Кейбір әндер белгілі бір оқиғамен бірге өмір сүреді. Олар жеке тыңдалатын туынды болса да, нақты бір уақыттың, нақты бір сәттің белгісі ретінде есте қалады. Футболдан әлем чемпионаты - дәл осындай орта. Турнир бірнеше апта ғана өтеді, бірақ сол біріншіліктің әнұраны әлемдік хитке айналуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, футбол тарихында ерекше есте қалған екі ән бар — La Copa de la Vida және Waka Waka (This Time for Africa).
Бұл екі ән әртүрлі кезеңде шықты. Бірақ екеуін біріктіретін ортақ нәрсе - олардың футболдан асып, кең аудиторияға таралуы. Бірі стадион ішінде қалыптасқан энергияны көрсетсе, екіншісі сол энергияны жаһандық поп мәдениетке айналдырды.
«Go, go, go! Ale, ale, ale!»
La Copa de la Vida 1998 жылғы Франциядағы әлем чемпионатына байланысты шықты. Орындаушысы Ricky Martin. Бұл кезеңде футбол әндері көбіне турнир аясында ғана танылатын. Бірақ La Copa de la Vida бұл шеңберден шыға алды. Әннің құрылымын қарасақ, ырғақ бірден жоғары темпте басталады, үзіліс аз, қозғалыс үзілмейді. Қайырмасы қысқа, бірақ қайталамалы. Сондықтан көпшілік оны бір тыңдағаннан кейін-ақ бірге айта алады.
La Copa de la Vida-да мәтіннен гөрі ырғақ басым. «Go, go, go! Ale, ale, ale!» сияқты бөліктер нақты мағына бермесе де, көпшілік бірге айқайға басады. Бұл әннің негізгі міндеті - түсіндіру емес, қозғалысқа итермелеу болса керек.
1998 жылғы турнир барысында бұл ән тек ресми бағдарламада ғана емес, жанкүйерлер арасында да кең тарады. Стадиондарда, фан-аймақтарда, көшелерде қайталанды. Осылайша ол футбол мәдениетінің табиғи бөлігіне айналды.
Әннің мағыналық аудармасы:
Өмір – ойын секілді, бәрі сенің қолыңда,
Әр сәт – бір мүмкіндік, әр қадам – бір сынақ.
Арманың алда тұр, соған жету өзіңе байланысты,
Бүгінгі күн – сенің уақытың.
Қорықпа, алға шық, өзіңді көрсет,
Жеңіс үшін күрес – тоқтама, берілме.
Жүрегіңмен ойна, бар күшіңді сал,
Бұл сәт қайта келмейді.
Go, go, go! Ale, ale, ale!
Алға ұмтыл, тоқтама, жалғастыр!
Go, go, go! Ale, ale, ale!
Жеңіс үшін бірге алға!
La Copa de la Vida-ның ұзақ сақталуының себебі - орындаушының сахналық стилі. Ricky Martin бұл әнді орындау кезінде оны жай ән емес, көрініс ретінде ұсынды. Би, қозғалыс, энергия - бәрі бірігіп, әннің әсерін күшейтті. Қазіргі таңда да бұл ән стадион атмосферасын елестетеді.
«Бұл уақыт – Африка үшін!»
Waka Waka (This Time for Africa) 2010 жылы Оңтүстік Африкадағы әлем чемпионаты кезінде шықты. Орындаушысы - Shakira. Бұл кезеңде музыка таралу тәсілі өзгеріп үлгерген еді. Интернет, әлеуметтік желілер, видеоплатформалар әннің таралуын жылдамдатты. Waka Waka осы мүмкіндіктерді толық пайдаланды. Ән бір уақытта бірнеше ортада қатар өмір сүрді: стадионда, телетрансляцияда, радиода және интернетте. Сондықтан оның аудиториясы әлдеқайда кең болды.
Музыкалық тұрғыдан бұл ән La Copa de la Vida-дан өзгеше. Мұнда африкалық ритмдер мен поп музыка элементтері біріктірілген. Ырғақ бірқалыпты, бірақ қайырмада күшейеді. Әуен жеңіл қабылданады, қайталануы жоғары.
Waka Waka-ның басты ерекшелігі - оның әмбебап құрылымы. Ол тек футболға арналмағандай естіледі. Әнді спорттан бөлек жағдайда да тыңдауға болады. Бұл оның ұзақ уақыт бойы хит болып қалуына әсер етті.
Әннің мағыналық аудармасы:
Қиын сәт келсе де, шегінбе,
Жол ауыр болса да, тоқтама.
Әр қадамың – сынақ, әр сәт – мүмкіндік,
Өзіңе сенсең, алға барасың.
Бұл жолда бәрі бірдей емес,
Кейде сүрінесің, кейде жеңесің.
Бірақ ең бастысы – берілмеу,
Сол кезде ғана мақсатқа жетесің.
Қайырмасы: Бұл жол – сен үшін,
Бұл сәт – дәл қазір.
Уақытың келді,
Өзіңді көрсет!
Күте берме, алға шық,
Қозғалысты тоқтатпа.
Сен дайынсың, сезін,
Бұл уақыт – Африка үшін!
Әннің таралуына бейнебаян да ықпал етті. Онда футбол көріністері, жанкүйерлер, ұлттық би элементтері көрсетілді. Бұл визуалды қатар әннің мазмұнын толықтырды және оны жаһандық аудиторияға түсінікті етті. Сонымен қатар, ән ағылшын және испан тілдерінің араласуымен орындалды. Бұл да оны әртүрлі елдерде қабылдауды жеңілдетті. Waka Waka қысқа уақыт ішінде турнирдің шегінен шығып, дербес поп-хитке айналды. Ол тек футболмен байланысты емес, жалпы 2010-жылдардың басындағы музыкалық кеңістіктің белгісіне айналды.
La Copa de la Vida мен Waka Waka-ны қатар қарасақ, бұл жай екі ән емес, футбол әндерінің қалай өзгергенін көрсетеді. Бұрын мұндай әндер негізінен стадионға арналған болса, кейін олар бүкіл әлемге таралатын форматқа өтті. La Copa de la Vida – жанкүйердің стадиондағы эмоциясын күшейтетін ән, ал Waka Waka – сол эмоцияны интернет пен медиа арқылы барлық жерге жеткізген ән. Сондықтан бұл екі әнді жай турнир әні деп емес, өз кезеңінің белгісі ретінде қарастыруға болады.
Назар аударыңыз: Бұл мақала авторлық құқықпен қорғалған. Мәтіннің толық нұсқасын көшіру, тарату немесе басқа басылымдарға жариялағанда авторы көрсетіп, Аikyn.kz сайтына белсенді гиперсілтеме беру міндетті. Мақаланың жекелеген бөліктерін пайдаланғанда да осы талап сақталуы тиіс.