Абай облысында жалпы құны 8,4 млрд теңгені құрайтын, 695 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік беретін тоғыз инвестициялық жоба мақұлданды.
Абай өңірінің өркендеген кезеңі
коллаж: Елдар ҚАБА
123
оқылды

Ауыл шаруашылығы мен өндірістен бастап, көлік-логистика, туризм және сервистік қызметке дейінгі бірнеше саланы қамтитын бұл бастамалар аймақ экономикасын әртараптандыруға, кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға және елді мекендердің әлеуетін дамытуға бағытталған. Ендігі маңызды міндет – мақұлданған жобаларды қағаз жүзіндегі жоспардан нақты өндіріске айналдыру.

Экономиканың дамуы тек өн­дірілген өнімнің көлемімен немесе бюджетке түскен кіріспен өлшен­бейді. Оның артында жаңа кәсіп­орындар, тұрақты жұмыс орын­дары, дамыған инфрақұрылым, бәсекеге қабілетті бизнес және ха­лық­тың әл-ауқаты тұрады. Ал осының барлығына қозғаушы күш болатын тетіктің бірі – инвестиция.

Инвестиция тарту қай кезеңде де ел экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ететін маңыз­ды бағыттардың бірі саналады. Әсіресе экономикалық әлеуеті зор, табиғи ресурстары мен өндірістік мүмкіндіктері жеткілікті өңірлер үшін оның маңызы айрықша. Себебі инвестиция – жаңа өндіріс ашудың ғана емес, тұтас аумақтың экономикалық келбетін өзгертудің мүмкіндігі. Осы тұрғыдан алғанда, Абай облысында мақұлданған жаңа инвестициялық жобалар өңірдің даму бағдарында маңызды орын алады. Облыс әкімі Берік Уәлидің төрағалығымен өткен инвестиция тарту жөніндегі өңірлік үйлестіру кеңесінің кезекті отырысында жалпы құны 8,4 млрд теңгені құ­райтын тоғыз жоба қаралып, қол­дау тапты. Олардың нәтижесінде 695 жаңа жұмыс орнын ашу көз­деліп отыр. Бұл – жай ғана статис­тикалық көрсеткіш емес. Әрбір жаңа жұмыс орны – бір отбасының тұрақты табыс көзі, еңбекке қабі­летті азаматтың өз кәсібін табуына жасалған мүмкіндік, жастардың туған жерінде қалып, болашағын қалыптастыруына берілген жол. Сондықтан инвестициялық жо­балардың әлеуметтік маңызы экономикалық тиімділігімен қатар қарастырылуы керек.

Салалардағы серпін

Абай облысының инвестиция­лық саясаты үшін маңызды мәсе­лелердің бірі – экономиканың түр­лі салаcын қатар дамыту. Себебі бір немесе бірнеше салаға ғана тә­уелді экономика сыртқы нарықтағы өзгерістерге, баға құбылуына және өзге де факторларға осал болуы мүм­кін. Ал өндіріс пен қызмет көр­сету бағыттарын кеңейту өңірдің экономикалық тұрақтылығын арт­тырады. Мақұлданған тоғыз жоба­ның ауыл шаруашылығы, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, көлік және логистика, табиғи тасты өңдеу, қонақүй бизнесі мен жол бойындағы сервисті қамтуы да осы мақсатпен үндеседі. Жобалардың географиялық ауқымы да назар аудартады. Инвестициялық баста­ма­лар Семей қаласы, Аягөз, Жар­ма, Мақаншы және Бесқарағай аудандарында жүзеге асырылмақ. Бұл инвестициялық белсенділіктің облыс орталығымен шектелмей, аудандарға да бағытталып отырға­нын көрсетеді. Өңірдің экономи­калық дамуы үшін мұндай геогра­фиялық әртараптандырудың маңызы зор. Өйткені аудан эконо­микасы жанданбайынша, облыс­тың жалпы даму қарқынын тұрақты деңгейге көтеру қиын. Әр елді мекеннің өзіне тән мүмкіндігі мен артықшылығы бар. Бірінде ауыл шаруашылығының әлеуеті басым болса, енді бірінде көлік-логистика немесе туристік бағыттарды да­мы­туға қолайлы жағдай қалыптасқан.

Міндет – осы мүмкіндіктерді тиімді пайдаланып, әр ауданның экономикалық ерекшелігіне сай инвестициялық жобаларды жүзеге асыру.

Абай облысының экономи­ка­лық әлеуетін сөз еткенде, ең алды­мен ауыл шаруашылығы саласына тоқталуға тура келеді. Өңірдің та­би­ғи-климаттық ерекшеліктері мен қалыптасқан шаруашылық дәс­түрлері аграрлық секторды да­мы­тудың кең мүмкіндіктерін қа­лып­­тастырып отыр. Дегенмен бү­гін­гі на­рық жағдайында ауыл ша­руа­шылығын тек шикізат өнді­ру­мен шектеу жеткіліксіз. Негізгі міндет – өндірілген өнімді терең өңдеп, оның қосылған құнын арт­тыру. Бұл бағытта өңдеу кәсіп­орын­дарын ашу, өндірістік тізбекті қалыптастыру және дайын өнімді ішкі-сыртқы нарыққа шығару маңызды.

Мәселен, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу бағытындағы ин­вестициялар шаруалардың өнім өткізу мүмкіндігін кеңейтіп қана қоймай, жергілікті кәсіпорындар мен шаруа қожалықтары арасын­дағы экономикалық байланысты нығайтады. Бір жағынан, ауыл ша­руашылығы тауар өндірушілеріне тұрақты өткізу нарығы қалыптасса, екінші жағынан, өңдеу кәсіпорын­дарына қажетті шикізат көзі қамта­масыз етіледі.

Мақұлданған жобалар қата­рын­да көлік және логистика сала­сының болуы да кездейсоқ емес. Бүгінде өңір экономикасының бә­се­кеге қабілеттілігі өндіріс көле­мімен ғана емес, өнімді тұтынушы­ға қанша­лық­ты жылдам әрі тиімді жеткізе алатынымен де айқында­лады. Кө­лік-логистика жүйесі да­мыған жағ­дайда кәсіпорындардың нарыққа шығу мүмкіндігі артып, тауар тасы­малының тиімділігі жақ­сарады. Бұл өз кезегінде жаңа кә­сіпкерлік бас­тамаларға жол аша­ды. Абай облысы үшін ло­гис­тика­лық инфрақұры­лым­ды дамыту – өңір­лік экономи­калық байла­­­ныс­тарды нығайтуға мүмкін­дік беретін ма­ңызды бағыт­тардың бірі. Әсіресе өндіріс пен ауыл шаруашылығы қатар дамыған жағдайда тасымал­дау, сақтау және жеткізу қызметте­ріне деген сұраныс та арта түседі. Ал жол бойындағы сервисті дамы­ту – осы экономика­лық байланыс­тың тағы бір маңызды бөлігі. Қазір сапалы қызмет көрсету инфрақұры­лымы тек жол үстіндегі қолайлы­лық­ты қамтамасыз етумен шектел­мейді. Ол шағын және орта биз­­нес­тің дамуына, қосымша жұ­мыс орындарының ашылуына, жергілікті кәсіпкерлердің табыс табуына мүмкіндік береді. 

Инвестициялық жобалардың тағы бір бағыты – табиғи тасты өңдеу. Бұл сала өңірдің өндірістік әлеуетін кеңейтуге және табиғи ресурстарды экономикалық айна­лымға тиімді енгізуге мүмкіндік береді. Табиғи шикізатты дайын өнімге айналдыру – кез келген өңір үшін экономикалық тұрғыдан тиімді бағыт. Себебі өңделген өнім­нің нарықтағы құны жоғары болып, өндірістің қосылған құн қалыптастыру мүмкіндігі артады.

Бұған қоса, өңдеу өндірісі жаңа мамандықтарға сұраныс туғызып, жергілікті кадрлардың кәсіби бі­ліктілігін арттыруға ықпал етеді. Заманауи технологияларды мең­гер­ген жұмысшылар мен техни­калық мамандарға деген қажеттілік те арта түседі. Демек, өндірістік жо­балар­­­дың маңызын тек инвес­тиция көле­мімен бағалау жеткі­ліксіз. Олардың өңірде технология­лық дағдылардың қалыптасуына, еңбек өнімділігінің артуына және жергілікті өндірістік тізбектің ке­ңеюіне қосатын үлесін де ескерген жөн.

 – Мемлекет басшысының ин­вес­тиция тарту жөніндегі тапсыр­ма­ларын іске асыру аясында Абай об­лысында инвестициялық ахуал­ды жақсарту және жаңа инвести­циялық жобаларды іске асыру бо­йынша жүйелі жұмыс жүргізілуде. Бүгін қаралған инвестициялық жо­балардың әрқайсысы өңір эко­номикасының орнықты дамуы үшін ерекше маңызға ие. Инвестор­ларды сапалы сүйемелдеу, туындай­тын мәселелерді жедел шешу және қолайлы инвестициялық ахуалды қамтамасыз ету – қала және аудан әкімдерінің тікелей функционал­дық міндеті. Инвесторлардың бар­лық өтініші уақытылы қаралып, әкім­шілік кедергілерге жол беріл­меуге тиіс, – деді Берік Уәли.

Шын мәнінде, бұл – жергілікті атқарушы органдарға жүктелген маңызды міндеттің айқын көрінісі. Себебі инвестордың жобасын ма­құл­дау бір бөлек те, оны толық іске асы­руға қажетті жағдай жасау бір бөлек.

Маңызды міндеттер бар

Кейде жақсы бастама инфрақұ­рылымның дайын болмауы, құжат рәсімдеу кезіндегі кідірістер немесе мемлекеттік органдар арасындағы үйлестірудің жеткіліксіздігі салда­рынан тежеліп жатады. Мұндай мәселелер инвестициялық ахуалға кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан инвесторлармен жұмыста жеделдік, ашықтық және жауапкершілік басты қағидаға айналуы керек. Әрбір өтініш назардан тыс қалмай, туындаған мәселенің шешімі нақ­ты мерзіммен айқындалғаны жөн. Әсіресе аудан әкімдерінің рөлі ерекше. Өйткені инвестиция­лық жобалардың едәуір бөлігі аудан аумақтарында жүзеге асырылмақ. Жергілікті жерде туындайтын мә­селелерді ең алдымен сол аумақтың басшылығы біледі. Демек, инвес­тор­дың жұмысын сүйемелдеу, қа­жетті инфрақұрылымға қол жет­кізуіне жәрдемдесу және мем­ле­кеттік органдардың іс-қимылын үйлестіру жергілікті биліктің күнделікті жұмысының ажырамас бөлігі болуы тиіс. Инвесторға қолайлы жағдай жасау дегеніміз – тек жеңілдік ұсыну емес. Бұл – сөз бен істің бір жерден шығуы, қабыл­данған шешімдердің уақытылы орындалуы және кәсіпкердің заңды мүддесіне құрметпен қарау.

Бүгінде тұрақты жұмыспен қам­ту мәселесі өңірлер үшін аса өзекті. Әсіресе жастардың еңбек нарығына араласуы, кәсіби ма­ман­дардың сұранысқа ие болуы және ауыл тұрғындарының табыс көзін арттыруы – экономикалық саясат­тың маңызды бағыттарының бірі. Жаңа өндіріс орындары мен қыз­мет көрсету нысандарының ашы­луы осы мәселелерді шешуге белгі­лі бір деңгейде мүмкіндік береді. Ең бастысы, жұмыс орындары жер­гілікті тұрғындар үшін қолже­тімді болып, кадр даярлау мәселе­сіне де назар аударылуы керек. Инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалағанда жұмыс орын­дарының санымен қатар олар­дың тұрақтылығы, еңбек жағ­дайы, жалақы деңгейі және жергі­лікті мамандарды тарту мүмкіндігі де ескерілгені жөн. Сонымен бірге жаңа кәсіпорындардың пайда бо­луы ілеспе кәсіпкерлік салаларына да оң әсер етеді. Бір өндіріс ор­ны­ның жұ­мысы тасымалдау, жөндеу, жабдық­тау, тамақтандыру және басқа да қызмет түрлеріне сұраныс туғызуы мүмкін. Осылайша, бір инвестиция­лық жобаның айнала­сында бірнеше шағын кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істеуге мүмкіндік алады.

Абай облысында мақұлданған тоғыз инвестициялық жоба – ай­мақ­тың экономикалық мүмкін­дік­терін кеңейтуге бағытталған ма­ңызды бастама. Жалпы құны 8,4 млрд теңге болатын жобалар мен 695 жаңа жұмыс орнының жоспар­лануы өңірде кәсіпкерлік белсен­ділікті арттыруға және экономи­каның жаңа бағыттарын дамытуға мүмкіндік береді. Мұның тағы бір маңызды тұсы – инвестициялық бастамалардың бірнеше аудан мен қаланы қамтуы. Бұл облыстың эко­номикалық дамуын аумақтық тұрғыдан теңгерімді етуге, аудан орталықтарымен қатар ауылдық елді мекендердің де әлеуетін пай­далануға жол ашады. Алайда алда­ғы кезеңде ең маңыздысы – осы бастамалардың нақты нәти­жесін көру. Жобалар уақытылы жүзеге асып, өндіріс орындары іске қосы­лып, жұмыс орындары ашылғанда ғана инвестициялық саясаттың тиімділігі айқындалады. Бүгінде өңірлер арасындағы бәсекелестік те күшейіп келеді. Әр облыс ин­вестор тартуға, өндірістік әлеуетін арттыруға және кәсіпкерлікке қолайлы жағдай қалыптастыруға ұмтылады. Мұндай жағдайда Абай облысы үшін өзінің табиғи, өнді­рістік, ауыл шаруашылығы және көлік-логистикалық мүмкіндік­те­рін тиімді пайдалану маңызды.

Инвестицияның басты мақса­ты – қаржы тарту ғана емес, сол қаржы арқылы экономиканың жаңа мүмкіндіктерін қалыптастыру. Егер әрбір жоба жергілікті тұрғын­дардың тұрмыс сапасын жақсар­туға, тұрақты жұмыс орындарын ашуға, өндірісті дамытуға және ауыл-аймақтың әлеуетін арттыруға қызмет етсе, онда оның қайтарымы да еселене түседі.

Абай облысының бүгінгі ин­вестициялық бастамалары осындай үлкен мақсаттармен сабақтас. Ен­дігі міндет – қолға алынған жоба­ларды жүйелі жүзеге асырып, жос­парланған нәтижеге қол жеткізу. Өйткені өңірдің өркендеуі бір күнде қалыптаспайды. Ол – нақты жобалардың, жауапты шешім­дер­дің, іскерлік бастамалардың және ортақ еңбектің жемісі. Ал инвес­тиция – осы жолдағы маңызды қозғаушы күш. Бүгінгі 8,4 млрд теңге инвестиция мен 695 жұмыс орны – ертеңгі экономикалық өсімнің әлеуеті. Ең бастысы, бұл әлеует нақты іске айналып, Абай облысының әрбір тұрғыны сезіне­тін игілікке ұласуы тиіс.

Эльмира ЖҮРСІНБЕКҚЫЗЫ,

Абай облысы