Көкшетау мен Қызылжарды жалғайтын 200 шақырымдық күрежолдың маңы­зы орасан. Дегенмен күніне мың­даған көлік, ауыр жүк машиналары ү­здіксіз ағылатын халықаралық бағыттағы жолдың бүгінгі жағдайы күрделі болып тұр.
Транзиттің тамырына қан жүгірмек
99
оқылды

Өйткені қарсы беттен келе жатқан көлікпен бетпе-бет қалу қаупі жоғары. Басып озамын деп басын бәйгеге тіккен жүргізушілердің талайы осы сүрлеуде жол апатына түсті. Енді осы бағыт төртжолақты үлкен жолға айналмақ. Жолдауда Мемлекет басшысымен нақты тапсырма берілуі теріскей жұртшылығын түгел қуантты.

ЖОЛ АЗАБЫН ЖҮРГЕН БІЛЕР

Қос қаланың арасындағы бағыттың ұзын­дығы – шамамен 200 шақырым. Оның 160 шақырымы Солтүстік Қазақ­стан облысының аумағымен өтеді. Рес­ми деректерге сенсек, көлік ағынының 60 пайыздан астамын транзиттік кө­лік­тер құрайды. Әсіресе ауыр жүк ма­ши­на­ларының үлесі айтарлықтай басым. Елді кейінгі жылдары жол-көлік оқиғалары­ның статистикасы аса қатты алаңдатып тұр. Полиция таратқан мәліметтерге сүйен­­сек, тек жыл басынан бері ғана осы учас­кеде оннан астам жол-көлік оқиғасы тір­келген. Салдарынан 15 адам қаза тауып, тағы 36 адам түрлі деңгейде жара­қат алған.

Қайғылы оқиғалардың бірі 2026 жыл­ғы 15 қазанда Кременчуг ауылы маңын­да болды. Күрежолдың бойында үш жеңіл автокөлік пен екі КамАЗ соқ­ты­ғысып, үш адам көз жұмды. Қаза тап­­­­қандардың арасында балабақша ди­ректоры мен екі тәрбиеші болғаны ха­бар­ланды. Тағы екі адам жарақат алды. Одан бұрын, 15 шілдеде Астраханка ауы­лы маңында Mazda мен Toyota Estima соқтығысып, сегіз адам ауруханаға жет­кізілген. Олардың бесеуі – балалар. Бірінен кейін бірі тіркелген осындай қайғылы оқиғалар тасжолдың қауіп­сіз­дігі туралы мәселені қайта-қайта күн тәр­тібіне шығарды. Әрине, жол апаты­ның барлығын тек жолдың тарлығымен байланыстыруға болмайды. Жүргізу­ші­нің жылдамдықты асыруы, қарсы жо­лақ­қа шығуы, шаршауы, көлік арақа­шық­тығын сақтамауы да апатқа себеп. Бірақ инфрақұрылымдағы кемшіліктер осындай адами қателіктердің зардабын одан сайын ауырлатып жатады. Сондық­тан мәселенің бір ұшы жол мәдениетінде болса, екінші ұшы жолдың өзінде болып тұр.

Жолдың шынайы жағдайын каби­нет­те отырып емес, күн сайын сол ба­ғыт­пен қатынайтын адамдар жақсы бі­леді. Әсіресе жүк көліктерінің жүр­гізу­шілері жолдағы қиындықтан қажы­ған­дарын айтады. Мәселен, Жандос Сәр­сен­беков Қытайдан Еуропаға, соның ішінде Беларуссияға дейін жүк жеткізу­мен айналысады.

– Бұл бағыт – іс жүзінде негізгі тасы­мал жолы. Балама бағыт жоқ десем де бо­лады. Жеңіл көліктер мен ауыр жүк ма­шиналары біржолақты бөлісуге мәж­бүр. Жеңіл көліктерге басып озуға мүм­кіндік жоқтың-қасы. Сондықтан трас­саны кеңейту қажеттігі жылдар бойы қордаланған аса өзекті мәселе, – дейді Жандос Сәрсенбеков.

Жеңіл көлік тізгіндеген такси жүр­гізу­шісі Болат Жәкенов жолдың тарлы­ғын ғана емес, кейбір бөліктеріндегі ой-шұңқырлардың да болуы қиындық келтіретінін айтады. 

Жол бойындағы асфальттың кей тұс­тарындағы ой-шұңқырлар көліктер­дің жүрісіне кедергі келтіреді. Оның үс­тіне, жүк көліктері көбіне төрт-бес кө­­­ліктен топтасып жүреді. Жеңіл авто­кө­ліктердің бір-бірін басып озуға тыры­суы, сөйтіп қарсы жолаққа шығып кетуі қауіпті жағдайларды жиі туғызады. Мі­не, содан жиі жол апаттары болады, – дейді Болат Жәкенов.

Жүргізушілер мұнымен қоса жол бойын­­да демалатын тұрақтар аздығын, инф­­рақұрылым дамымағанын, басып озу­ға мүмкіндік беретін қауіпсіз учас­ке­лер аздығын, сондай-ақ түнгі уақытта жа­­рықтың жеткіліксіздігін атады. Ра­сын­да да, бірнеше сағат бойы рөлде отыр­­ған адамның демалатын орны, кө­­лігін қауіпсіз тоқтататын алаңы, са­ни­тарлық жағдайы мен қажетті қыз­мет­тердің қажеттілігі анық.

ЖҰМЫС КЕЛЕР ЖЫЛЫ БАСТАЛАДЫ

Көкшетау – Петропавл тасжолының маңызын тек екі қаланың арасындағы қа­тынаспен шектеу мәселенің ауқымын тарылту болар еді. Өйткені, бұл трасса Қа­зақстанның солтүстігін елордамен, Ре­сеймен және одан әрі халықаралық кө­лік бағыттарымен байланыстыратын стратегиялық дәліздің маңызды бөлігі. Осы жол арқылы ауыл шаруашылығы өнім­дері, азық-түлік, өндірістік тауар­лар, өнеркәсіптік шикізат және басқа да жүктер тасымалданады. Қытайдан Ресей мен Еуропаға бағытталған жүк ағыны­ның да осы бағыттағы қозғалысы бар.

Оның үстіне, елдің басты астықты ай­­мақтары саналатын Солтүстік Қазақ­стан мен Ақмола облысы да ауыл шаруа­шы­лығы мен өңдеу өнеркәсібі дамыған аймақ. Қос өңірдің экономикалық бай­ланысы жол инфрақұрылымының са­пасына тікелей тәуелді. Бұл орайда ай­мақ­тағы танымал аграрлық шаруашылық иесі, кәсіпкер Геннадий Зенченко өңір­дің Ресейдің Омбы, Түмен, Қорған об­лыс­тарымен шектесетінін, сүт өндірісі мен қайта өңдеу саласының дамып келе жат­қанын айтқан. Оның сөзінше, өңірге сүт таситын көліктер де жиі қатынайды, ал қазіргі жолдың өткізу мүмкіндігі өсіп ке­ле жатқан жүк ағынына толық жауап бере алмай отыр. 

– Мұнда экономикалық мәселе де, уа­қыт мәселесі де бар. Жүк жолда неғұр­лым ұзақ тұрса, тасымал шығыны соғұр­лым өседі. Логистикалық кідіріс өнімнің өзін­дік құнына, жеткізу кестесіне, кә­сіп­орынның бәсекеге қабілеттілігіне елеулі әсер етеді. Сапалы жол тауардың уа­қытында жетуіне, кәсіпкердің шығы­нының азаюына әрі өңірге инвестиция тартылуына да мүмкіндік береді. Сон­дық­тан төрт жолақты магистраль салу тек жүргізушілердің жайлылығын ар­т­тыру үшін ғана емес, солтүстік өңірлер­дің экономикалық әлеуетін кеңейту үшін де қажет, – дейді Геннадий Зенчен­ко.

Көптің көкейіндегі ендігі ең маңыз­ды сұрақ: «жол қашан кеңейтіледі?» – де­ген жалғыз сауал. «ҚазАвтоЖол» ұлт­тық компаниясының Ақмола облыс­тық филиалының директоры Хамзат Сұлтановтың айтуынша, жоба бойынша екінші техникалық санаттағы жолды бірін­ші техникалық санатқа ауыстырып, төртжолақты ету көзделіп отыр.

– Жолдың ені шамамен 9 метрден 18 метр­ге дейін ұлғаяды. Бұл жай ғана жол жиегін кеңейту емес, қозғалыс ұйым­дас­тыру жүйесін түбегейлі жаңартуға бағыт­та­лады. Жобаны іске асыру үшін алды­мен жобалық-сметалық құжаттама әзір­­­леніп, қажетті инженерлік зерттеу­лер жүргізіледі. Көпірлер, жолайрықтар, су өткізгіш құрылыстар сияқты нысан­дар­дың қажеттілігі де есептеледі, – дейді Хамзат Сұлтанов.

Солтүстік Қазақстан облысы Жолау­шы­лар көлігі және автомобиль жолдары бас­қармасының басшысы Ерден Шор­ты­баев жолды кеңейту бойынша көлік министрлігімен бірге жоба-жоспарлар қа­ралып жатқанын атады. 

– Қайта жаңартуға жоспарланған жолдың ұзындығы 165 шақырым. Оның 132 шақырымы Солтүстік Қазақстан об­лысының аумағында жатыр. Жобаның бенчмаркингтік зерттеуі жүргізіліп, бір шақырым жол құрылысының құнын ай­қындау жұмыстары қолға алынған. Со­нымен қатар аталған учаске жан-жақ­т­ы зерттеліп, көпірлер мен жол өт­кел­дерін салуды, инженерлік-техникалық құ­рылыстар орнатуды, су өткізу құбыр­ларын жүргізуді қажет ететін тұстар анық­талды. Қазір бұл мәселелер Көлік ми­нистрлігімен бірлесіп пысықталуда. Жо­баны іске асыруды 2027 жылдан бас­тау жоспарланып отыр, – дейді Ерден Шортыбаев. 

Басқарма басшысының мәліметін­ше, Солтүстік Қазақстан облысы авто­мобиль жолдарының жалпы ұзындығы бойынша республикада екінші орында тұр. Өңірдегі жол желісінің жалпы ұзын­дығы 8 мың шақырымнан асады. Бүгінде оның 90 пайыздан астамы нормативтік талаптарға сәйкес келеді.

Жобаның нақты техникалық шешім­дері, құны және құрылыс кестесі толық бекітілгеннен кейін ғана жұмыстың нақ­ты ауқымы белгілі болмақ. Алдын ала жоспар бойынша, құрылыс жұмыс­та­рын 2027 жылы бастау көзделіп отыр. 

 

P.S. 

Жолды кеңейту жайлылық үшін емес, адам өмірін сақтау үшін қажет. Төртжолақты тасжол теріскейдің экономикалық күретамырына айналып қана қоймай, талай отбасының көз жасына айналған қайғылы статистиканы тоқтатуға бағытталған нақты қадам болуға тиіс. 

Абзал АЛПЫСБАЙҰЛЫ, 

Ақмола облысы