Президент «Әскери қызметтің белгіленген мерзімін өткерген мерзімді әскери қызметтегі әскери қызметшілерді запасқа шығару және Қазақстан Республикасының азаматтарын 2026 жылдың наурыз-маусымында және қыркүйек-желтоқсанында мерзімді әскери қызметке кезекті шақыру туралы» Жарлыққа 16 наурызда қол қойды. Жарлыққа сәйкес, 17 наурыздан бастап қалалық және аудандық шақыру комиссиялары әкімдердің орынбасарларының төрағалығымен азаматтарды мерзімді әскери қызметке шақыруды бастады.
Жоспарда 30 маусымға дейін 18-27 жас аралығындағы 21 мыңнан астам азаматты Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың қатарына шақыру көзделген. Әскер қатарына алынатын азаматтардың 11 мыңнан Қарулы Күштерге, 7 мыңнан астам адам ІІМ Ұлттық ұланына, 2 мыңға жуық адам ҰҚК Шекара қызметіне, 400-ге жуық адам Төтенше жағдайлар министрлігіне, 300 адам Мемлекеттік күзет қызметіне жіберіледі. Бұл туралы Қазақстан Қарулы Күштері Бас штабы Ұйымдастыру-жұмылдыру жұмыстары департаментінің бастығы генерал-майор Алмас Исабеков атап өтті.
Генералдың сөзіне қарағанда, азаматтарға шақыру SMS-хабарлама және eGov порталындағы хабарландырулар арқылы кемінде үш күн бұрын жіберіледі. Мұндай хабарламалар ресми шақыру болып есептеледі. Шақырту алған азамат жергілікті әскери басқару органына немесе шақыру пунктіне келуге міндетті.
Қорғаныс министрлігі әскери есепке алу процесін автоматтандырып, «Smart военкомат» жобасын жүзеге асырып жатыр. Бұл жүйе шақырылушылар мен әскери міндеттілердің жеке есебін жүргізеді, азаматтар тұрғылықты жерін өзгерткен кезде автоматты түрде әскери есепке қояды, 17 жастағы жасөспірімдерді әскери есепке тіркеуді, сондай-ақ шақыруды кейінге қалдыру немесе одан босатуды автоматты түрде рәсімдеуді қамтамасыз етеді.
Осылайша, 2025 жылы 457 мыңнан астам адамға кейінге қалдыру берілді. Әскерге шақыру туралы бұйрықтар электронды форматта ресімделетінін атап өту керек. Бұл әскери қызметшілерге несиелік демалыс беру үшін мәліметтерді кредиттік бюроларға автоматты түрде жіберуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар шақырылушыларды медициналық куәландыру кезінде қолданылатын «E-Medosмотр» медициналық жүйесіне интеграция енгізілді. Қазіргі уақытта цифрлық медициналық тексеру Астана, Шымкент қалаларында, Алматы, Батыс Қазақстан және Жетісу облыстарында кеңінен қолданылады. Бұл ретте 2025 жылы 17 мыңнан астам шақырылушы медициналық куәландырудан цифрлық форматта өткенін атап өту керек.
Мерзімді әскери қызмет өткеріп жүрген азаматтарға мемлекет тарапынан бірқатар қолдау шарасы қарастырылған. Атап айтқанда, оларға несиелік демалыстар беріледі, сондай-ақ ҰБТ нәтижелерін есепке алмай, жоғары оқу орындарына мемлекеттік білім беру гранттарымен түсу мүмкіндігі беріледі.
– 2023 жылдан бері 9 мыңнан астам сарбаз ҰБТ тапсырмай, жоғары оқу орындарына түсті. Тек 2025 жылдың өзінде бұл мүмкіндікті 3 300 әскери қызметші пайдаланды, – деп атап өтті генерал-майор Алмас Исабеков.
20 мыңнан астам әскери қызметшіге негізгі қарыз бен сыйақы бойынша шамамен 8,8 млрд теңге көлемінде несиелік демалыс берілді. Сонымен қатар қызмет барысында сарбаздар Қарулы Күштердің түрлері бойынша кіші мамандар даярлайтын оқу орталықтарында жұмысшы мамандықтарын меңгере алады.
Бұдан бөлек, генерал-майор Алмас Исабеков дәлелсіз себептермен жергілікті әскери басқару органдарына келмеу Қазақстан Республикасының заңнамасында қарастырылған жауапкершілікке әкелетінін атап өтті. Ондай жағдайда азаматқа әкімшілік шаралар қолданылуы мүмкін. Ал шақырудан жалтарған жағдайда, қылмыстық заңнама нормаларына сәйкес жауапкершілік қарастырылған.
А.СҰЛТАН