Қазіргі өмір ырғағы мейірімді әрі жауапкершілігі жоғары адамдарды өзгелердің мәселесін шешетін «әмбебап ресурсқа» айналдырып отыр.
Олар көмектеседі, қолдайды, артық міндет алады. Бірақ уақыт өте келе шаршау мен ішкі бос сезім пайда болады. Бұл әлсіздіктің белгісі емес, өз қажеттіліктерін елемеудің салдары.
Мамандар мұны эмоционалдық күйзелістің алғашқы кезеңі деп атайды. Мұндай жағдайда өзіне қамқорлық жасау — еркелік емес, психологиялық саулықты сақтаудың қажетті шарты.
Ең жиі кездесетін қателіктің бірі — өз жауапкершілігіне кірмейтін міндеттерді мойынға алу. Алдымен бұл бір реттік өтініш болып көрінеді, кейін бәрін «осы адам шешеді» деген тұрақты күтімге айналады. Сыпайы, бірақ нақты «жоқ» деп айту жеке шекараны қорғап, күш-қуатты сақтауға көмектеседі. Психологтердің айтуынша, уақытылы бас тарту қарым-қатынасты бұзбайды, керісінше оны ашық әрі қауіпсіз етеді.
Қаржылық мәселелер де ерекше назарды талап етеді. Бір рет көрсетілген көмек кейде тұрақты міндет ретінде қабылданады. Ал жиі қарыз беру жасырын қысым тудырып, тұрақтылық сезімін әлсіретеді. Сарапшылар қаржыға қатысты нақты шекара қою адамды «мәңгілік құтқарушы» рөлінен сақтайтынын айтады.
Отбасылық жанжалдарда да шектен тыс араласу кері әсер етуі мүмкін. Бітімгер боламын деген адам ақырында өзі кінәлі болып шығуы ықтимал. Мұндай жағдайда бейтараптықты сақтау ішкі тепе-теңдікті қорғаудың ең тиімді жолы саналады.
Өзгелердің мақұлдауына ұмтылу да адамды байқатпай қажытады. Сын мен қысым көбіне нақты жағдайдан емес, өзгенің ішкі қорқынышынан туындайды. Психологтер өз құндылықтарына сүйеніп өмір сүру — сыртқы пікірге тәуелділіктен арылудың басты шарты екенін атап өтеді.
Көп жағдайда ең оңай беріліп кететін ресурс — уақыт. Ол қажетсіз кездесулерге, артық міндеттерге жұмсалады. Ал уақытты саналы жоспарлау мен шынымен маңызды істерге басымдық беру эмоционалдық күйзелістің алдын алады.
Мамандардың айтуынша, салауатты қарым-қатынас біржақты құрбандыққа емес, тепе-теңдікке негізделуі тиіс. Өзіне бақытты болуға рұқсат беру — психологиялық әл-ауқатқа бастайтын маңызды қадам.
Бұл тәсілдер бір күнде нәтиже бермейді. Алайда бір шағын қадам — бір артық өтініштен бас тарту — өмір сапасын біртіндеп жақсартуға көмектеседі. Уақыт өте келе жеке шекараны сақтау қалыпты әдетке айналып, өмір сабырлы әрі тұрақты бола бастайды.