Мәңгілік махаббат жыршысы
Мәңгілік махаббат жыршысы
746
оқылды
Қазақ әдебиеті тарихынан ойып орын алған қарымды қа­ламгер, Қазақстанның Халық жазушысы Әзілхан Нұршайы­қовтың 100 жылдық мерейтойы есік қағып тұр. Ол «ақырын жү­ріп, анық басты», соңына ғасырларға кететін қыруар әдеби қазына қалдырды. Көптеген қалам иесі сияқты Әзағаның да шығармашылығы журналистикадан бастау алды. Ол өзін әрқашанда ең алдымен журналиспін деп есептеген. Кейбір жазу­шы­лар бұлай деп айтуға арланатыны жасы­рын сыр емес. Ал Әзағаң үлкен әдебиетке келердегі осынау мамандықты әрқашанда ыстық ілтипатпен сөз етіп, оқырмандармен кездесулерінде жиі айтуды дәстүрге ай­налдырған. Бірде ол былай депті: «Жур­на­лист – жүрек жыршысы. Адамзат ішіндегі ең жүрдек жандар – журналистер. Жур­налистердің бармайтын жері, шықпайтын шыңы жоқ. Журналистер – көреген халық. Аспандағы бүркіт жердегі жорғалаған құ­мырсқаны көрсе, журналистер жұрт жүрегі­нің әр лүпілін сезеді де, жарыққа шығарып жа­рия етеді». «Сыр» атты мөлтек әңгімесінде ол былайша ағынан жарылады: «Мен жур­на­листикада ұзақ жүріп, әдебиетке кеш кел­дім. Соның өзінде де журналистикадан қол үзбедім: газет, журнал, радио, телевизия тапсырмаларын жиі орындап жүрдім. Өйт­песіме және болмады. Журналистиканың алдында тұрған асығыс, шұғыл міндеттерді мен жақсы білемін. Өзім журналистен шық­қан жазушы болғандықтан, оларға кө­мектесіп отыруды борышым деп есептеймін. Әрине, көп жазушы журналистік заказдарды қабылдамайды. Кейбіреулер оны арзанқол, өткінші жұмыс деп есептеп, бар уақытын көркем шығармаға жұмсауға ты­рысады. Журналистік қызмет кейбіреулердің қолы­нан келмейді де. Сондықтан ондайлар га­зетке очерк, мақала жазуды менсінбейтін кісі боп көрінуге тырысады. Ал журна­лис­тиканың бар жанрын құрметтеп өскен ме­нің өйтуге дәтім шыдамайды. Мәселен, те­левизия «Қайдасыңдар, қаруластар?» ха­барын жүргізуге шақырса, соғыстан кел­ген солдат сен қалай бас тартасың? Бұл да ха­лыққа керек қызмет. Сенің еңбегің жұрттың жігерін тудырса, оларды қоғамдық ерлік еңбекке құштарландырса, тек қана көркем шығарма жазамын, қолым тимейді деп қалай айтарсың?» Ерекше тоқтала кетерлік жайт, Ә.Нұр­шайықов өмірінің соңына дейін газет-журналдардан, телеарналардан қол үзген жоқ. Мерзімді басылымдардың тапсырыс­тарын үнемі әрі уақытында орындап беруді дәстүрге айналдырды. Ал телекомпания­ларда өткізілетін түрлі хабарға ұдайы қа­тысып, көкейкесті ойларын ортаға салудан жалықпады. Елгезектігі мен қарапайым­дылығы Әзағаңның абыройын асқақтатты, беделін биіктетті. Журналистикадан нанын тауып жеген нар тұлға кеңестік кезеңдегі қаламдас ба­уырларының тіршілігін де дөп басып айтты: «Біз, жазушылар мен журналистер күні кешеге дейін өз жалынымызды өзіміз көр­сете алмай келдік. Өзімізді жұртқа жылу беріп, жарық шашар от деп есептесек, оны лаулатпай, үстіне себезілеп су құюмен бол­дық. Өзімізді қағазға түскен өрнекті жазу деп бағаласақ, сол жазуды күн сайын ре­зеңкемен өшіріп отырдық. Мұның мәнісі бар өмірімізді көсемдердің сөздерін на­си­хаттап, бар өне­рімізді, бойымыздағы дүние­де сирек кезде­сетін асыл металдар іспеттес талант қуатын партия қаулыларын бұлжыт­пай жүзеге асы­руға жұмсадық. Ол сөздер мен қаулылардың мәніне, дұрыс я бұрыс екеніне баға бермедік. Оны ойлап, сарап­тауға деген өз тілегімізді қолма-қол өшіріп отырдық. Бұл ойымызды біреу біліп қойған жоқ па екен деп, жалтақтап жан-жағымызға қараумен болдық. Осының салдарынан ха­лықтың жүрегіндегі қайғы-қасіретті көр­ме­дік, көрсек те көңіл бөлмедік. Өйткені пар­тия өмірдің көлеңкелі жағын емес, күнгей жағын көрсетуді қатты қада­ғалап отырды. Өйтпесек еңбегіміз еш бола­ды, өзіміз сүйкімсіз көрінеміз, қаламақыдан қағыламыз деп ұқтық. Бір сөзбен айтқанда, бір күнкөріс қамын ойладық. Ал күнкөрісіміз қайыршының аз алдында ғана бола тұрса да, өзімізді партияның қолғанаты деп есеп­тедік. Көсемдер солай айтады деп, соған се­мірдік, соған күпіндік. Көкіректегі талан­тымызды осылай тоздырдық. Енді таланттың алау боп лаулайтын, айналаға шексіз жарық шашатын шағы туды. Адамның өмірде көрген зорлық, қор­лық, қиындығын жасқанбай жариялау па­рыз. Олай етуге біз қартайып қалдық. Кө­кіректегі өзіміз су сеуіп, сызып, шимайлап өшірген талант қоламтасын қайта үрлеп жылтыратар күй, қауқар жоқ. Сондықтан біз табиғат берген ой талантын халық өмірінің шамы тәрізді жарқыратып өтуді жас жазушы қауымына, қаламгерлердің ке­лешек буынына аманат етеміз. Өз та­ланттарыңды өздерің өшірмеңдер. Одан ас­қан қасірет, қайғы жоқ дейміз», «Жур­налистика – хабардың қан базары», «Жур­налист – жортып жүретін жолаушы. Аяңда­са – аш қалады», «Жалқаудан журналист шықпайды. Журналист жортып жүруі керек. Жалқаулар ілбіп аяңдайды». Әзағаның бұл аманат сөзі әлі де өзек­тілігін жойған жоқ. Журналистердің сол күнкөріс қамы, сол саясат сарыны күрт өз­гере қойған жоқ. Оның қашан, қалай өз­геретіні әзірге беймәлім. Ақырының қайы­рын берсін дейміз... Алайда өмір өзгереді, алдыңғы толқын ағалардың орнын жаңа ұрпақ жалғастырады. Ал Әзілхан Нұршайықовтың журналистік жолы Семей облыстық «Екпінді» (қазіргі «Семей таңы») газетінің әдеби қызметкері, меншікті тілшісі, «Қазақстан пионері» газетінің бөлім меңгерушісі, «Социалистік Қазақстан» газетінің әдеби қызметкері, жауапты хатшының орынбасары, меншікті тілшісі, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары, Павлодар облыстық «Қызыл ту» газетінің бас редакторы, «Қазақ әде­биеті» газетінің бас редакторы сияқты ­бас­палдақтармен жүріп, кейіннен Қазақ Совет энциклопедиясының редакция меңгерушісі болды. Журналистік жолдағы еңбектері «Алыс­тағы ауданда» (1956), «Тың астығы» (1958), «Ертіс жағасында» (1959), «Жомарт өлке» (1960), «Махмет Қайырбаев» (1967), «Жер туралы жыр» (1974), «Мен журналиспін» (1978), «Коммунист туралы сөз» (1982) деп аталатын очерктер жинақтарында көрініс тапса, «Махаббат жыры» (1964), «Ботакөз», «Ескі дәптер», «Әсем» (1966), «Алтын соқпақ» (1967), «Батырдың өмірі» (1969), «Махаббат, қызық мол жылдар» (1970, 1972), «Ақиқат пен аңыз» (1976, 1978), «Ав­топортрет» (1977), «Тоғыз толғау» (1977), «Өмір өрнектері» (2000), «Мәңгілік махаббат жыры» (2005) атты кітаптары қаламгер қаламының қайратын айғақтайтын туын­дылар санатына енді. Бұқаралық ақпарат құралдарында қапысыз шыңдалған ол әдебиет әлеміне өзіндік келбетімен, стиль даралығымен кел­ді. Оқырмандарды тәнті еткен «Махаббат, қызық мол жылдар», «Ақиқат пен аңыз», «Мәңгілік махаббат жыры» және басқа шығармалары күні бүгінге дейін жұрт­шылықтың ризашылық сезімін тудырумен келеді. Қазақ әдебиеті тарихында жаңаша форматта жазылуымен ерекшеленген «Ақиқат пен аңыз» роман-диалогіне 1980 жылы Қазақстанның Абай атындағы мем­лекеттік сыйлығы берілсе, Мәскеуде 1985 жылы «Дорогой памяти» деген атпен орыс тілінде 100 мың дана тиражбен басылып шыққан «Ақиқат пен аңыз» роман-диалогі мен әскери повестері үшін Ә.Нұршайықов 1986 жылы А.Фадеев атындағы халықаралық сыйлыққа ие болды. Ал 1990 жылы Әзілхан Нұршайықовқа «Қазақстанның Халық жазушысы» атағы берілді. Қалың оқырман Әзілхан Нұршайықов шығармаларының жазылу тәсіліне де назар аударған. Ұзақ жылдарғы журналистикадағы машықтан да болар ол көбіне-көп бірінші жақтан баяндау әдісін қолдана отырып, оқиға-деректерді ширықтырып әкетеді. Кез келген шығармасын бастап оқыған жан одан басын ала алмай, еріксіз тұсалып қа­лады. Бұл нені көрсетеді? Әрине, бұл қа­ламгер шығармашылығындағы шынайы­лықты танытады. Қара қылды қақ жарған әділеттілік, қалың елдің жүрегіне жол тап­қан қарапайымдылық жазушының жан дүниесіне берік қонақтаған қасиеттер тә­різді. Өмірге ерекше ынтызар, тіршілікке құштар ақ көңілді, пәк ниетті, парасатты да адал кейіпкердің бұл өмірдегі көрген-білгендерін шыншылдықпен баяндап, рия­сыз екшеп, мөп-мөлдір сезімін жайып са­луы оқырманға айрықша әсер етеді. Сол оқырман кейіпкердің адамгершілігі арқылы жасалған әрбір іс-әрекетін ой елегінен ты­нымсыз, тоқтаусыз өткізіп отырады. Міне, Әзағаның кез келген шығармасының оқыр­манды өзіне тартып, терең ойға жетелейтін себебі осы болуы керек. Әзілхан Нұршайықов шығармашы­лы­ғындағы атап көрсетерлік ең басты ерек­шелік – қаламгер туындыларының барлығы дерлік нақты деректерден тамыр тартып, нәр алып жатады. Осындай өзіндік өзге­шелігімен де шынайы әрі тартымды. Өйт­кені Әзағаң кейбір әріптестеріміз тәрізді жалқаулыққа салынып, сүреңсіз, жансыз цифрларды мұрнынан тізіп, орынды-орын­сыз самсатып қоймайды. Бұл, әрине жа­зушы цифрлар мен фактілерді мүлде қол­данбайды деген сөз емес. Керісінше, цифр, фактілерді қолданғанда оның әр­қайсысы орын-орнымен нақты бір ой-идея­ға қызмет етіп, соның құрамдас бөлшегіндей болып тұ­рады. «Алыстағы ауданда» деп аталатын очерк­тер жинағынан бастап өмір бойы жаз­ған журналистік еңбектерінің қай-қай­сы­сын алсаңыз да, қаламгердің дерек­терді ойнатудың дарабозы екеніне көз жеткізесіз. Әсіресе, қалың оқырманды күні бүгінге дейін тәнті етіп келе жатқан «Махаббат, қызық мол жылдар» романының да деректік негіздері жеткілікті. Ең бастысы, мұндағы кейіпкерлердің көпшілігінің прототиптері бар. Мәселен, журналист Ербол Есенов өмір­дегі Әзағаңның нақ өзі болса, Меңтай Ербосынова – Нұрғамила Нұрбосынова – оқу ағарту саласында ұзақ жыл бойы абы­роймен қызмет атқарған ұстаз, Кентау қа­ласының құрметті азаматы. Жомартбек Жолдин – Мырзабек Дүйсенов, филология ғылымдарының докторы, профессор, жазушы. Майра Абаева – Майра Ыбыраева да ерекше абыройға бөленген ұстаз, оқу-ағарту ісінің үздігі. Тәкен – Әзағаңның май­дандас жолдасы аға сержант Тәкен Майшынов, Нәзікеш –Төлеу Қуанышева, Заман – лейтенант Матан Әлімбетов, Тана Серкебаева –Тұрсын Тасқынбайқызы, Батыр ана, оқу-ағарту ісінің үздігі. Сонымен қатар романда шеберлікпен бейнеленген Мұхит Әуенов – ұлы жазушы Мұхтар Әуезов. Ғалым Мәлкен – Мәлік Ғабдуллин, Кеңес Одағының Батыры дегендей кете береді. Сондай-ақ көркем шығарма болса да Ерболдың оқитын жері Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультеті, Пушкин кітапханасы, Никольск шіркеуі, Никольск базары маңындағы жатақхана, көше атаулары өзгеріссіз алынған. Карл Маркс, Виноградов, Совет, Калинин, Шевченко көшелері сол күйінде аталады. Өмірде бар нәрселер туындыда да өз атымен берілген. Кейбір жер атаулары сәл өзгертіліп алынған: Ақбұзау колхозы – «Ақбота ауы­лы», Шар стансасы – «Нар» стансасы, Түр­ген селосы – «Бүрген» ауылы тағы басқалар. Кейіннен Әзағаң «Махаббат, қызық мол жылдар» кітабы қалай жазылды?» деген тақырыптағы оқырманға хатында мына жайттарға да назар аударады. «Кітапқа кір­ген «Тоғжан» деп аталатын новелла-та­раудағы адамдардың бәрі де өмірде болған, кейбі­реулері қазір де бар адамдар. «Олар неміс фашистеріне қарсы күресте ерлікпен қазақ тапқан кіші командирлер: Айтқали Құса­йынов, Нәсіп Қалиев, Әбдірахман Би­мур­зин, Сенбек Молдабаев, Мәншүк Мәметова, офицерлер Қажым Көшеков, Жамалхан Жа­малбеков, Ақыраш Андиров, подпол­ковник Әбілқайыр Баймолдин – бәрі де біздің құраманың түлектері болатын. Бұл сол­даттар туралы емес, студенттер жа­йын­дағы кітап болғандықтан, оқырман­дарды жалықтырмау үшін соғыс көріністерін мыс­қалдап қана алдым. Сол алған жерлеріме ең жоқ дегенде өз кітабымда аттары атала жүр­сін деп Отан соғысында опат болған аза­мат­тардың аты-жөнін сыналап кіргізіп отырдым. Осы тарауда аты аталған Ризуан Қалиев қазір бір облыста колхоз агрономы болып қызмет атқарады», – дейді ол. Қаза табар алдында жауынгер жігіт хат жазған Зада есімді қыз да республиканың бір же­рінде болуға тиіс екенін қаламгер атап көрсеткен. Әрбір қалам иесінің оған абырой әпе­ретін, табиғаты бөлек туындылары болады. Әзілхан Нұршайықовтың жазушылық абырой-беделін асқақтатқан туынды – «Ақиқат пен аңыз» роман-диалогі. Жазушы бұл шығармасында ерекше көркемдік шеберлік танытып, тосын әрі жаңашыл сұх­баттық сипаттағы үлгіні еш қапысыз қол­дана алған. Екінші бір маңызды себеп – оның бас кейіпкері халқымыздың аты аңызға айналған қаһарманы, жазушы, Кеңес Одағының Батыры Бауыржан Момышұлы. Кезінде бұл туынды оқырмандарды ғана емес, жазушы мен сыншы атаулыны да дүр сілкіндірді, күні бүгінге дейін оған пікір білдіру, талдау аяқталған жоқ, аяқталмайды да. Өйткені атақ-даңқы жер жарған, бірнеше шет тілге аударылған роман хақында белгілі ғалымдар, жазушылар, сыншылар мақа­лалар жазып, баспасөзде көптеген рецензия жарияланды. Бірде Әзағаңа «Жұлдыз» журналынан тосыннан телефон қоңырауы түседі. Те­лефон шалған редакция қызметкері әскери жазушы Б.Момышұлының 60 жылдығына байланысты 6-7 беттей мақала жазып беруін сұрайды. Бұрын жеке адамдар туралы мерекелік мақала жазып көрмеген Әзағаң тұйыққа тірелгендей болады. Оның үстіне, ол туралы Александр Бек «Арпалыс» («Во­коламское шоссе») атты роман жазды. Өзі жөнінде Баукең де, өзге әріптестері де жет­кілікті қалам тербеген. Ондаған ақын жыр жолдарын арнаған. Қысқасы, бұл жеткілікті жазылған тақырып еді. Сол күндерді жа­зушы былайша еске алады: «Ондай адам жайында машинкаға басылған 6-7 бет мақалада мен не айта аламын? Жазған күнде оным Баукеңе ұнаса жақсы, ұнамаса ол маған әлдене деп тастайды? Үшіншіден, не жазсам да өзімен сөйлесуім керек. Ал бір қылығы ұнамаған тілшіні тілге келместен үйден талай рет қуып шыққан Бауыржан менімен сөйлесе ме? Сөйлессе, қыбын та­уып, керекті материалдарымды ала аламын ба? Осыларды ойлай келе мен бұл тапс­ыр­маны мойныма алудан бас тартуды мақұл көрдім. Алайда мақала маған жоспарланып қойылған екен, бас тартуға болмады». «Ақиқат пен аңызды» жазуға Әзағаң мұқият дайындалып, қырықтан астам сұрақ дайындайды, Баукең жайындағы ел аузын­дағы әңгімелерді сұрастырады, «Арпа­лысты», батырдың өз шығармаларын шұқ­шия оқып шығады. Сөйтіп, оқырманға қызықты болуы әрі басқаларды кайталамау үшін қаһарман жазушы өмірінің «Ұшқан ұя» кітабындағы оқиға біткен жерінен бастап, оның «Москва үшін шайқас» кітабы басталатын жерге дейінгі өмірін жан-жақты қамтып жазуға бел буады. Жазушының бұл ой-жоспары мейлінше өміршең болып шығады. Нақты деректік негіздермен әдіптелген туынды формасы жағынан да көпшілік көңіліне қонады. Неге? Себебі қаламгер журналистік тәжі­рибесін шеберлікпен пайдаланып экспе­риментке барады: кейіпкер мен автордың диалогіне құрылған роман оқырманды қызықтыра алға жетелейді. Бұл әдеби әдістің газет сұхбатына ұқсамауы үшін әрбір сұрақ-жауап алдында сәл шегініс жасап, өткен-кеткен тарихи оқиғаларды еске алады. Баукеңнің атын алғаш рет қашан естігеннен бастап осыған дейінгі көрген-білгендерін есіне түсіре отырып, соны қойылатын сұрақ мазмұ­нымен шебер сәйкестендіреді. Кейіпкермен жүздескен сәттегі оның мінез-құлқын суреттеуі, жан дүниесін бейнелеуі, әдеби тәсілдердің ең сәтті маржандарын төгілдіре қолдану арқылы кейіпкерінің портретін сомдауы еріксіз тәнті етеді. Тағы бір атап көрсетерлік жайт, романда кейіпкердің өмір кезеңі хақында болып отырған шақтың тарихи оқиғалары көз алдыңыздан кино ленталарындай тізбектеле өтіп жатады. Автор бұл тәсілді кейіпкер образын сомдауға жіті кіріктіре білген. Шығармада әскери өмірдің қыр-сырлары жан-жақты баяндалады. Осы тұрғыдағы даңқты командирдің бастан кешкендері оқырманды жалықтырмайтындай етіп әңгіме өзегіне айналады. «Ақиқат пен аңыз» – эпикалық тыны­сы кең, дәуір тұлғаларын молынан қамты­ған ауқымды туынды. Онда Екінші дү­ние­жүзі­лік соғыстың даңқты әскери қол­ба­сы­лары И.Панфилов, Г.Жуков, Л.До­ва­тор, П.Чер­ны­шев, А.Василевский, К.Ро­кос­сов­ский, И.Баграмян, М.Захаров, И.Чис­тя­ков және басқалардың тарихи ерліктері баян­далып қана қоймай, соғыстың ең есте қа­лар­лық драмалы сәттері мен жан тебі­рен­тер­лік көріністері көз алдыңнан өтіп жатады. Әзағаң даңқты шығар­масының өн бойында оқырманын ұлттық бояумен терең қаныққан шұрайлы тілімен, таңғажайып теңеулерімен тәнті етіп отырады. Деректерді салыстыра бейнелейді. Халқымыздың даңқ­ты перзенті Бауыржан Момышұлы туралы тебірене жазады: «Панфилов 8-гвардиялық дивизияның даналығы болса, Бауыржан дивизияның ар-намысы болды. Панфилов асқар таудай атақты дивизияның табаны болса, Бауыржан оның ең биік шыңы бол­ды. Панфилов дивизияның жүрегіндегі лау­лаған оты болса, Бауыржан оның ла­пыл­даған жалыны болды. Панфилов дивизия ерлігінің аспаны болса, Бауыржан сол ас­панның төсінде жарқыраған жарық жұл­дызы, төбеден аумас темірқазығы болды». Әзілхан Нұршайықов алдын ала дайын­даған 4 беттік сұрақтарымен барып 12 сағат сөйлескеннен кейін күнделікті жұмыстан келген соң оны қағазға түсіруге отырады. Арада көп уақыт өтпестен 160 бет қолжаз­баны дайындап, алғашқы бөлігін 1971 жылы «Жұлдызда», екінші бөлігін «Жас Бауыржан» деген атпен «Жалын» альманахында жа­риялайды. Бұл жөнінде Б. Момышұлының 60 жылдығы аталып өткелі жатқан тұста Ә.Нұршайықов оқырмандар сұрауы бо­йынша «Ақиқат пен аңыз» қалай туды?» атты шағын мақала жариялайды. Роман бірінші рет 1976 жылы басылып шығады. Он бір диалогтен құралған туынды 417 беттен тұрады. Шығарма кітап болып шыққаннан кейін республикамыздың барлық дерлік басылымында жағымды пікірлер жарияланады. Оқырмандар үсті-үстіне телефон соғып, авторға, баспаға және Баспа, полиграфия, кітап саудасы жөніндегі мемлекеттік комитетке көптеген хат жолдаған. Бірқатар жоғары оқу орнында, орта мектептерде, кітапханаларда бұл кітапқа байланысты ондаған оқырман конференциясы өтеді. Кейіннен оқырмандардың тілегі еске­ріле отырып, кітап екінші мәрте басылып шығады. Баспа басшылығы романның кей тұстарын кеңейту үшін қосымша көлем береді. Осыған орай жазушы романға Кеңес Одағының маршалы И.Баграмян, генерал И.Панфилов, генерал А.Лизюков, «Кеңес Одағының Батыры» атағын екі рет алған атақты ұшқыш Т.Бигелдинов, Ұлы Отан соғысының даңқты партизаны Қ.Қайсенов, подполковник Ә.Баймолдин жөнінде жаңа тараулар қосады. 1978 жылы шығатын нұс­қасына оқырмандардың тілегін ескере оты­рып, көлемі 120 бетті құраған 32 қосымша, 43 қысқарту, 383 түзету жасаған. Сөйтіп, бұл роман оқырмандар жаппай оқыған бест­селлерге айналды. «Ақиқат пен аңыздың» кітап болып б­асылуының өзі тар жол, тайғақ кешулерден өткен. Дайын тұрған қолжазбаны жарыққа шығаруға баспагерлер асыға қоймаған. Сол кездегі азуы алты қарыс цензура да роман авторынан бірнеше тарауды «кертіп» тас­тауды талап еткен. Осы тұста романның ре­дакторы болған жазушы Қабдеш Жұма­ділов арыстанша арпалысып, ақырында халықтың құнды қазынасына айналған шығарма тасқа басылып шығады. Әзағаңның бірқатар еңбегі көзі тірісінде жарыққа шықты. «Қазығұрт» баспасы қа­ламгердің 10 томдық шығармалар жинағын басып шығарса, «Өмір өрнектері» атты әдеби күнделіктері төрт том болып жұрт­шылыққа жетті. Екінші дүниежүзілік со­ғыстың шындығын ашып көрсеткен «Әс­кери күнделік» атауымен баспадан шыққан еңбегі зиялы қауым мен қалың оқырман­дардың ерекше ризашылығын тудырды. Әзілхан Нұршайықовтың мұрағатында он шақты томға жүк боларлық әдеби және тұрмыстық күнделіктері, эпистолярлық мұ­расы әлі де жетерлік. Болашақта ұлт қа­зы­насына айналатын бұл дүниелер де оқыр­ман қолына жетеді деген үміт бар. Қазақтың классик қаламгері, заңғар жазушы Ә.Нұр­шайықов туындылары – ұлтымыздың ұлы мұраларының бірі, қасиетті қазынамыз.

Мұратбек ТОҚТАҒАЗИН, Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры, әзілхантанушы