АҚШ ғалымдары атом ядроларын соқтығыстыру арқылы Ғаламның алғашқы сәттерінде болған ерекше заттың қасиеттерін зерттеді. Тәжірибе нәтижесі мұндай зат бұрын болжанғаннан шағын соқтығысу жүйелерінде де пайда болатынын көрсетті, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты.
30 қазанда Брукхейвен ұлттық зертханасы STAR халықаралық ғылыми тобы жүргізген тәжірибенің нәтижесін жариялады. Зерттеу Physical Review Letters журналында жарық көрген.
Ғалымдар оттегі атомдарының ядроларын жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен бір-біріне соқтығыстырған. Нәтижесінде кварк-глюон плазмасы деп аталатын ерекше зат күйінің пайда болғанын көрсететін белгілер анықталған.
Физиктердің түсіндіруінше, кварк-глюон плазмасы Үлкен жарылыстан кейінгі алғашқы микросекундтарда болған. Ол кезде бүгінгі атомдарды құрайтын протондар мен нейтрондар әлі қалыптаспаған.
Бұған дейін мұндай затты зерттеу үшін көбіне алтын сияқты ауыр элементтердің ядролары пайдаланылған. Ал жаңа тәжірибеде әлдеқайда жеңіл оттегі ядролары қолданылды.
Зерттеу барысында ғалымдар жоғары энергиялы бөлшектердің қозғалысын бақылаған. Олар пайда болған ортадан өткен бөлшектердің энергиясы азаятынын анықтаған. Атап айтқанда, жоғары энергиялы бөлшектер санының шамамен 20 пайызға төмендеуі тіркелген.
Бұл құбылыс кварк-глюон плазмасының пайда болғанын көрсететін маңызды белгілердің бірі саналады.
Зерттеушілердің айтуынша, тәжірибе ерекше заттың қалыптасуы үшін қандай жағдай қажет екенін дәлірек анықтауға мүмкіндік береді. Ал бұл Ғаламның пайда болған алғашқы сәттеріндегі физикалық үдерістерді түсінуге көмектеседі.