«Тіл-қазынадағы» онлайн талқы

«Тіл-қазынадағы» онлайн талқы

Елбасының 2017 жылғы 26 қазандағы «Қазақ тілі әліп­биін кириллицадан латын графикасына көшіру туралы» Жарлығына сәйкес қазақ тіліəәліпбиінің 2025 жылға дейін латын графикасына кезең-кезеңімен көшуін қамтамасыз ету жұмыстары қарқынды жүргізіліп келеді. Ол іске үлес қосып жатқан Ш.Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығының ұйымдастыруымен «Латын графикалы кеңістіктегі жарнама сауаттылығы» атты республикалық онлайн семинар өтті.

Мұнда орфографиялық топ мүшелері әзірлеген «Графикалық кеңістіктегі жарнама» нұсқаулы­ғы талқыға салынып, жарнама сауат­тылығына қатысты өзекті мәсе­лелер көтеріліп, бірқатар ұсы­ныс пікірлер айтылды. «Тіл-Қазына» орталығының атқару­шы директоры Ербол Тілеш:

– Жарнаманың сауатты бол­ға­ны жөн, сауаттылық емле мен пунктуация ережелеріне ғана емес, мазмұнға да керек. Сон­дық­тан сауаттылық мәселесімен қатар жарнама мәтінінің ішкі мазмұнына да мән беріп, әсіресе, ұлттық танымның тілдік көрі­ніс­терін кеңінен көрсек игі бо­лар еді. Жарнама тілі жаңа әліп­би­ге көшкенде түзелер деген үлкен үміт бар, – деп атап өтті.

– Жұрт кітап оқымауы мүм­кін, газет-журналға жазылмауы мүмкін, бірақ көшедегі жарна­ма­ны міндетті түрде көреді, көрген соң оқиды. Визуал дүние адамның есінде міндетті түрде қалады. Жарнама берушілерден сауатты мәтін талап ету, қате кеткен жағдайда түзетуге дайын болуын талап ету, түзетпеген жағ­­дайда жауапкершілікке тартып, айыппұл салу жағын қа­рас­тырған дұрыс,– дейді «Ұлан» газетінің редакторы Жұл­­дыз Әбділда.

Сондай-ақ онлайн семинар­да жарнама мәтінін сөзбе-сөз аудармай, тіл заңдылығын сақ­тай отырып, тілге жеңіл, айтуға оңай етіп беру жағын орнық­тыру мәселесі көтерілді. А.Бай­­тұр­сын­ұлы атындағы Тіл білімі инс­титутының жетекші ғылыми қызметкері Айнұр Сейітбекова кирилл жазуымен болған жарна­ма мәтіндеріндегі кемші­ліктерді қайта бол­дыр­маудың жолын іздес­тіріп, қоғамның жаңа әліп­биді жар­нама ісінде сауатты пайда­лануына жағдай жасалу қажет­тігін, ал ондай қажетті қадам жаңа емле бо­йынша жар­нама мәтіндерінің бірізді жазы­луына бағытталған осын­дай нұс­қау­лықтар мен анықтағыш­тар екен­ін атап өтті. Онлайн семи­нарға Алматы облысының Тіл оқу-әдістемелік орталығы­ның, Сол­түс­тік Қазақ­стан облысы «Тіл­дерді оқыту орта­лы­ғының», Ақмола облыс­тық оқу-әдісте­мелік орталы­ғының, ШҚО Тілдерді дамыту және үй­лес­­тіру жұмысы бөлі­мінің, Қа­­­рағанды облы­сының тілдерді дамы­ту жө­нін­дегі бас­қарма­сы­ның, Қоста­най облысы әкім­дігінің тілдерді дамыту басқар­ма­сының бас­шы­ла­ры мен ма­ман­дары қа­тыс­ты.


Әділ БЕК