BBC News хабарламасына сүйенген Aikyn.kz мұнайдың әлемдік нарыққа жеткізу Азия елдеріне қандай шектеулер әкелгенін талдайды.
Отынды үнемдеу мақсатында Шри-Ланкада мемлекеттік мекемелерде сәрсенбі демалыс күні деп жарияланды. Өйткені арал мемлекеті АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысынан кейін ықтимал отын тапшылығына тап болуы мүмкін.
«Біз ең жаман сценарийге дайын болуымыз керек, бірақ ең жақсысына үміттенуіміз қажет», – дейді президент Анура Кумара Диссанаяке дүйсенбі күні (16 наурыз) жоғары лауазымды шенеуніктермен өткен шұғыл кеңесте.
Бұл – Азия елдері соғыс Ормуз бұғазы арқылы өтетін жолды бөгеп тастағаннан кейін қабылдаған шығындарды қысқарту шараларының кезекті қадамы. Бұрын осы бұғаз арқылы Парсы шығанағынан аймаққа миллиондаған тонна мұнай жеткізілетін. Өткен жылы бұғаз арқылы өткен мұнай мен газдың шамамен 90%-ы әлемдегі ең ірі мұнай импорттайтын Азияға бағытталған болатын.
Азияның өзге елдерінде де билік қатаң үнемдеу шараларына жүгінді. Мысалы, Таиландта үкімет адамдардың кондиционер қолдануын азайту үшін костюмнің орнына қысқа жеңді футболка киюге шақырып отыр. Мьянмада жеке автокөліктерге нөмірлік белгілеріндегі соңғы санға қарай күнара ғана жүруге рұқсат етілді. Бангладеште Рамазан айына орай университеттердегі каникул мерзімі ертерек уақытқа ауыстырылып, энергияны үнемдеу үшін бүкіл ел бойынша жоспарлы электр қуатын өшіру енгізілді.
Филиппинде кейбір мемлекеттік мекемелер қызметкерлерді аптасына кемінде бір күн үйден жұмыс істеуге міндеттеді. Президент Фердинанд Маркос-кіші мемлекеттік сектордағы қажетті емес іссапарларға тыйым салды. Маркос сондай-ақ мұнай бағасының өсуіне байланысты үш дөңгелекті мотоцикл жүргізушілеріне, фермерлер мен балықшыларға 3 000-5 000 песо (50-84 АҚШ доллары) көлемінде ақшалай көмек беру туралы жариялады.
Вьетнам азаматтарды отынды үнемдеу үшін көбірек үйде болуға шақырып отыр. Үкімет сондай-ақ адамдарды велосипед тебуге, көлікті бірігіп пайдалануға, қоғамдық көлікке мінуге және қажет болмаған жағдайда жеке автокөлікті қолдануды шектеуге үндеді.
Ресми тұлғалардың айтуынша, Шри-Ланкада мектептер мен университеттерге де қолданылатын төрт күндік жұмыс аптасы енгізіледі. Алайда денсаулық сақтау органдары мен иммиграциялық қызмет сияқты өмірлік маңызы бар қызмет көрсететін мемлекеттік мекемелер жұмысын бұрынғыдай жалғастыра береді. Енді автокөлік жүргізушілеріне адамдардың сатып алатын отын көлемін шектейтін ұлттық отын рұқсаттамасын алу үшін тіркелу де қажет.
Бұл Шри-Ланканың кейбір тұрғындарының наразылығын тудырды: олар жеңіл автокөліктерге 15 литр және мотоциклдерге 5 литр деп белгіленген отын квоталарын тым аз деп есептейді. Нормалау тетігі алғаш рет 2022 жылы елдегі ең ауыр экономикалық дағдарыс кезінде енгізілген болатын. Сол кезде валюталық резервтер таусылып, Шри-Ланка бірінші қажетті тауарларды импорттай алмай, жеткілікті көлемде отын сатып ала алмаған.
Ақпан айының соңында АҚШ пен Израиль Иранды бомбалауды бастағаннан кейін мұнай бағасы күрт өсті және қазір баррелі шамамен 100 АҚШ доллары деңгейінде құбылып тұр.