«1994 жылғы 15 сәуірдегі Дүниежүзілік сауда ұйымын құру туралы Марракеш келісіміне Қазақстан Республикасының қосылуы туралы хаттамаға қосымша болып табылатын Көрсетілетін қызметтер бойынша Қазақстан Республикасының ерекше міндеттемелерінің тізбесіне өзгерістерді ратификациялау туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Құжаттың негізгі ережелерін Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев таныстырды.
Оның айтуынша, Қазақстан 2015 жылғы қарашадан бастап Дүниежүзілік сауда ұйымының мүшесі саналады. ДСҰ-ға қосылу Қазақстанның әлемдік сауда жүйесіне интеграциялануының маңызды кезеңі болды.
– Ұйымға мүше болған сәттен бастап еліміздің сыртқы сауда көлемі екі есе – 2015 жылғы 76,5 млрд АҚШ долларынан 2025 жылғы 136,9 млрд АҚШ долларына дейін артты. Сонымен қатар халықаралық бағалаулар бойынша Қазақстанның сауда процедураларын жеңілдету және сауда процестерін цифрландырудағы ілгерілеуді атап өткен жөн. Ұсынылып отырған заң жобасы – осы жұмыстың және ДСҰ-да қабылданған міндеттемелерді орындаудың жалғасы, – деді Арман Шаққалиев.
Өзгерістер Қазақстанның Көрсетілетін қызметтерді ішкі реттеу бойынша ДСҰ қағидаларына қосылуын көздейді. Олар қызмет көрсету саласын реттеудің жалпы принциптерін белгілейді. Атап айтқанда, қызмет көрсету үшін қажетті рұқсаттар мен лицензияларды алу рәсімдерін жеңілдету, сондай-ақ қызмет көрсетушілерге қойылатын тиісті талаптардың объективті, ашық әрі кемсітусіз қолданылуын қамтамасыз ету қарастырылған. Құжатты ратификациялау бәсекелестіктің дамуына ықпал етіп, Қазақстанның инвестициялар үшін тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді.
Бұл ретте министрдің айтуынша, Қағидалар мемлекеттің қызмет көрсету саласын реттеу құқығын шектемейді. Қазақстан лицензиялауды, біліктілік талаптарын және басқа да қажетті реттеу шараларын белгілеу өкілеттіктерін сақтайды. Мұндай шаралар денсаулық, қауіпсіздік және басқа да қоғамдық мүдделерді қорғау мақсатымен белгіленуі мүмкін.
Отырыс барысында депутат Олжас Құспеков баяндамашыдан ДСҰ қағидаларын қабылдау қазақстандық қызмет көрсетушілердің қызметін шектеуге және мемлекеттің ішкі нарықты реттеу мүмкіндіктерін азайтуға алып келмей ме деген мәселе көтерді. Арман Шаққалиев жаңа қағидалар мемлекеттің өкілеттіктерін шектемейтінін, өйткені тиісті принциптер ұлттық заңнамада бекітілгенін айтты. Сонымен қатар олар отандық қызмет көрсетушілерге, атап айтқанда IT және туризм салаларында экспортты ұлғайтуға және сыртқы нарықтарға шығуға қосымша мүмкіндіктер туғызады.
Депутаттар лицензиялаудың ашықтығы, Қазақстанның көрсетілетін қызметтер нарығындағы шетелдіктердің үлесі, ұлттық экономика үшін стратегиялық маңызы бар салаларды дамыту және басқа да мәселелер бойынша сұрақтар қойды.
Құрылтай сондай-ақ Қазақстан мен Сербия үкіметтері арасындағы 2023 жылғы 29 қарашада Белград қаласында жасалған әскери-техникалық ынтымақтастық туралы келісімді ратификациялау туралы заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Құжатты депутаттарға Қорғаныс министрінің орынбасары Шайх-Хасан Жазықбаев таныстырды.
Келісімнің негізгі мақсаты – екі ел арасында өзара тиімді әскери-техникалық ынтымақтастық орнату және оны одан әрі дамыту. Құжат аясында әскери мақсаттағы өнімдерді өзара жеткізу, қару-жарақ пен әскери техниканы техникалық қызмет көрсету және жөндеу, сондай-ақ бірлескен ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізу көзделген.
Тараптар технологиялар трансфері, әскери-техникалық көмек көрсету, әскери-техникалық кадрларды даярлау және оқыту бағыттарында да өзара іс-қимыл жасайды. Сондай-ақ екі мемлекеттің әскери инфрақұрылымының мүмкіндіктерін ескере отырып, қару-жарақ пен әскери техника үлгілерін бірлесіп сынақтан өткізу көзделген.
Құжат нормаларымен танысқан депутаттар Қазақстан-Сербия келісімі аясында қандай нақты бастамаларды іске асыру жоспарланып отырғанын, соның ішінде бірлескен өндірістер құру және өнімнің жекелеген түрлерін шығару мәселелерін, сондай-ақ қару-жарақ пен әскери техниканы үшінші мемлекеттерге ықтимал кері экспорттау шарттарын сұрады.
Депутат Айдос Сарым өз сөзінде Қоғамдық палата депутаттардың сарапшылармен, ғылыми қауымдастықпен, азаматтық қоғам, кәсіби бірлестіктер және өңірлер өкілдерімен тікелей диалог жүргізетін тұрақты жұмыс алаңына айналуға тиіс екенін атап өтті.
– Палатаның негізгі міндеттерінің бірі заң жобаларына қоғамдық және сараптамалық зерделеу жүргізу болуы керек. Мұны заң жобасын әзірлеудің бастапқы кезеңінде, яғни «нөлдік оқылым» сатысында өткізу принципті түрде маңызды. Бұл кезеңде заң жобасының негізгі ережелерін нақты талқылап, қажет болған жағдайда оларды түзетуге және толықтыруға мүмкіндік болады. Бұл ең маңызды заңнамалық бастамалар бойынша балама ұстанымдарды, кәсіби бағалауларды, ықтимал ескертулер мен ұсыныстарды алдын ала ескеруге мүмкіндік береді, – деді Айдос Сарым.
Сонымен бірге Қоғамдық палата алаңында қоғамдық-саяси және әлеуметтік-экономикалық дамудың ең өзекті мәселелерін талқылау жоспарланып отыр. Сондықтан депутаттың айтуынша, палата құрамында кеңауқымды өкілдікті қамтамасыз етудің маңызы зор. Құрылтай жанындағы Қоғамдық палата 50 адамнан құрылуы мүмкін. Оның құрамына депутаттар, азаматтық қоғам өкілдері және түрлі саланың мамандары кіреді.
Алдағы уақытта Құрылтай бюросы Қоғамдық палата туралы Ережені бекітіп, оның құрамын айқындап, басшылық лауазымдарды тағайындауға тиіс.