Саяси диалог – ынтымақтастықтың берік тұғыры

Мәртебелі меймандардың құрметіне Әскери әуе күштерінің тікұшақтары Қа­­зақстан мен Бельгияның Мемлекеттік Туларын желбіретіп, Ақорда алды­нан ұшып өтті.

Салтанатты рәсім барысында Мем­ле­кет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Король Филипп бір-біріне ресми де­легация мүшелерін таныстырды. Құр­мет қарауылы ротасының бастығы рапорт берген соң Президенттік оркестр екі елдің әнұрандарын орындады. Содан кейін Шығыс залында шағын құ­рам­дағы кездесу өтті.

Шағын құрамдағы келіссөз барысында Президент Бельгиялықтар Коро­лі мен Патшайымының Қазақстанға жа­­саған алғашқы мемлекеттік сапары екі­­жақты серіктестіктің жаңа кезеңіне жол ашатын тарихи уақиға екенін атап өтті.

– Сізді Астанада қарсы алғаныма қуа­­ныштымын. Бұл – мен үшін зор мәр­тебе. Тарихи сапарыңыз жұртшы­лық­тың үлкен қызығушылығын тудыр­ды. Қазақстанға келген делегация құра­мы­на Үкімет пен аймақтық билік, іс­кер­лік топтар, академиялық қауымдас­тық және бұқаралық ақпарат құралдары өкілдері енген. Сіз Тақ мұрагері ретінде Қа­зақстанға үш мәрте келген едіңіз. Елі­­мізбен қарым-қатынасты дамыту жө­ніндегі ниетіңізді жоғары бағалаймыз. Сіздің қолдауыңызды әрдайым се­зіне­міз, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент Бельгияны Қазақстанның Еуропадағы уақыт сынынан өткен сенімді серіктесі деп санайтынын жеткізді.

– Келесі жылы елдеріміздің арасында дипломатиялық қарым-қатынас ор­нағанына 35 жыл толады. Осы жыл­дар­да шынайы достық пен өзара құрметке негізделген тығыз қарым-қатынасты жолға қойдық. Үздіксіз саяси диа­лог ынтымақтастығымыздың берік тұғыры іспеттес. Біз жетістіктеріңізді ұдайы қарап отырамыз. Бұл шын мәнінде таңғалдырады. Сіздерден үлгі алып, тәжірибелеріңізді үйренуіміз қажет. Бельгияға бес жыл бұрын жасаған сапар барысындағы мазмұнды келіссөздерді ықыласпен еске аламын. Биыл маусым айында Бельгияға барған сапарымда Премьер-министр Барт де Вевермен ке­ліссөз жүргізіп, серіктестікті нығайту­ға қос тарап та бейіл екенін растадық, – деді Мемлекет басшысы.

Король Филипп пен Патшайым Ма­тильда қонақжайлығы және сый-құрметі үшін Қазақстан Президентіне шы­­­­найы ризашылығын білдірді. Олар елі­­міздің әлеуметтік-экономикалық та­­быстарына және халықаралық аре­на­да­ғы биік абырой-беделіне арнайы тоқ­талды.

– Қазақстан – біз үшін қарқынды да­мып келе жатқан өте маңызды ел. Жал­пы, Бельгия тұтас Орталық Азия өңі­ріне айрықша қызығушылықпен қа­райды. Бұл өңірдің мәні зор. Менімен бірге үлкен делегация келді. Әлбетте, біз бір-бірімізді өте жақсы білеміз. Ел­де­ріміз 35 жыл ішінде жақсы қарым-қатынас орнатты. Біз осы тарихи межені бірге атап өтуге ниеттіміз. Сонымен қа­тар ынтымақтастығымызды жаңа са­палы деңгейге көтеретінімізге сенім­дімін. Менімен бірге келген делегация құрамына келешекке бағдарланған түрлі саланың өкілдері кірді. Президент мырза, бізбен бірге жүру үшін жұмыс кес­теңізді өзгерткеніңізді білемін. Осы ықы­ласыңызға тәнтіміз. Сондықтан ал­­тын уақытыңызды бөліп, құрмет көр­сеткеніңізді жоғары бағалаймыз, – деді Бельгиялықтар Королі Филипп.

СЕНІМНІҢ АЙҚЫН КӨРІНІСІ

Қасым-Жомарт Тоқаев Бельгия­лықтар Королімен және Патшайымымен кеңейтілген құрамда келіссөз жүргізді.

Ақордада өткен келіссөз барысында Президент Қазақстан мен Орталық Азияға тарихта тұңғыш рет мемлекеттік сапармен келген Бельгиялықтар Короліне және Патшайымына ілтипат білдірді.

– Осы тарихи сәтте Сіздермен жүздесіп, мемлекеттеріміз арасындағы берік достықты атап өту – мен үшін зор мәртебе. Аса мәртебелі Король Филипп, халқыңызға қалтқысыз қызметіңізді жоғары бағалаймыз. Cіз Корольдік билігіне келгелі еліңіз өркендеп, әлемдік аренадағы лайықты орнын бекіте түсті. Халқыңызға адалдығыңыз және Бельгияны мекендейтін түрлі қауымдар арасындағы өзара түсіністікті нығайту жолындағы табанды еңбегіңіз Тәждің ел бірлігін сақтаудағы рө­лін айқындай түседі. Біз де «Бірлігіміз – әралуандықта» деген қағидатқа айрықша мән береміз. Әрбір азаматтың келешегімізге атсалысқанын қалаймыз. Көп жылдан бері кәсіпкерлікті, білім мен инновацияны дамытуға ерекше күш салып келесіз. Бұл – шын мәнінде үлгі тұтарлық ізгі істер. Король әулетінің Бельгия бизнесіне ұдайы қолдау көрсетуі шексіз құрметке лайық. Аса мәртебелі Патшайым Матильда, Сіз бұл сапардың мән-мазмұнын арттырып, шырайын келтірдіңіз. Сіздің балаларды қорғау, білім беру, адамның қадір-қасиетін құрметтеу мәселелеріне келгенде, ерекше жанашырлығыңыз бен қамқорлығыңызға тәнтіміз. Бұл игі мұраттар азаматтарымызды шын мәнінде сүйсінтеді, – деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Бель­гияны Еуропадағы уақыт тезінен өт­кен сенімді серіктесі ретінде қарас­тыратынын атап өтті.

– Келесі жылы мемлекеттеріміздің арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнағанына 35 жыл толады. Сапарыңыз осы айтулы меженің дайындығына тың серпін береді және ынтымақтастығымызды нақты нәтижелермен толықтыра түседі. Бельгия Қазақстанның жетекші сауда серіктестерінің қатарына кіреді. Сонымен қатар еліңіз Қазақстан экономикасына қаржы құйған ең ірі он инвестордың бірі саналады. Мұны Қазақстан экономика­сының келешегіне деген сенімнің айқын көрінісі деп бағалаймын, – деді Президент.

Мемлекет басшысы Қазақстан мен Бельгия арасында көлік-логистика, аса маңызды минералдар, жаңартылатын қуат көздері, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау және жасанды интеллект салалары бойынша өзара ықпалдастықты кеңейтуге мол мүмкіндік бар екеніне назар аударды.

– Сізбен бірге келген мемлекеттік органдардың, өңірлік билік пен іскер топтардың өкілдеріне, танымал ғалымдар мен журналистерге ілтипат білдіремін. Ертең Қазақстан – Бельгия іскерлік кеңесінің төртінші отырысын өткіземіз. Бұл бастаманың мүмкіндіктерімізді іске асырып, орнықты нәтижеге қол жеткізетін тиімді алаңға айналғаны қуантады. Сондай-ақ Бельгиямен Еуропалық одақ және басқа да көпжақты құрылымдар аясындағы ықпалдастығымызды жоғары бағалаймыз. Жаһанда тұрақсыздық белең алған кезеңде сенім, құрмет пен өзара түсіністік қағидаттарын арқау еткен іскерлік байланыстардың маңызы арта түседі. Қарым-қатынасымыздың зор әлеуетіне сенемін. Сапар аясындағы уағдаластықтарды толық іске асыруға барынша күш саламын, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Бельгиялықтар Королі Филипп қонақ­жайлық танытқаны үшін Мемлекет бас­шысына алғыс айтып, бұған дейін Тақ мұрагері ретінде Қазақстанға жасаған сапарларын еске алды.

– Сіздің басшылығыңызбен еліңіз дамудың даңғыл жолына түскеніне ерекше әсерлендік. Сапар кезінде танысу жос­парланған жасанды интеллект, энергетика, атом энергиясы салалары екі ел үшін өте маңызды. Ғалымдардың дөңгелек үстелдегі пікірталасына куә боламыз. Бізбен бірге университеттердің ректорларынан, ком­пания өкілдерінен тұратын үлкен делегация келді, – деді Король Филипп.

Сондай-ақ келіссөз барысында екі ел­дің ресми делегация мүшелері сөз сөйледі. Тараптар кездесу соңында көптеген бастама көтерілгеніне көңіл толатынын атап өтіп, іс жүзіндегі ынтымақтастықты одан әрі өрбітуге дайын екенін растады.

ҚОС ХАЛЫҚТЫҢ ДОСТЫҒЫ

Қасым-Жомарт Тоқаев пен Король Филипп БАҚ өкілдеріне арналған брифинг өткізді.

Мемлекет басшысы Бельгиялықтар Королі мен Патшайымының Қазақстанға жа­саған тарихи мемлекеттік сапары екі­жақты қарым-қатынастың жаңа парағын ашатынын және қос халық арасындағы достықты нығайта түсетінін атап өтті.

– Аса мәртебелі Король, Сіздің па­расатты әрі батыл басшылығыңыздың арқасында Бельгия өзінің бірегей сан­алуан­дығын сақтаған әрі әлемге ашық ел ретінде белгілі болып отыр. Халқыңызға адалдығыңыз бен Бельгиядағы түрлі қауым арасындағы өзара түсіністікті нығайту жолындағы табанды еңбегіңіз Тәждің ынтымаққа бастар рөлін айқындайды. Осы күрделі кезеңде адами қадір-қасиеті биік, перзенттік парыздың парқын сезінетін тұлға екеніңізді көрсеттіңіз. Бұл ерекше сенім ұялатады әрі зор құрметке лайық. Ұзақ жылдар бойғы достығыңызға және Қазақстанмен байланыстарды нығайту ниетіңізге ризамын. Бүгін осы ықпалдас­тықты тереңдетуге бірлесе үлес қосатыны­мызға қуаныштымын. Сіздің күш-жігеріңіз бен қолдауыңыздың арқасында ынтымақ­тастығымыздың келешегіне үлкен үмітпен әрі сеніммен қараймыз, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев емен-жарқын достық рәуіште әрі сындарлы сипатта өткен нәтижелі келіссөздердің қорытын­дысына тоқталды.

– Біз Қазақстан мен Бельгия арасын­дағы көпжақты серіктестікті күшейтуге бейіл екенімізді растадық. Елдеріміз арасында қандай да бір саяси қайшылық немесе шешілмеген мәселе жоқ. Бұл барлық бағытта ынтымақтастықты кеңей­туге берік негіз қалайды. Экономикалық ықпалдастық серіктестігіміздің негізгі тірегі болып қала береді. Бельгия Қазақстанның жетекші инвестициялық серіктестерінің қатарына кіреді. Сіздің елдің 2005 жылдан бері экономикамызға құйған инвестиция көлемі 15 миллиард доллардан асты. Көлік-логистика, аса маңызды минералдар, энергетика, өнер­кәсіп, ауыл шаруашылығы, биотехнология, цифрландыру және ғарыш технологиялары салаларында ықпалдастықты жандан­дырып, жаңа мүмкіндіктерді қолға алуға уағдаластық. Тарихи сапарға бельгиялық жетекші компания өкілдері қатысуда. Бұл Бельгияның еліміздің экономикалық әлеуетіне зор сенім артатынын көрсетеді. Үкімет тарапынан Бельгия инвестор­ларының Қазақстанда қызмет аясын кеңей­туіне және жаңа перспективті жобаларды іске асыруына қолайлы жағдай жасалады. Оның толық әрі уақытылы орындалуын өзім қадағалап отырамын, – деді Мемлекет басшысы.

Президенттің айтуынша, жоспарланған Қазақстан – Бельгия іскерлік кеңесі, Ректорлар форумы және аса маңызды материалдар бойынша дөңгелек үстел ортақ мақсаттар мен нақты нәтижелерге қол жеткізетін маңызды алаң болмақ. Аталған іс-шаралардың қорытындысы бойынша серіктестікті дамытуға тың серпін беретін ондаған келісім мен құжатқа қол қойылады.

Бұдан кейін Қасым-Жомарт Тоқаев БАҚ өкілдеріне мәдени-гуманитарлық салада қол жеткізілген уағдаластықтар жөнінде әңгімеледі.

– Елдеріміздің университеттері, музейлері мен мәдени мекемелері арасында тікелей байланыс орнатуға, сонымен қатар бірлескен білім беру бағдарламаларын дамытуға және академиялық тәжірибе алмасуға ниетті екенімізді растадық. Джеймс Энсордың танымал туындыларын Қазақстанның Ұлттық музейінде таныс­тыр­ған бельгиялық серіктестерімізге алғысым шексіз. Сондай-ақ Almaty Museum of Arts пен KANAL-Centre Pompidou арасындағы ынтымақтастықты ілгерілетуді қолдаймын. Ол Бельгияның шығарма­шылық әлеуетін және мәдени саланы дамытуға ұмтылысын көрсетеді. Аталған бастамалар Бельгияның бай көркем мұрасымен танысуға, халықтарымыздың бір-бірімен жақын араласуына жол ашады. Қызметтік паспорт иелерін виза талаптары­нан босату жөніндегі келісімге өзгерістер енгізудің арқасында барыс-келісімізді біршама жеңілдетуге қол жеткіздік. Бүгін қабылданған Бірлескен мәлімдеме ортақ міндеттерге сай келеді, – деді Мемлекет басшысы.

Президент тараптардың халықаралық және өңірлік өзекті мәселелер жөнінде пікір алмасқанын айтты.

– Қазақстан мен Бельгия халықаралық құқық нормаларын сақтауға, көпжақты ықпалдастықты нығайтуға және қақ­тығыстарды бейбіт жолмен реттеуге бейіл. Жаһандық ахуал құбылып тұрған қазіргі кезде диалог, өзара сенім мен жауапты дипломатия ерекше өзекті. Жуырда менің Брюссельге сапарым аясында Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы стра­тегиялық серіктестіктің маңызды екенін растадық. Ол арнайы келісімде бекітілді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы осы минуттарда Брюссельдің орталық алаңы Гран-Пласта, қалалық ратуша ғимаратының алдында алғаш рет Қазақстанның Мемлекеттік Туы көтерілгенін атап өтіп, ыстық ықыласы мен символикалық мәнге ие құрметі үшін бельгиялық әріптесіне алғыс айтты.

– Бельгияның «L’union fait la force» деген ұлттық ұраны қазақтың «Бірлік бар жерде тірлік бар» деген тәмсілімен мағы­налас. Біздің достығымыз осы ортақ құндылықтарға негізделген. Аталған мем­лекеттік сапар Қазақстан –Бельгия қарым-қатынасын ілгерілетуде бетбұрысты сәт болатынына сенімдімін. Қазақстан халқы Сіздің мейірімді, бекзат әрі парасатты болмысыңызды әрдайым құрмет тұтады, – деді Президент.

Король Филипп ілтипатпен қарсы алғаны үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтып, соңғы отыз жылда елдеріміз берік әрі мызғымас байланыс орнатқанын атап өтті.

– Президент мырза, Сіз Брюссельге келген кезіңізде бізді еліңізге мемлекеттік сапар жасауға шақырған едіңіз. Бұл ұсынысты бірден қабыл алдық. Сапарымыз Қазақстан тәуелсіздігінің 35 жылдығы қарсаңында өтіп жатқанына қуаныш­тымын. Осы үш күн ішінде елдеріміз арасындағы ынтымақтастыққа жол аша­тын мүмкіндіктермен жақын танысамыз. Мәдени байланыстардың арқасында достығымыз одан әрі беки береді. Ал сапарымыз аясында Қазақстанның бай мұрасы мен төл дәстүріне көзайым бо­ламыз, – деді Бельгиялықтар Королі.

Король Филипптің айтуынша, Бельгия Қазақстан экономикасына қаржы құйған ірі инвесторлардың бірі саналады. Қазақ­стан нарығында бірқатар бельгиялық ком­пания жұмыс істейді. Ол алдағы Қазақстан – Бельгия іскерлік кеңесі отырысына көп үміт артатынын жеткізді.

Сондай-ақ Бельгиялықтар Королі Қазақстанның халықаралық аренада беделі артып келе жатқанына және экономиканың барлық саласында қарқынды өсім байқа­латынына назар аударды.

– Еліңіздің әлемдік аренадағы орны нығайып келеді. Жуырда ғана халқыңыз мемлекеттің жаңа мақсат-міндеттерін айқындаған конституциялық реформаны қолдады. Бүгінде Қазақстан ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрді қастерлейтін, барлық жағынан заманауи қоғам құрып отыр. Жоғары білімді азаматтардың, орта таптың көптігі және озық инфрақұрылым­ның арқасында елдеріңіз болашақтың сын-қатерлеріне төтеп беруге әзір. Қазақ­стан цифрландыру саласында көш бастап тұр, әсіресе жасанды интеллект бағытында бірегей шешімдер әзірлеуде. Alem.AI орталығына барып, елдеріміз арасындағы синергияны ілгерілету мүмкіндіктерін талқылауға қызығушылық танытып отыр­мыз, – деді ол.

Бұдан бөлек, Король Филипп Қазақ­станның бай тарихымен және мәдениетімен жақын танысуға ниетті екенін жеткізді.

– Астана мен Алматының көрікті жерлері мен музейлерін аралап, Алтын Орда дәуірінен тамыр тартатын тарихпен тіл қатысуға асықпын. Бельгия деле­гациясымен бірге Абай шығармаларында айрықша суреттелген, қазақтың ұлттық ерекшеліктерін паш ететін табиғи және мәдени қазынамен танысуға құштармыз. Қазақ елі қонақжайлығымен мәшһүр. Елдеріңіз қоғамның ынтымақ-бірлігін өз ішінде ғана емес, аймақтық және халық­аралық деңгейде нығайтуға белсенді түрде үлес қосып келеді. Осы бағытта Қазақстан әрдайым маңызды рөл атқарады, – деді ол.

Бельгиялықтар Королі сөз соңында көрсетілген сый-құрмет үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа тағы да алғыс айтты.

– «Шаңырағыңыз биік болсын!» Мен бұл сөзді дұрыс айттым деп ойлаймын. Қазақстанға мемлекеттік сапарымыздың мәнін аталған тілек толығымен ашады. Отбасы бірлігі мен ұрпақтар сабақтастығын, ырыс пен несібені, бейбіт өмір мен жылы ұяны осы бірауыз сөзге сыйдыруға болады, – деді Король Филипп.

Жиын соңында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Аса мәртебелі Бельгиялықтар Королі Филипп бірлескен мәлімдеме жасады.

Бұдан бөлек, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Король Филипп және Патшайым Матильдамен бірге Астанадағы Ұлттық балаларды оңалту орталығын аралап көрді. Мәртебелі меймандар дамуында ауытқуы бар балаларға кешенді көмек көрсету тәртібімен танысты. 

Бельгиялықтар Королі мен Патша­йымы­на ерекше қажеттіліктері бар бала­лар­дың коммуникативтік дағдыларын, таным-түйсігін және өз бетінше әрекет ету қабі­летін шыңдауға бағытталған меди­циналық, психологиялық-педагогикалық оңалтудың және әлеуметтік бейімдеудің заманауи әдістері туралы баяндалды. Жеке қалпына келтіру бағдарламаларында робот­тан­­дырылған реабилитация техно­логия­сы да қолданылады. Орталық жұмы­сында әлеуметтік интеграцияға және балалардың қоғам тіршілігінен тыс қалмай, толыққанды өмір сүруіне жағдай жасауға айрықша мән беріледі.

Король Филипп пен Патшайым Ма­тиль­да балалармен, олардың ата-ана­лары­­мен және медицина қызметкерлерімен әңгімелесіп, интерактивті бағдарламаға қатысты. Бұдан кейін меймандар Құрметті қонақтар кітабына естелік жазба қалдырды.

Ұлттық балаларды оңалту орталығы психоневрологиялық дертке шалдыққан, сөйлеуінде, когнитивті дамуында және мінез-құлқында бұзылыстары бар, соның ішінде церебралды сал аурына душар болған және аутистік спектрі бұзылған балаларға кешенді көмек ұсынады. Жыл сайын Қазақстанның барлық аймағынан 5 мыңнан астам пациентке оңалту қыз­меттері көрсетіледі.

М.ЖАЛҒАСҰЛЫ