпсіздігін нығайтып, өңірлердің тұрақты дамуына серпін беретін маңызды бағыт болып қала береді.
Назгүл НАЗАРБЕК, Шымкент қаласы