Мәселен, бауырлас елдердің бірі санайтын Әзербайжандағы беделді Trend басылымы Орталық Азия елдерінің биылғы алғашқы жартыжылдықтағы экономикалық есептерін шолып, назар аударуға тұратын тұстарға зер салған екен. Оның ішінде, әрине Қазақстанның әлеуеті ерекше аталған.
Еуразиялық даму банкінің болжамына сәйкес, 2026 жылы Орталық Азия экономикасының жиынтық көлемі тарихта алғаш рет 600 млрд доллардан асып, жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) өсімі 6,5 пайыздан жоғары болмақ. Еуропалық қайта құру және даму банкі өңірлік өсімді 5,6 пайыз деңгейінде бағаласа, Дүниежүзілік банк шикізат нарықтарындағы ахуал мен негізгі сауда серіктестеріндегі экономикалық тежеулерге қарамастан, жоғары өсім қарқыны сақталатынын атап өткен. Экономикалық өсімнің басты қозғаушы күштері ретінде инфрақұрылым мен энергетикаға салынатын инвестициялар, құрылыс, қызмет көрсету саласының дамуы, ішкі сұраныс, сондай-ақ өңірдегі бірқатар елдің экспорттық кірістерін қолдап отырған алтын бағасының жоғары деңгейі аталады.
Осы тұста Қазақстан аймақтың негізгі тірегі болып қала беретіні баяндалған. Биылғы бірінші тоқсанда елдің ЖІӨ өсімі мұнай өндірудегі уақытша іркілістер мен экспорттық логистикадағы шектеулердің әсерінен өткен жылмен салыстырғанда сәл баяулап, 4,1 пайызды құрады. Соған қарамастан, қаржылық көрсеткіштер экономиканың орнықтылығын дәлелдеп отыр екен. Ал халықаралық ұйымдар жыл қорытындысы бойынша Қазақстан экономикасының өсімі 4,6-5,5 пайыз аралығында болады деген болжамын сақтап отыр.
Мемлекеттік қаржы саласындағы көрсеткіштер ерекше назар аудартады. 2026 жылдың бірінші жартысында Қазақстанның республикалық бюджетінің кірістері 24,6 пайызға өсіп, 8,5 триллион теңгеге (шамамен 18 млрд доллар) жетті. Ал салық түсімдері 29 пайыздан астам ұлғайды.
Қазақстанның Қаржы министрлігі оң динамикаға экспорттық тауарлар бағасының қымбаттауы және сыртқы сауда белсенділігінің артуы ықпал еткенін мәлімдеген. Сонымен қатар электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінің мәліметіне сәйкес, тауарлар мен қызметтерді өткізу көлемі шамамен 12 пайызға немесе 10,8 триллион теңгеге артқан.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды қоса есептегенде, кәсіпкерлік субъектілерінің саны 2,9 миллионға жетіп, жыл басынан бері 499 мыңнан астам көбейіпті. Қосылған құн салығын төлеушілер саны 22,3 мыңға артып, 158,2 мыңға жетті. Салық реформасы тек фискалдық құрал ретінде емес, экономикалық белсенділікті көлеңкелі сектордан шығаратын тиімді тетік болды.
Бұл деректің бәрі Қазақстан экономикасы бүгінде тек шикізат секторына сүйенбейтінін аңғартады. Салық базасы кеңейіп, тіркелген кәсіпорындар артып, экономика тұрақтылыққа ойысып келеді.
М.Жалғасұлы