Қаскөйлер өзге адамдардың фотосуретін жалған аккаунттар ашу, дәйексіз ақпарат тарату және белгілі бір әрекеттерді көпшілік жаппай қолдап жатқандай әсер қалыптастыру үшін пайдалануы мүмкін, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.
Nofake.kz мұндай схемалардың қалай жұмыс істейтінін анықтады.
TikTok пен басқа да әлеуметтік желілерде адамдардың фотосуреттерін рұқсат етілмеген митингілерге шақыру үшін пайдаланатын жағдайлар кездеседі. Салдарынан фотода бейнеленген азаматтар сол үндеулерді қолдап отырғандай немесе тиісті хабарламаларды өздері таратып жатқандай әсер қалыптасады.
Мұндай жазбалар көпшілік жаппай қолдау білдіріп жатқандай жалған көрініс қалыптастырады. Сонымен қатар, әртүрлі аккаунттардан тараған хабарламаларды аудитория қоғамдық көзқарас деп қабылдайды. Алайда мұның бәрі әдейі жасалуы мүмкін және ол адамдардың шынайы көңіл күйін көрсетпейді.
Фотосуреттің өзі ондағы адамның суретпен бірге жарияланған көзқарасты қолдайтынын, белгілі бір үндеуді құптайтынын немесе қандай да бір оқиғаға қатысатынын дәлелдемейді. Егер адамның суреті оның келісімінсіз өзге біреудің мәтінімен бірге жарияланса, мұндай жазба қолданушыларды жаңылыстырып, оның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін.
Мұндай әрекеттерден қандай заңбұзушылық белгілері байқалуы мүмкін?
Фотосуреттің нақты қалай пайдаланылғанына, онымен бірге қандай мәліметтер жазылғанына және оның салдарына қарай құқықтық баға беріледі. Өзге адамның бейнесін пайдалану және тарату дербес деректер туралы заңнамаға, сондай-ақ адамның өз бейнесіне құқығын реттейтін азаматтық заңнама нормаларына қатысты болуы мүмкін. Адам туралы көрінеу жалған мәлімет берген немесе оған айтпаған сөзі мен жасамаған әрекетті теліп, жала жапқандар заң алдында жауап береді.
Егер фотосуреттер заңға қайшы әрекеттерді көпшілік жаппай қолдап жатқандай жалған әсер қалдыру үшін пайдаланылса, мұндай материалдарды таратқандар да жеке құқықтық бағалауды қажет етуі мүмкін.
Қазақстан заңнамасында не қарастырылған?
Қазақстанда фотосуреттерді пайдалану мәселелері, атап айтқанда, Азаматтық кодекспен және «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» заңмен реттеледі. Бұл ретте фотосуретті пайдаланудың заңдылығы оны алу және таратуға, адамның келісімінің болуына және заңда көзделген өзге де талаптарға байланысты.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 79-бабында дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнаманы бұзудың жекелеген түрлері үшін жауапкершілік көзделген. Айыппұл мөлшері құқық бұзушылықтың құрамына және құқық бұзушының санатына байланысты болады.
Алайда өзгенің фотосуретін пайдалану барлық жағдайда заң бұзу болып саналмайды. Жауапкершілік бар-жоғын анықтау үшін жазбаның мән-жайы мен заң талаптары ескеріледі.
Фотосуреттеріңізді қалай қорғауға болады?
Құпиялық баптауларды тексеріңіз. Фотосуреттеріңізді және басқа да жеке жазбаларыңызды көре алатын пайдаланушылардың шеңберін шектеңіз.
Артық жеке мәліметтерді жарияламаңыз. Мекенжай, жұмыс орны, құжат деректері және басқа да жеке ақпарат сіздің бейнеңізді теріс мақсатта пайдалануды жеңілдетуі мүмкін.
Фотосуреттеріңіздің қайда жарияланғанын тексеріңіз. Ол үшін Google суреттер немесе Яндекс суреттер сервистеріндегі сурет бойынша іздеу функциясын пайдалануға болады. Мұндай іздеу ашық дереккөздердегі фотосуреттердің кейбір көшірмелерін табуға көмектеседі. Алайда ол барлық жарияланымды анықтауға кепілдік бермейді.
Дәлелдерді сақтап қойыңыз. Фотосуретіңіздің келісіміңізсіз пайдаланылғанын анықтасаңыз, скриншот жасаңыз, жазбаның сілтемесін, жарияланған күнін және аккаунт атауын сақтаңыз.
Платформа әкімшілігіне шағымданыңыз. Өзге адамның атынан әрекет ету, құпиялықты бұзу немесе бейнені заңсыз пайдалану туралы хабарлауға арналған қолжетімді құралдарды пайдаланыңыз.
Қажет болса, құзырлы органдарға жүгініңіз. Егер фотосуретіңіз алаяқтық жасау, қорқыту, жалған мәліметтер тарату немесе сізге өзге біреудің көзқарастары мен әрекеттерін телу үшін пайдаланылса, полицияға жүгінуге немесе заңгерден кеңес алуға болады.
Әлеуметтік желідегі ашық профильден алынған суретті пайдаланып, адамға өзі айтпаған сөзді немесе қолдамайтын пікірді таңуға болмайды. Біреудің суреті оның жазбадағы пікірмен келісетінін білдірмейді. Сондықтан мұндай ақпаратты бірден шындық деп қабылдамай, алдымен тексерген жөн. Заңбұзушылық анықталса, тиісті органдарға хабарлау қажет.