Қарыз – көп адам үшін үйреншікті жағдайға айналды. Ай сайынғы төлем келеді, жалақы түседі, тағы да азаяды. Бірақ негізгі сома сол күйі қалады. Кейде адам табысы жаман емес, бірақ несие азаймайды. Себебі мәселе табыста емес, тәсілде.
Көпшілік қарызды жай «төлеу» керек деп ойлайды. Ал шын мәнінде оны басқару керек. Егер жүйе болмаса, төлемдер созылып кете береді, пайыз өседі, ал қаржылық қысым күшейеді. Қарыздан шығу – эмоция емес, есеп.
Төмендегі төрт тәсіл нақты әрекетке негізделген.
1. Барлық қарызды тізімде. Қанша қарыз бар? Қай банкте? Пайызы қанша? Ай сайынғы төлемі қанша? Барлығын бір жерге жаз. Нақты сандарды көрмей, шешім қабылдау қиын.
2. Ең жоғары пайыздан баста. Пайызы көп қарызды бірінші жап. Бұл – математикалық тұрғыда ең тиімді әдіс. Себебі қымбат несие уақыт өткен сайын көбірек шығын әкеледі.
3. Бір қарызды толық бітіру стратегиясы. Ең кішкентай қарызды бірінші жауып, психологиялық серпін алуға болады. Біреуін жапқан сайын жеңілдейді. Бұл мотивация береді.
4. Жаңа қарызды тоқтат. Қарызды жауып жатып, жаңасын алма. Артық шығынды қысқарт. Қосымша табыс түссе, бірден қарызға бағытта.
Қарызды азайту – кездейсоқ процесс емес. Жоспар болса, нәтиже болады.