Отырыста салалық комитет төрағасы Наталья Годунова Мемлекет басшысы кәсіпкерлікті дамытуды экономиканы әртараптандырудың, тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етудің және халықтың әл-ауқатын арттырудың негізгі факторының бірі ретінде қарастырғанын атап өтті.
Құрылтай Төрағасының орынбасары Дания Еспаева өз сөзінде бүгінгі таңда елімізде шағын және орта бизнестің ЖІӨ-ге қосқан үлесі 40%-ға жеткенін, ал оның негізгі капиталға салынған инвестициялардағы үлесі 70%-ға жақындағанын атап өтті. Оның пікірінше, бұл көрсеткіштер кәсіпкерліктің ұлттық экономиканың негізгі драйверлерінің біріне айналғанын айқын көрсетіп отыр.
Дания Еспаева Президент жүктеген міндеттерге жан-жақты тоқталды. Ол қазір үштен бірі сауда саласында шоғырланған шағын бизнесті әртараптандыру қажеттігін айтты. Кедергілерді азайта отырып, ШОБ-тың мемлекеттік және квазимемлекеттік секторлардағы сатып алуларға қатысуын кеңейту, бұған қоса 2027 жылдың басынан бастап микро және шағын бизнесті тексеруге үш жылдық мораторийді талқылау арқылы әкімшілік қысымды төмендету де өте маңызды. Сонымен қатар қолдау шараларын реформалау, бизнесті маркетплейстермен, банктермен және логистикалық операторлармен интеграциялауды қамтитын өзгеріс – қаржылық модельден кешенді модельге көшу межеленіп отыр.
«Атамекен» ҰКП басқарма төрағасының орынбасары Аслан Калиғазин бизнес бүгінде жасанды «өсім тосқауылына» тап болып отырғанын айтты. Шикізаттың қымбаттауына байланысты шағын кәсіпорындар кірісті номиналды түрде көбейтіп, нәтижесінде автоматты түрде орта бизнес санатына ауысады. Бұл ретте компаниялар шағын сегментке есептелген мемлекеттік преференциялар мен жеңілдіктерден бірден айырылады, бұл оларды өндірісті кеңейтуге ынталандырады. 26%-ға дейінгі мөлшерлемелері бар қымбат несиелер, реттеушілердің қысымы мен тиімсіз тексеру жүйесі жағдайды қиындатады.
Осы проблемаларды шешу үшін «Атамекен» ҰКП бұрын келісілген жеңілдіктерді уақытша сақтауға мүмкіндік беретін және жұмсақ салық режимін қамтамасыз ететін «шағын – орта» өтпелі қолдау пакетін іске қосуды жөн санайды. Бұдан бөлек, палата мемлекеттік сатып алулардағы басымдықтарды АЕК көлеміне қарай бөлуді, жеткізілімдер бойынша төлемнің 15 күндік мерзімін белгілеуді, Ұлттық тауарлар каталогын отандық өндірушілер тізілімімен үйлестіруді және инвестициялық қарыздарды субсидиялау мерзімдерін ұлғайтуды ұсынды.
Ұлттық экономика вице-министрі Ерлан Сағынаев Үкімет дайындап жатқан бизнесті қолдау шаралары туралы айтты. Кешенді жоспар жобасы негізгі төрт бағытты қарастырады. Біріншісі – шағын бизнестің орта бизнеске көшуін ынталандыру. Екіншісі – ұзақмерзімді қаржыландыруға қол жеткізу. Бұл ретте «Өрлеу» бағдарламасы бойынша кемінде жеті жыл мерзімге қарыз беру, үлестік және мезониндік қаржыландыруды дамыту, сондай-ақ банктер «Даму» қорының кепілдіктерін таныған кезде орта кәсіпорындардың облигациялар нарығына шығу мүмкіндіктерін кеңейту ұсынылады. Үшінші бағыт қуатты технологиялық жаңартуды және жабдықтың жеңілдетілген лизингін, өндірушілерге ҚҚС-ты жедел қайтару мен технологиялық аудит арқылы еңбек өнімділігін арттыруды көздейді. Төртінші блок тұрақты сатуды қамтамасыз ету үшін ірі компаниялармен орта бизнестің ынтымақтастығына қатысты.
Кешенді жоспардың басым бағыттары өңдеу өнеркәсібі мен агроөңдеу болып белгіленді. Вице-министрдің айтуынша, негізгі мақсат – ЖІӨ-дегі орта бизнестің үлесін кезең-кезеңімен 7 пайыздан 15 пайызға дейін, ал болашақта 20 пайызға дейін арттыру. Нәтиже шағын бизнестен орташа бизнеске дейін өскен компаниялардың санымен өлшенеді.
Отырыс барысында талқыланған мәселелер бойынша Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Иран Шархан, Сауда және интеграция бірінші вице-министрі Айжан Бижанова, сондай-ақ Қаржы вице-министрі Дәурен Кеңбейіл өз ойларын ортаға салды. Депутаттар экономиканың нақты секторы өкілдерінің де пікір-ұсыныстарына құлақ түрді. Атап айтқанда, Shaurma Food компаниялар тобының жетекшісі Дмитрий Инютин «Даму» қоры желісі бойынша қоғамдық тамақтану саласын қолдау шараларының қысқартылғанын айтты, моноқалаларда бизнесті қолдау бағдарламаларын қайта бастауға шақырды.
Талқылауды қорытындылай келе, комитет төрағасы Наталья Годунова Құрылтай атқарушы органдардан жан-жақты, нақты іске асырылатын және экономикалық негізделген қадамдар күтетінін атап өтті.