Gizmodo сайты жариялаған хабарламаға сүйенген Aikyn.kz әлемдік саудадағы өзгерген ережелерді түсіндіреді.
Дональд Трамп «тарифтік соғыстарды» бастайтын құжатқа қол қоюда. Вашингтон, Ақ үй, 2 сәуір 2025 жыл. Фото news.sky.com сайтынан алынды
Сәрсенбі күні (2 сәуір) Дональд Трамп АҚШ-қа әкелінетін барлық тауарларға кедендік баж салығы енгізілетінін жариялады. Ол бұрын берген уәдесін орындады. Бұл қадам АҚШ тұтынушылары үшін тауар бағасының өсуіне әкелері анық.
Ақ үйдің Розалар бағында жарияланған бұл баж салықтары Америкаға экспортталатын барлық тауарларға базалық 10% көлемінде бекітілді. Ал Трамп әділетсіз деп есептейтін елдерге қарсы қосымша, әлдеқайда жоғары тарифтер енгізілмек.
«Бұл – маңызы үлкен сәт. Менің ойымша, сіздер бүгінгі күнді есте сақтайсыздар. Біз еркін елмен жұмыс істейтін боламыз. Бізде өте еркін және керемет ел болады. Бұл – Американың азаттық күні болады. Және сіз, көп жылдан кейін, бүгінгі күнге қарап: «Ол дұрыс айтты. Бұл – Америка тарихындағы ең маңызды күндердің бірі болды» дейтін боласыздар», – деді Трамп сәрсенбідегі брифингінде.
The New York Times газетінің хабарлауынша, «өзара тарифтер» бұл – жалпы салық мөлшерін білдіреді, яғни 10%-дық базалық мөлшерлемеге қосымша салықты да қамтиды. Мысалы, егер Дональд Трамп көрсеткен диаграммада «34%» деп көрсетілсе, бұл 10%-ға қосымша 24% баж салығын білдіреді.
Бір ғана ерекшелік – Қытай. Қытайға бұған дейін 20% тариф енгізілген болатын, ал енді 34% қосымша енгізілмек. Яғни, барлық қытайлық тауарларға салынатын жалпы салық 54% болады. Бұрын Қытайдан әкелінетін тауарлардың бағасы америкалық нарықта өте төмен болса, енді қатты қымбаттайтынын көрсетеді.
Президент Трамп тарихи шешімді Ақ Үйдің Розалар бағында жариялады. Роза – тікенектері бар, әдемі, хош иісті гүл. Фото balthazar.club сайтынан алынды
Трамп тарифтердің нақты қашан енгізілетінін айтпады, бірақ Wall Street Journal хабарлауынша, 10% базалық тариф 5 сәуірде, ал жоғары тарифтер 9 сәуірде күшіне енеді.
Wall Street Journal дерегінше, бұл тарифтер халықаралық экономикалық төтенше жағдай туралы заң аясында енгізіледі. Трамп әкімшілігі сауда тапшылығын ұлттық төтенше жағдай ретінде қарастырады. Ол бұрын Канада мен Мексикаға қатысты да осы заңды қолданған.
Трамптың диаграммасы бойынша, әр елге қойылатын тарифтер мынадай:
Қытай: 34%
Еуропалық Одақ: 20%
Вьетнам: 46%
Тайвань: 32%
Жапония: 24%
Үндістан: 26%
Оңтүстік Корея: 25%
Қазақстан: 27%
Армения: 10%
Әзербайжан: 10%
Грузия: 10%
Өзбекстан: 10%
Түрікменстан: 10%;
Қырғызстан: 10%
Тәжікстан: 10%
Молдова: 31%
Таиланд: 36%
Швейцария: 31%
Индонезия: 32%
Малайзия: 24%
Камбоджа: 49%
Ұлыбритания: 10%
Оңтүстік Африка: 30%
Бразилия: 10%
Бангладеш: 37%
Сингапур: 10%
Израиль: 17%
Филиппин: 17%
Чили: 10%
Аустралия: 10%
Пәкістан: 29%
Түркия: 10%
Шри-Ланка: 44%
Колумбия: 10%.
Дональд Трамп Америкаға экспортталатын тауарларға енгізілетін тарифтердің диаграммасын көрсетіп тұр. Вашингтон, Ақ үй, 2 сәуір 2025 жыл. Фото news.sky.com сайтынан алынды. Авторлығы: Reuters
Ресей, Беларусь, Куба және Солтүстік Корея бұл тізімде көрсетілмеген. Өйткені бұл елдерге АҚШ санкция жариялап, ең жоғары тарифтер енгізілген.
Қытай, Тайвань және Жапониядан келетін тауарларға қойылған жоғары тарифтер америкалықтар күнделікті сатып алатын электроника бағасының күрт өсуіне себеп болады. Тіпті АҚШ-та өндірілген, бірақ шетелдік бөлшектер қолданылатын тауарлар да қымбаттайды. Экономистер Трамптың тарифтері жылына шамамен 600 миллиард долларға шығын әкеледі деп болжауда. Оның ішінде 149 миллиарды – Қытайдан, 63 – Вьетнамнан, 37 – Тайваньнан, 36 – Жапониядан әкелінетін тауарларға қатысты.
Трамп сәрсенбіде инфляцияға қарсы күрестегі жетістігін айтып мақтанды, тіпті өзінің бірінші президенттік билігі кезінде инфляция болмағанын айтты. Алайда пандемия кезіндегі инфляцияны ұмыт қалдырды.
АҚШ одақтастары тарифтерге жедел жауап қайтарды. Аустралия премьер-министрі Энтони Альбанезе тарифтерді «достыққа жат қылық» деп атады:
«Бұл тарифтер күтпеген емес, бірақ олар мүлдем негізсіз. Егер өзара тариф болса, онда ол 0% болар еді, 10% емес».
Израиль де реніш білдірді. Бұл ел сейсенбіде (1 сәуір) АҚШ-тан әкелінетін барлық тауарларға қойылған тарифті алып тастаған еді. Алайда сәрсенбіде (2 сәуір) Ақ үйдің мәлімдемесі Израильдің де 10%-дық тариф төлеуіне тура келетінін білдірді. Израиль шенеуніктері бұл жаңалыққа таңғалыстарын білдірді.
Трамптың жақтастары елдерді сабырға шақыруға тырысты. Қаржы министрі Скотт Бессент Bloomberg TV-де:
«Мен ешбір елге дүрбелеңге салынуға кеңес бермес едім. Егер қарсы шара қабылдамасаңыздар, бұл ең жоғары шегі болуы мүмкін», – деді.
Америка жариялаған «сауда соғысы» хоккейдегі төбелеске ұқсайды. Көк формадағы АҚШ құрама командасының ойыншысы канадалық хоккейшіні құлатты. Фото foxnews.com сайтынан алынды
Тарифтердің басты идеясы – АҚШ-та өндірісті арттыру. Алайда компаниялар өз өндірісін көшіруге бірнеше жыл уақыт жұмсайды. Әрбір ел өзі тұтынатын барлық тауарларды өз аумағында өндіре алмайды. Ғаламдану күрделі жеткізу тізбегін қалыптастырды, бұл тұтынушылар үшін шығынды азайтты. Ал Трамп бұл жүйені бір ғана шешіммен өзгертемін деп сенеді.
«Егер тарифтер нөлге тең болсын десеңіз, онда өнімді Америкада шығарыңыз», – деді ол сәрсенбіде.
АҚШ президенті жаңа тарифтерді енгізуді жаһандық сауда америкалық экономиканы «тонады, ойрандады, таптады» деп түсіндіруде. Ол бұл шаралар америкалық жұмыс орындарын қорғау және халықаралық саудадағы әділеттілікті қалпына келтіру үшін қажет деп санайды.
Жұмыс орындары АҚШ аумағында көптеп ашыла ма, әлде жай ғана тауар бағасы шарықтап кетті ме, оны өз көзімен көретін болады. Көптеген экономистер екінші нұсқа дұрыс деп есептейді. Қор нарығы да солай ойлайтындай – акциялар күрт құлдырады.
Дүниежүзілік экономистердің пікірінше, жаңа тарифтер тек қана бағаның өсуіне алып келеді. Трамп мәлімдемесінен кейін АҚШ компанияларының акциялары 3%-ға, S&P 500 индексі 2,2%-ға төмендеді. Мұнайдың бағасы арзандаса, алтын қымбаттады. Қытай юані мен қытайлық компаниялардың акциялары төмендеді.
Бұның бәрі әлемдік сауда, қаржы мен экономикалық реттеулер үлкен дүрбелеңнің алдында тұрғанын көрсетеді.
Сараптама, зерттеу мақала, күнделікті өзекті ақпаратты «Айқынның» TELEGRAM арнасынан табасыз.