Financial Times басылымы 3 сағат бұрын Дональд Трамптың кешегі АҚШ Конгресінде жасаған үндеуіндегі басты мәселелерді жариялады. Осы материалға сүйенген Aikyn.kz америкалық президенттің шешімдерінің саяси әсерін талдайды.
Президент Дональд Трамп 2025 жылы 4 наурызда Капитолийде Конгрестің бірлескен отырысында сөз сөйледі. Фото oleantimesherald.com сайтынан алынды. Авторлығы: Getty Images / Jim Watson
Конгреске жолдаған батыл үндеуінде АҚШ президенті сауда серіктестеріне кедендік тарифтер енгізу шараларын күшейтіп, Гренландияны «алатынын» мәлімдеді. Дональд Трамп сауда тарифтері «аздаған алаңдаушылық» тудыратынын мойындады, бұл саясаттың жалғаса беретінін айтты. Бұл оның екінші мерзімдегі алғашқы ірі саяси жолдауы болды. Трамп Канада мен Мексикаға 25% тариф, ал Қытайға қосымша 10% кедендік салық енгізу туралы шешімін тағы да растады.
«Тарифтер Американы қайтадан бай және ұлы ету үшін енгізіліп жатыр. Бұл қазірдің өзінде жүзеге асуда, әрі тез болады», – деді ол.
Дональд Трамп мырзаның сөзіне қарамастан, Wall Street-тегі акциялар құлдырай бастады. Инвесторлар бұл саясаттың тауарды жеткізу тізбегіне және бағасының өсуіне әсер етуінен қауіптенуде.
«Біраз қиындықтар туындайды, бірақ бұл бізді алаңдатпайды», – деп мәлімдеді Трамп.
Ол 2 сәуірден бастап бірқатар елден әкелінетін тауарларға «өзара» тарифтер енгізілетінін айтты.
Президенттің 90 минуттан астам уақытқа созылған сөзі саяси көзқарастары қарама-қарсы екі топтың алдында айтылды. Конгрестің бірнеше демократ мүшесі наразылық белгілерін ұстап тұрды. Бұл үндеу Дональд Трамптың инаугурациясынан кейін 6 аптаға созылған кезеңде айтылған саяси мәлімдемелерді нақтылады. Осы уақытта президент АҚШ-тың сауда және сыртқы саясатын өзгертетін агрессивті бағдарламасын жариялап, бюджет қарыздарын қысқартуға байланысты ауқымды өзгерістер жүргізді.
Президент Дональд Трамп Конгрестің бірлескен отырысында Гренландияны «алатынын» ашық мәлімдеді. Фото abcnews.go.com сайтынан алынды. Авторлығы: Getty Images / Mandel Ngan-Pool
Президент Трамп сыртқы саясаттағы ұстанымын күшейте отырып, Гренландияны «алу» ниеті бар екенін Конгресте ашық айтты. Бірақ ол «алудың» құқықтық формаларын, іске асыру жолдарын нақтыламады.
Гренландия – Данияға тиесілі арктикалық аралы. Трамп оны «бір жолын тауып аламын» деп бірнеше рет мәлімдеген. Оның бұл мәлімдемесін республикалықтар қолдаса, демократтар наразылықпен қабылдады.
Aikyn.kz америкалық президенттің Гренландияға байланысты тегеурінді мәлімдемелеріне арналған бірнеше сараптамалық материал жариялады:
«Президенттік қызметіне кірісе салып, Гренландияны сатып алмақшы»
«Президент «аралды сатасың» деп қорқытқан»
Президент Трамптың Конгресс сессиясында сөйлеген сөзінен маңызды сәттер мына видеода:
Украинаға қатысты Дональд Трамп бұрынғы қатаң позициясын аздап жұмсартып, президент Владимир Зеленскийден «маңызды хат» алғанын, онда Киевтің Ресеймен келіссөз жүргізуге дайын екенін айтты.
«Біз Ресеймен де маңызды талқылаулар өткіздік, олар бейбіт келіссөзге дайын екенін анық көрсетті. Бұл керемет емес пе?», – деді Трамп.
Бұл мәлімдеме оның Украинаға қолдау көрсету мәселесіндегі риторикасының жұмсарғанын көрсетті. Бірнеше күн бұрын (28 ақпан) Трамп пен Зеленскийдің Ақ үйдегі кездесуінде жанжал шығып, жағдай шиеленіскен болатын. Украинаның Еуропадағы одақтастары жексенбіде (2 наурыз) Лондонда жиналып қалыптасқан жағдайды талқыласа, Ақ үй Украинаға көрсетілетін әскери көмекті толық тоқтатқанын жариялады.
Президент Трамптың айтуынша, Зеленский «тұрақты бейбітшілікке» жақындау үшін «мүмкіндігінше тезірек келіссөздер үстеліне отыруға» уәде берген. Сондай-ақ Украина басшысы Трамптың «күшті басшылығы» аясында жұмыс істеуге және АҚШ үшін «қолайлы» уақытта минералдарға қатысты келісімге қол қоюға дайын екенін жеткізген.
Қазіргі дипломатияның жылдамдығы да жойқын: 28 ақпанда Ақ үйдегі сөз таластан кейін бір күн өткен соң (2 наурыз) Еуропаның 18 мемлекетінің басшылары Лондонда Зеленскиймен кездеседі. Тағы бір күннен кейін (4 наурыз) Украина басшысы Дональд Трампқа «маңызды хат» жолдайды.
Илон Маск 4 наурызда АҚШ Конгресіндегі президент Трамптың алғысына жауап беруде. Фото axios.com сайтынан алынды. Авторлығы: Getty Images / Saul Loeb
Конгреске арналған үндеуінде Президент Трамп мемлекеттік шығындарды қысқарту және иммиграциялық саясатты күшейту сияқты ішкі мәселелерге де басымдық берген. Дональд Трамп мемлекеттік шығындарды қысқартудағы үлесі үшін Илон Маск пен оның командасына алғыс айтты.
«Рақмет, Илон. Ол үлкен жігермен жұмыс істеуде. Оған бұл қажет емес. Біз оны жоғары бағалаймыз», – деді Трамп.
Ол сондай-ақ өзінің әкімшілігі «жауапсыз бюрократиядан билікті қайтарады» деді, федералды бюджет тапшылығын азайтуға және салықтық жеңілдіктерді жалғастыруға уәде берді.
Дональд Трамп өз сөзінде бұрынғы президент Джо Байденді сынға алды. Жұмыртқа бағасының қымбаттауына байланысты оны айыптады, Байденнің «чиптер туралы» заңын «қорқынышты», АҚШ-тағы жартылай өткізгіш өндірісіне 39 миллиард доллар бөлу қате шешім деп бағалады.
Трамп Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) компаниясының АҚШ-қа 100 миллиард доллар инвестиция салуға келісім бергенін, бұл үшін Вашингтоннан қаржылық ынталандыру талап етілмегенін мәлімдеді.
«Чиптер туралы заңды жою керек. Үнемделген ақшаны, спикер мырза, қарыздарды азайтуға немесе басқа кез келген мақсатқа жұмсауыңызға болады», – деп қалжыңдады Трамп Палата өкілдерінің спикері Майк Джонсонға.
Техастық демократ Эл Грин Конгрестің бірлескен отырысында президент Трамптың сөзін айғайлап бөлген. Фото gpb.org сайтынан алынды. Авторлығы: AP
АҚШ президентінің сөзін Конгресте демократтар бірнеше рет айғайлап бөлді. Техастық демократ Эл Грин бірнеше рет айғайлап, «Сіздің Medicaid-ті қысқартуға құзырыңыз жетпейді!» деп айыптады. Кейінірек Грин палатадан шығарылды.
Трамп демократтардың наразылығына: «Мен оларды бақытты жасайтындай ештеңе айта алмаймын», – деп мысқылмен жауап берді.
Президенттің үндеуін республикашылар қол шапалақтап қолдаса, демократтар қабылдамай, қатты қарсылық көрсетті. Конгрестегі жағдай елдегі ішкі саяси бөлінудің одан әрі күшейіп жатқанын айқын көрсетті.
Сараптама, зерттеу мақала, күнделікті өзекті ақпаратты «Айқынның» TELEGRAM арнасынан табасыз.