Кез келген мықты спортшының артында оның жетістігіне сенетін, дұрыс бағыт беретін, тіпті ең қиын сәтте де қолдауға дайын бапкер тұрады. Бокстан әлемнің 2 дүркін чемпионы Аида Әбікееваның әлемдік ареналардағы жеңістері де тек оның жеке талантының нәтижесі емес, оған алғашынан бастап жол көрсеткен бапкердің еңбегінің жемісі. Бүгін біз Аиданың бапкері Ислам Абдраимовпен сөйлесіп, оның шәкірттерімен қалай жұмыс істейтінін, қиын сәттерді қалай еңсеретінін сұрап білдік.
– Бапкерлік жолыңыз қалай басталды? Алғашқы шәкірттеріңіз есіңізде ме?
– Менің бапкерлік жолым 18 жасымда басталды. Бұл салаға келуіме ағам Әмір Жанбосинов үлкен әсер етті. Алғашында оған көмекші болып, жаттығу процесіне араластым. Дәл сол кезеңде менің ең алғашқы шәкірттерім де келе бастады. Олар – Рафаил Иванов пен Аида Әбікеева.
Осы алты жыл ішінде Рафаил кикбоксингтен әлем чемпионы атанды. Ал Аида сол уақыттың өзінде бокстан Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы болып үлгерген еді. Бүгінде ол екі дүркін әлем чемпионы атанып, Қарағанды тарихындағы мұндай жетістікке жеткен алғашқы әйел боксшы болды.
Мен қазір Қазақстандағы ең жас еңбек сіңірген жаттықтырушысымын. Ең бастысы, осы шәкірттермен бірге тоғыз жыл бойы бір жолдамыз. Менің бүкіл бапкерлік мансабым солармен бірге басталып, солармен бірге қалыптасты.
– Жылдар бойы талай спортшымен жұмыс істедіңіз. Сіз үшін «жақсы шәкірт» деген кім?
– Шыны керек, осы жылдар ішінде көптеген спортшымен емес, санаулы ғана шәкіртпен жұмыс істеуге тырыстым. Негізгі екпінді екі спортшыға қойдым. Себебі бар күшімді барлығына бірдей жұмсасам, ақыр соңында ешқайсысына қажетті нәтижені бере алмайтынымды жақсы түсіндім.
Мен үшін жақсы шәкірт деген ең алдымен тыңдай білетін, тапсырманы бұлжытпай орындайтын спортшы. Жаттығуда да, одан тыс уақытта да бапкер берген барлық тапсырмаға жауапкершілікпен қарайтын адам.
Сонымен қатар жақсы шәкірттің басты қасиеті – тәртіп пен режим. Уақытында ұйықтау, уақытында тамақтану, жаттығуды өткізіп алмау сияқты қарапайым талаптарды сақтай білу үлкен спортта шешуші рөл атқарады. Дисциплина жоқ жерде нәтиже де болмайды.
– Аида Әбікееваның сіздің бапкерлік жолыңыздағы орны қандай? Оны өзгелерден ерекшелейтін қасиеті бар ма?
– Аида Әбікеева – менің бапкерлік мансабымда ең жоғары әрі ең жақын орын алатын спортшылардың бірі. Ол басқа спортшылардан бірқатар қасиетімен ерекшеленеді. Ең алдымен, Аидада темірдей тәртіп пен өз ісіне деген ерекше жауапкершілік бар. Оның күн тәртібі нақты, жаттығуға, дайындыққа деген көзқарасы өте байыпты. Мұндай деңгейдегі салмақтылық пен кәсібилікті екінің бірінен көре бермейсің.
Біз ең алғашқы күннен бастап бір-бірімізді жақсы түсіндік. Аидамен жұмыс істеу ешқашан қиын болған емес. Ол айтылғанның бәрін тез қабылдайды, үйренуге дайын, үнемі алға ұмтылады.
Ең бастысы, ол тыңдай біледі және соны орындауға тырысады. Жаттығуда болсын, дайындық барысында болсын, әр тапсырмаға үлкен жауапкершілікпен қарайды. Осы қасиеті біздің бүкіл жұмыс процесімізді жеңіл әрі жүйелі етті. Сондықтан да мен онымен жұмыс істегенді ұнатамын. Аидамен жұмыс істеу бапкер үшін де жеңіл әрі нәтижелі. Себебі ол айтылған тапсырманы түсініп қана қоймай, оны толық орындауға тырысады. Осындай мінез бен еңбекқорлық оны үлкен жетістіктерге жетелеп отыр.
– Жекпе-жекке шығар алдындағы сәтте спортшыны қалай жігерлендіресіз? Аидаға қандай сөз айтасыз?
– Жекпе-жекке шығуға санаулы минуттар қалғанда мен Аиданы қатаң түрде баптаймын. Бұл сәтте жұмсақ сөздің қажеті жоқ. Оған бұл сенің жекпе-жегің екенін, рингке шығып, жеңісті алып қайту керегін нақты айтамын.
Әрдайым «мен жаныңдамын, бұрыштан айтқан командаларымды тыңда» деп ескертемін. Соңына дейін баруды талап етемін. Қалай аяқталатыны маңызды емес, бастысы рингте өзіңді толықтай беру керек. Осындай сәтте спортшы мінезін көрсетуі тиіс. Бұл тек соққы алмасу емес, бұл өз-өзіңді дәлелдейтін кезең. Сондықтан жекпе-жек кезінде бар күшіңді салып, аяғына дейін күресу қажет.
– Әйелдер боксына «әлі де ерлер боксының көлеңкесінде» деген пікір бар. Бұған көзқарасыңыз қандай?
– Менің ойымша, бүгінде әйелдер құрамасы айтарлықтай өсіп келеді. Қазір олардың жекпе-жегін көретін көрермен саны да көбейді. Әйелдер боксына деген қызығушылық бұрынғыдан әлдеқайда жоғары.
Ең бастысы, қазіргі әйелдер боксы ерлер боксынан кем түспейді. Олар да дәл сондай жарқын, тартысты әрі ымырасыз өнер көрсетіп жүр. Әр жекпе-жекте мінезін көрсетіп, соңына дейін күреседі. Қазір әйелдер мен ерлер боксының деңгейі бір-біріне теңесіп келеді деп ойлаймын.
– Егер Аида басқа елдің спортшысы болғанда, оның мансабы өзгеше болар ма еді?
– Жоқ, мен олай ойламаймын. Қазақ боксы – аңызға айналған мектеп. Бұл біздің ұлттық спорт түріміз деуге болады. Қазақстанның бокс мектебі – әлемге талай чемпионды танытқан, қалыптасқан дәстүрі бар жүйе.
Аиданың бүгінгі жетістігі де сол қазақстандық бокс мектебінің жемісі. Мұнда тәртіп бар, талап бар, жүйе бар. Сондықтан ол қай елде болмасын мықты спортшы болар еді, бірақ дәл Қазақстанда қалыптасуы оның деңгейін одан әрі биіктете түсті деп есептеймін.
– Жанкүйер көрмейтін, бірақ сіз ғана білетін Аиданың бір қыры бар ма? Аидадан кейін дәл осындай әлем чемпиондары шыға ма?
– Көпшілік Аиданы тек әлем чемпионы атанған кезде таныды. Ал біз бұл мақсатқа өте ұзақ жолмен келдік. Артында жылдар бойғы тынымсыз еңбек, ауыр жаттығулар, жарақаттар мен өмірдегі күрделі кезеңдер жатыр.
Кей сәттерде алға қарай жүруге күш те, мотивация да қалмаған кездер болды. Бірақ Аида дәл сондай қиын шақтарда өз бойынан жаңа күш таба білді. Барлығын жинап, қайта тұрып, арманына қарай тағы бір қадам жасады.
Мен оны ең алдымен еңбекқорлығы, сабырлығы және шыдай білетін қасиеті үшін бағалаймын. Қандай жағдай болмасын тоқтап қалмай, алға ұмтыла алды. Алдағы уақытта Аидадай әлем чемпиондары шығатынына еш күмәнім жоқ. Енді өсіп келе жатқан жастарға Аиданың үлгі болғанына қатты ризамын.
– Білуімше, сіз Қарағандыда жаттықтырушысыз. Кезінде Қарағандының боксшылары мықты деп көп айтылушы еді. Ел аузындағы «Абай бокс мектебінің» даңқы жайлап өшіп бара жатқан сияқты. Бұған не себеп? Бұл мектептің түлектері қайда?
– Иә, негізгі жұмыс орным Қарағандыда. Кейінгі кездері мектептің абыройы біршама төмендегені рас. Дегенмен қазір жағдай мүлде өзгеше. Қарағанды облысы қайтадан дамып келеді, бокстан жақсы нәтижелер көрсетіп жатқан көптеген перспективалы спортшымыз бар. Олар еліміздің абыройын қорғап, ұлттық бокстың деңгейін көтеріп жатыр.
– Бапкер ретінде ең үлкен арманыңыз қандай?
– Ең басты мақсатым – Олимпиада чемпионын тәрбиелеу. Бұл мен үшін тек спорттық жетістік емес, сонымен бірге азаматтық борышым деп есептеймін. Менің еңбегім тек жеке нәтижеге емес, жалпы Қазақстан бокс мектебінің дамуына, еліміздің атын әлемге шығаруға бағытталған. Өз елінің абыройын асқақтатып, халқына пайдалы болу – бапкер ретінде менің басты ұстанымым.
Сұхбаттасқан Әсет ҚАЛИ