Қазақстан мен Қытай арасындағы инвестициялық ынтымақтастық жаңа жобалар мен өндірістік кооперация бағытында кеңейіп келеді. Алматыда өткен «Қазақстан – Қытай» инвестициялық форумы аясында жалпы құны 62 млрд доллардан асатын 260 бірлескен жобаны іске асыру, көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамыту, цифрландыру және жасанды интеллект, атом энергетикасы мен өңдеу өнеркәсібіндегі өзара іс-қимыл мәселелері талқыланды.
Инвестициялық жобалардың маңызы тек капитал тартумен шектелмей, Қазақстанда жаңа өндірістер құру, технологияларды жергіліктендіру, отандық кәсіпорындарды өндірістік тізбектерге тарту және білікті кадрлар даярлау мүмкіндіктерімен де байланысты. Бұл бағыттағы жобалар елдің өндірістік әлеуетін арттырып, экономиканы әртараптандыруға және экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтуге ықпал ете алады. Ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібін байланыстыратын Fufeng Group жобасы да осындай өндірістік-инновациялық экожүйе қалыптастырудың бір мысалы болмақ.
Қазақстан мен Қытай арасындағы инвестициялық серіктестіктің экономикалық әлеуеті, жаңа жобалардың ел экономикасына ықпалы және технологиялық ынтымақтастықтың перспективалары туралы экономист, доцент Гүлнара Уразбаева айтып берді.
— Мемлекет басшысы Қазақстан мен Қытай арасындағы инвестициялық ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеруге ерекше мән беріп келеді. Президенттің осы бағыттағы бастамалары еліміздің инвестициялық әлеуетін арттыруға және жаңа экономикалық мүмкіндіктер қалыптастыруға қалай ықпал етіп отыр?
— Мемлекет басшысының Қазақстан мен Қытай арасындағы инвестициялық ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған бастамалары ұзақ мерзімді тікелей инвестициялар тартуға және негізгі капиталға салынатын инвестициялар көлемін ұлғайтуға қосымша мүмкіндіктер беріп отыр. Өңдеу өнеркәсібі, инфрақұрылым және жоғары технологиялық салалардағы жобаларды іске асыру өндірістік қуаттарды кеңейтуге, еңбек өнімділігін арттыруға және жаңа жұмыс орындарын құруға ықпал етеді. Бұл ретте инвестициялардың өндірісті жергіліктендірумен, технологиялар трансфертімен және отандық кәсіпорындарды өндірістік тізбектерге тартумен ұштасуы ерекше маңызды. Осы бағыттағы жұмыстар Қазақстан экономикасын әртараптандыруға және тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етуге елеулі үлес қосады.
— Жалпы құны 62 миллиард доллардан асатын 260 бірлескен жобаның жүзеге асуы Қазақстанның өндірістік әлеуетін арттыруға қалай ықпал етеді?
— Жалпы құны 62 млрд доллардан асатын 260 бірлескен жобаны іске асыру Қазақстанның өндірістік әлеуетін едәуір арттыруға мүмкіндік береді. Жаңа кәсіпорындар құру және қолданыстағы өндірістерді жаңғырту негізгі капиталға салынатын инвестициялар көлемін ұлғайтуға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және сабақтас салалардағы сұранысты ынталандыруға ықпал етеді. Өңдеу секторын және жоғары қосылған құны бар өнім өндіретін өндірістерді дамыту ерекше маңызға ие. Ұзақ мерзімді перспективада бұл экономиканы әртараптандыруға, еңбек өнімділігін арттыруға және елдің экспорттық әлеуетін нығайтуға ықпал етеді.
— Көлік-логистика саласындағы жаңа жобалар, соның ішінде Орта дәліздің дамуы Қазақстанның транзиттік мүмкіндіктерін қалай күшейтеді?
— Орта дәлізді дамыту және жаңа көлік-логистикалық жобаларды іске асыру Қазақстанның Азия мен Еуропа арасындағы маңызды транзиттік буын ретіндегі позициясын нығайтады. Көлік бағыттарының өткізу қабілетін арттыру және логистикалық шығындарды төмендету транзиттік тасымал көлемін ұлғайтуға және отандық өнім экспортын кеңейтуге қосымша мүмкіндіктер береді. Сонымен қатар ілеспе инфрақұрылым дамып, көлік-логистикалық қызметтер секторының ауқымы кеңейеді. Бұл Қазақстанның халықаралық сауда және көлік тізбектеріне неғұрлым терең интеграциялануына ықпал етеді.
— Қазақстан мен Қытайдың цифрландыру, жасанды интеллект және жаңа технологиялар саласындағы серіктестігі отандық экономиканың технологиялық дамуына қандай серпін бере алады?
— Қазақстан мен Қытайдың цифрландыру, жасанды интеллект және жаңа технологиялар салаларындағы ынтымақтастығы отандық экономиканы технологиялық жаңғыртудың маңызды факторларының біріне айнала алады. Заманауи цифрлық шешімдерді енгізу еңбек өнімділігін арттыруға, шығындарды азайтуға және ресурстарды пайдалану тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Бұл ретте технологияларды жергіліктендіру, бірлескен ғылыми зерттеулерді дамыту және білікті кадрлар даярлау ерекше маңызға ие. Мұндай тәсіл шетелдік технологиялық шешімдерді енгізумен ғана шектелмей, еліміздің өзіндік технологиялық құзыреттерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
— Президенттің Қытайдың жетекші компанияларымен тікелей келіссөздер жүргізуі Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктерін танытуға және жаңа жобаларды нақты нәтижеге айналдыруға қаншалықты ықпал етеді?
— Президенттің жетекші компаниялар басшыларымен тікелей диалог жүргізуі Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктерін стратегиялық шешімдер қабылдайтын тұлғаларға тікелей таныстыруға және нақты жобаларды жан-жақты талқылауға мүмкіндік береді. Бұл инвестициялық кедергілерді азайтып, қол жеткізілген уағдаластықтарды іс жүзінде іске асыру үдерісін жеделдетуге ықпал етеді. Сонымен қатар түпкілікті экономикалық нәтиже тартылған инвестициялар көлемімен, іске қосылған өндірістік қуаттармен, құрылған жұмыс орындарымен және ел ішінде қалыптасқан қосылған құн көлемімен айқындалады.
— Қытайлық инвесторлардың жасанды интеллект, цифрлық инфрақұрылым, атом энергетикасы және өнеркәсіптік кооперация сияқты жаңа бағыттарға қызығушылық танытуы Қазақстан экономикасының технологиялық дамуына қандай мүмкіндік береді?
— Қытайлық инвесторлардың жасанды интеллект, цифрлық инфрақұрылым, атом энергетикасы және өнеркәсіптік кооперация салаларына қызығушылық танытуы Қазақстан экономикасын технологиялық жаңғырту мүмкіндіктерін кеңейтеді. Мұндай жобаларды іске асыру озық технологиялар трансфертіне, жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға және жаңа кәсіби құзыреттерді қалыптастыруға ықпал ете алады. Бұл ретте салааралық әсердің маңызы зор: заманауи технологиялар өнеркәсіп, энергетика, көлік, қаржы және қызмет көрсету салаларының тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Ұзақ мерзімді перспективада бұл еңбек өнімділігін арттыруға және экономика құрылымындағы технологиялық салалардың үлесін ұлғайтуға жағдай жасайды.
— Fufeng Group-тың Жамбыл облысындағы жобасы аясында отандық фермерлермен ұзақмерзімді серіктестік, мамандар даярлау және R&D орталығын құру жоспарлары Қазақстанда жаңа өндірістік әрі ғылыми экожүйе қалыптастыруға қалай әсер етеді?
— Fufeng Group жобасы жеке өнеркәсіптік өндіріс ретінде ғана емес, ауыл шаруашылығы, өңдеу өнеркәсібі, ғылым және кадр даярлау салалары арасындағы тұрақты байланысты қалыптастыру тұрғысынан да маңызды. Отандық фермерлермен ұзақ мерзімді ынтымақтастық ауыл шаруашылығы шикізатына тұрақты сұраныс қалыптастырса, оны терең өңдеу ел ішінде құрылатын қосылған құн көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Мамандар даярлау және R&D орталығын құру өндіріс, ғылым және білім беру салаларының өзара ықпалдастығын қамтамасыз етуге ықпал етеді. Нәтижесінде жоба төңірегінде жергілікті жеткізушілерді, фермерлік шаруашылықтарды, ғылыми ұйымдар мен білікті мамандарды біріктіретін өндірістік-инновациялық экожүйенің қалыптасуына негіз қаланады.